Φωτεινή Θανάσουλα
Με πολύ ενδιαφέρον και ουσιαστικό διάλογο εκτυλίχθηκε η διεξαγωγή της ημερίδας «Η Τέχνη ως (ανα)παραγωγή κυρίαρχης & χειραφετητικής πολιτικής» που οργανώθηκε από την Κομμουνιστική Απελευθέρωση και τη νΚΑ το περασμένο Σάββατο στο χώρο της ΑΣΚΤ.
Στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών μέσα από επτά ενότητες έγινε η προσπάθεια να ανοίξει μια συζήτηση που είναι αναγκαία, αν θέλουμε να εμβαθύνουμε στις πτυχές που αξιοποιείται η τέχνη και επηρεάζει ιδεολογικά, πολιτικά και πολιτιστικά την κοινωνία. Για να φτάσουμε να αναπτύσσουμε τις απελευθερωτικές πλευρές της και το πολιτιστικό αντιπρόταγμα που παλεύουμε να αναδείξουμε. Το θέμα αν μια πολιτική πρωτοπορία έχει ανάγκη στήριξης από μια καλλιτεχνική πρωτοπορία (διαβάζεται και ανάποδα) είναι μείζον. Και δεν είναι καθόλου καινούργιο.
Θεματικά sessions που καταπιάστηκαν με ελάχιστα από τα ζητήματα που απασχολούν έναν ευρύτερο κόσμο, τα καλλιτεχνικά ρεύματα και σίγουρα όσους και όσες αναζητούν μια ανατρεπτική απάντηση και κατεύθυνση στην κυρίαρχη ρότα του κεφαλαίου και της αστικής πολιτικής.
Ένα ταξίδι στους αιώνες και τους τόπους/τρόπους ανάπτυξης της τέχνης και της τεχνολογίας με στόχο να ανοίξει ο δρόμος απέναντι στο κεφάλαιο και τον πολιτισμό του, για ένα σύγχρονο ιδεολογικό πολιτικό καλλιτεχνικό ρεύμα που έχει ανάγκη η εποχή μας! Από την Αντίσταση ως τα ιδρύματα τέχνης της Ελλάδας σήμερα, από την παρισινή Κομμούνα ως τη βιομηχανία του Χόλιγουντ, και από τους δρόμους της Παλαιστίνης ως τα αυτοσχέδια στούντιο της νεολαίας.
Αυτό ήταν για εμάς η ημερίδα, μια πολύμορφη συνύπαρξη μαρξιστικών προσεγγίσεων και ευρύτερου διαλόγου για τον ρόλο της τέχνης, την επίδραση στην ανθρώπινη ζωή, τις συνειδήσεις, την αισθητική και τις αξίες.
Η κουβέντα άνοιξε από Μιχάλη Παπαμακάριο που ανέδειξε τον ρόλο και τα βασικά χαρακτηριστικά της τέχνης στο σήμερα αλλά και τις αναγκαίες βάσεις πολιτικού προγράμματος που οδηγεί σε μια τέχνη απελευθερωτική και χειραφετητική. Κάνοντας μια αναλυτική περιγραφή πώς το καπιταλιστικό σύστημα αξιοποιεί την τέχνη σε κοινωνικό, ιδεολογικό και οικονομικό επίπεδο και τι είδους πολιτική ασκείται μέσα από την τέχνη, έδωσε τη σκυτάλη στην Άντζελα Δημητρακάκη. Μέσα από την ομιλία της και από παραδείγματα έργων τέχνης και πώς αντιμετωπίστηκαν στην Ιστορία, έκανε πλήρως κατανοητό στο κοινό πως η τέχνη είναι ένα πεδίο ιδεολογικής μάχης σε παγκόσμιο επίπεδο. Μίλησε για τη χρήση της τέχνης ως μέσου για προώθηση πολιτικών, θρησκευτικών ή κοινωνικών σκοπών, ακόμα και μέσα από την εργασία των καλλιτεχνών, και πως εδώ και καιρό η τέχνη παύει να είναι αυτόνομη και «υπάγεται» (υποτάσσεται) στις ανάγκες ενός ιδεολογικού συστήματος.
Όμορφο ξεκίνημα για την αναγκαία συγκρότηση ενός πολιτικού καλλιτεχνικού ρεύματος.
Με τις όψεις λογοκρισίας στην τέχνη και τις εγγραφές του πολέμου στην τέχνη ξεκίνησε το δεύτερο μέρος της ημερίδας. Η Πηνελόπη Πετσίνη πρόβαλε έργα κυρίως από την περίοδο της Κατοχής, της χούντας και τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, όπου είτε υπήρξε θεσμική λογοκρισία και το κράτος κατέστειλε έργα τέχνης που θεωρούσε ανατρεπτικά ή «προκλητικά» για την εποχή, είτε οι ίδιοι οι καλλιτέχνες αυτολογοκρίθηκαν, κυρίως λόγω φόβου έκθεσης των ίδιων.
Στη συνέχεια, η Αιμιλία Καραλή ανέδειξε δύο διαφορετικές οπτικές της τέχνης που δημιουργείται σε πολεμικές εποχές. Από τη μια, η φιλοπόλεμη τέχνη που εξιδανικεύει και δικαιώνει τον πόλεμο και από την άλλη, η τέχνη εκείνη που αντιστέκεται αποκαλύπτοντας τη βαρβαρότητα και την απανθρωπιά του. Στο κλείσιμο της ομιλίας, προβλήθηκε βίντεο που δημιουργήθηκε από μαθητές της δείχνοντας μέσα από την Γκουέρνικα του Πικάσο τη φρίκη του πολέμου.
Φτάνοντας στο τέλος της ημερίδας, η τελευταία ενότητα ξεκίνησε με τον Χρήστο Σκυλλάκο να αναλύει πώς οι θεσμοί και η κυρίαρχη ιδεολογία μπορούν να ελέγχουν και να αλλοτριώνουν τον σύγχρονο κινηματογράφο. Με αποσπάσματα ταινιών και με επιγραφές καλλιτεχνών, ανέδειξε τους τρόπους που τα πολιτικά μηνύματα περνάνε μέσα από ένα έργο και επηρεάζουν. Ο Στάθης Παΐζης, μέσα από ιστορίες αυτοργανωμένων εγχειρημάτων γειτονιάς, λέσχες πολιτισμού, ανέδειξε πώς μπορούν να δημιουργούν καθημερινές ιστορίες, μικρές μεν αλλά σημαντικές, πολιτιστικών ρήξεων με τα κυρίαρχα πρότυπα.
Κλείνοντας αυτή την ημερίδα η Ελένη Παγκαλιά, ξεκινώντας με την προβολή βίντεο από μια ποιήτρια από τη Γάζα, αναφέρθηκε πώς η τέχνη μπορεί να αναφέρεται στη ζωή και όχι στον θάνατο, προσπαθώντας να αναδείξει τις απελευθερωτικές πλευρές της τέχνης και πώς είναι εφικτό να έργα και καλλιτέχνες να συνδέονται με την επαναστατική διαδικασία ή/και προοπτική.
Η ζωηρή συζήτηση μεταξύ του κοινού και των εισηγητών, μετά από κάθε ενότητα, συμπλήρωσε ένα 8ωρο υπέροχων ομιλιών, αφήγησης ιστορικών παραδειγμάτων, προβολών έργων τέχνης, αποσπασμάτων ταινιών και βίντεο, σε μια αίθουσα γεμάτη τόσο από ανθρώπους του θεάτρου και του κινηματογράφου, εικαστικούς και μουσικούς, σπουδαστές της ΑΣΚΤ και άλλων σχολών τέχνης, εκπαιδευτικούς και ερευνητές, όσο κι από εργαζόμενους και νεολαία που παρακολούθησαν και συμμετείχαν με αμείωτο ενδιαφέρον.
Η ημερίδα έκλεισε με την υπόσχεση να συνεχίσουν οι δράσεις και οι συζητήσεις, δίνοντας πρώτο ραντεβού στο Φεστιβάλ Αναιρέσεις στις 12-13-14 Ιούνη.
