▸Mάκης Γεωργιάδης
Μια από τις σχετικά άγνωστες, και σίγουρα από τις πλέον μαύρες, σελίδες της ιστορίας του μετεμφυλιακού ελληνικού κράτους αποτελούν οι αρπαγές και οι παράνομες υιοθεσίες παιδιών από την καθημαγμένη χώρα. Ένα πολυπλόκαμο δίκτυο με την ενεργή δράση και την απόλυτη ανάμιξη των Ανακτόρων το οποίο στο πλαίσιο της «εθνικής αναμόρφωσης» και της αποστείρωσης της κοινωνίας από κάθε κομμουνιστικό ιδανικό έστελνε παιδιά προς υιοθεσία σε ανάδοχες οικογένειες στις ΗΠΑ.
Οι φρικαλεότητες των αρπαγών με τη σφραγίδα της Φρειδερίκης αποτέλεσαν το απαραίτητο συμπλήρωμα στην πολιτική του πραγματικού παιδομαζώματος του κράτους της Δεξιάς και του ουσιαστικού εγκλεισμού δεκάδων χιλιάδων παιδιών στις περιβόητες παιδουπόλεις, εμπνεύσεως της δούκισσας του Μπράουνσβιγκ, και των άλλων ιδρυμάτων «κοινωνικής πρόνοιας».
Λέξεις και έννοιες όπως «Σχέδιο Μάρσαλ», «εποχές Πιουριφόι», στρατηγός Βαν Φλιτ ή ναπάλμ στον Γράμμο φαντάζουν σε πολλά αυτιά σήμερα από εντελώς άγνωστες ως στην καλύτερη περίπτωση ανεπίκαιρες. Άλλωστε, κανένα εγχειρίδιο και κανένα εθνικό αφήγημα δεν χωράει τις μαύρες σελίδες του μετεμφυλιακού κράτους της Δεξιάς. Με την προπαγάνδα να κυριαρχεί για δεκαετίες, τεράστια εγκλήματα, με εμπνευστές το παλάτι και το αστικό πολιτικό προσωπικό που αναφερόταν απευθείας στις ΗΠΑ, έμειναν στη σκιά και στο σκοτάδι. Μια τέτοια περίπτωση είναι και οι αρπαγές και οι παράνομες υιοθεσίες ορφανών, αλλά όχι μόνο, παιδιών με προορισμό ευκατάστατες ανάδοχες οικογένειες στις ΗΠΑ. Οικογένειες κυρίως Ελληνοαμερικανών. Πτυχές αυτής της υπόθεσης η οποία αφορά τουλάχιστον 3.500 παιδιά για την περίοδο 1948-1962 έρχονται στο φως της δημοσιότητας κυρίως την τελευταία δεκαετία. Κανείς δεν ξέρει τον ακριβή αριθμό των παιδιών τα οποία αποκόπηκαν βίαια είτε από τους συγγενείς είτε από τις ίδιες τις μητέρες τους στο βωμό της εξάλειψης των «κομμουνιστικών μιασμάτων». Διότι αυτός ήταν ο πολιτικός στόχος, και μάλιστα διακηρυγμένος από την ίδια την τότε βασίλισσα. Ο παραπάνω αριθμός είναι ακόμη άγνωστο αν αποτελεί και το πραγματικό πλήθος των απαχθέντων, βίαια και εκβιαστικά αποσπασμένων παιδιών καθώς υπάρχουν εκτιμήσεις για πολύ μεγαλύτερους αριθμούς. Οι 3.500 παράνομες υιοθεσίες προκύπτουν από την έρευνα της Φλαμανδής ελληνίστριας καθηγήτριας του Kings College του Λονδίνου Γκόντα βαν Στέεν η οποία έχει γράψει το βιβλίο-ντοκουμέντο Ζητούνται παιδιά από την Ελλάδα Υιοθεσίες στην Αμερική του Ψυχρού Πολέμου (μτφρ. Αρ. Λουκάκου, εκδόσεις Ποταμός 2021) το οποίο προέκυψε μετά από κοπιαστική έρευνα έξι ολόκληρων ετών.
Θρυαλλίδα για την έρευνα της βαν Στέεν αποτέλεσε η περίπτωση των δύο θυγατέρων του στελέχους του ΚΚΕ και εκτελεσμένου μαζί με τον Νίκο Μπελογιάννη τα ξημερώματα της 30ης Μαρτίου 1952, Ηλία Αργυριάδη. Ο Αργυριάδης είχε συλληφθεί τον Νοέμβριο του 1951 στη βίλα Αύρα της Γλυφάδας, σε μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση της αστυνομίας με στόχο τους παράνομους ασυρμάτους του ΚΚΕ. Το ίδιο βράδυ είχε συλληφθεί και ο Νίκος Καλούμενος στην Καλλιθέα. ΟΙ δυό τους, μαζί με τον Νίκο Μπελογιάννη και τον Δημήτρη Μπάτση, θα καταδικαστούν για κατασκοπία και θα εκτελεστούν σχεδόν κατ’ εντολή των ΗΠΑ των οποίων πρέσβης στην Αθήνα ήταν ο Πιουριφόι. Λίγες ημέρες μετά τη σύλληψη του Αργυριάδη, η δεύτερη σύζυγός του Κατερίνα Δάλα θα αυτοκτονήσει μπροστά στα τρία κορίτσια της. Η χωροφυλακή και οι υπηρεσίες πρόνοιας θα αρπάξουν τα δυο μικρότερα παιδιά, την Ιωάννα και την Ολυμπία, ηλικίας τότε έξι και δύο ετών αντίστοιχα, οι οποίες θα καταλήξουν σε εύπορη οικογένεια Ελληνοαμερικανών στη Μασαχουσέτη το 1955. Παρά τις συνεχείς και απελπισμένες προσπάθειες της μεγαλύτερης αδερφής, της Έφης, η οποία ήταν τότε 13 ετών. Τα ίχνη των παιδιών εξαφανίστηκαν για δεκαετίες.
Το ζήτημα είναι πως η αρχική ιδέα της αρπαγής παιδιών σκοτωμένων στα πεδία των μαχών, εκτελεσμένων ή ακόμη και εξόριστων κομμουνιστών και η αποστολή τους στις ΗΠΑ με σκοπό την «πάταξη του κομμουνισμού», δεν έμεινε αποκλειστικά στα παιδιά θύματα της κρατικής βαναυσότητας. Η ζήτηση από άτεκνες οικογένειες των ΗΠΑ για μωρά αποκλειστικά λευκά και υγιή δημιούργησε μια νέα επιχειρηματική ιδέα. Και αν τη φύλαξη μέχρι την άφιξή τους στις ΗΠΑ, των θυγατέρων του Αργυριάδη, είχαν αναλάβει οι μυστικές υπηρεσίες της Αμερικής, στα κυκλώματα παράνομων υιοθεσιών των επόμενων χρόνων ενεπλάκησαν σχεδόν όλοι οι φορείς που θα μπορούσαν να εμπλακούν, από το ΠΙΚΠΑ και το βρεφοκομείο «Η Μητέρα» μέχρι τις «φιλανθρωπικές οργανώσεις» αλληλεγγύης και πρόνοιας, όπως η ΑΧΕΠΑ της οποίας οι δικηγόροι άρχισαν να δραστηριοποιούνται σε υιοθεσίες ορφανών η εγκαταλειμμένων παιδιών ανύπαντρων ή εξαιρετικά φτωχών γυναικών οι οποίες ήταν αδύνατον να αντέξουν τον κοινωνικό στιγματισμό και τη βαναυσότητα τόσο του κράτους όσο και των ίδιων των συντηρητικών οικογενειών, και κατ’ επέκταση τω κοινωνιών της υπαίθρου. Υπολογίζεται δε πως στο τέλος του πολέμου, τα ορφανά παιδιά ξεπερνούσαν τις 340.000 ενώ ο Εμφύλιος επιδείνωσε την κατάσταση. Στα τέλη του 1949, περίπου το 1/8 των παιδιών στην Ελλάδα ήταν ορφανά από τον έναν ή και από τους δύο γονείς. Στο παρασκήνιο και στο σκοτάδι της προπαγάνδας περί παιδομαζώματος που διέπρατταν οι κομμουνιστές στήθηκαν τα θεμέλια των παιδουπόλεων και των κυκλωμάτων υιοθεσιών. Κανείς φυσικά δεν έμπαινε στον κόπο να εξηγήσει ότι στα βουνά της Μακεδονίας, η αμερικανική αεροπορία δοκίμαζε τις βόμβες ναπάλμ οι οποίες αργότερα θα γίνονταν πασίγνωστες με τον Πόλεμο του Βιετνάμ. Στις εκχερσωμένες από τον Εθνικό Στρατό και τους Αμερικανούς ορεινές και ημιορεινές περιοχές, ακολουθούν σαν σκούπα οι «προνοιακές υπηρεσίες» με τη βασιλική καθοδήγηση και συγκεντρώνουν προς «αναμόρφωσιν» και «εθνικήν διαπαιδαγώγισιν» χιλιάδες παιδιά, θύματα του ίδιου του κράτους. Δημιουργήθηκαν συνολικά 53 παιδουπόλεις και εκτιμάται πως πάνω από 35.000 παιδιά ηλικίας 4-16 ετών εγκλείστηκαν υπό άθλιες, συνήθως, συνθήκες σε αυτές. Ένα ποσοστό από τα μικρότερα παιδιά και από άλλα, μικρότερα βρέφη κατέληξαν να γίνουν εμπόρευμα έναντι 500 έως 3.500 δολαρίων που πλήρωναν οι ανάδοχες οικογένειες για κάθε υιοθετούμενο παιδί. Τα υπόλοιπα παιδιά και οι λίγο μεγαλύτεροι έφηβοι αποτέλεσαν ένα πάμφθηνο εργατικό δυναμικό για τους βιομηχάνους της εποχής καθώς χιλιάδες κορίτσια και αγόρια δούλευαν στην κλωστοϋφαντουργία και την καπνοβιομηχανία που τότε ανθούσαν και η εργασία τους μετέτρεπε όλα εκείνα τα «ευαγή ιδρύματα» σε κερδοφόρες επιχειρήσεις. Για εκπαίδευση και δη τριτοβάθμια ούτε λόγος να γίνεται. Μερικές εκατοντάδες κυρίως κορίτσια, κατάφεραν τότε να τελειώσουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση
3.500 παράνομες υιοθεσίες στις ΗΠΑ, δεκάδες χιλιάδες παιδιά σε ιδρύματα με στόχο την «αναμόρφωσιν» και την «εθνικήν διαπαιδαγώγησιν».
Κράτος, Εκκλησία, προνοιακές δομές και φιλανθρωπικές οργανώσεις υπήρξαν συνένοχοι στα εγκλήματα. Φυσικά, εξαίρεση δεν αποτέλεσαν οι δικαστές καθώς τα πρωτοδικεία εξέδιδαν ασυστόλως πράξεις υιοθεσίας βασισμένων είτε σε πλαστογραφημένα έγγραφα είτε σε βίαια αποσπασμένες συναινέσεις από ανύπαντρες ή πάμπτωχες χήρες γυναίκες. Παρά το γεγονός ότι τα σκάνδαλα των υιοθεσιών με πρώτο το κύκλωμα του προέδρου της ΑΧΕΠΑ και δικαστή της Νέας Υόρκης Στίβεν Σκόπας και του ορφανοτροφείου «Ο Άγιος Στυλιανός» της Θεσσαλονίκης ήταν γνωστά ήδη από το 1959 και το 1962 αντίστοιχα, επικράτησε η συγκάλυψη, η λήθη και η ένοχη σιωπή. Παρέμειναν κάποια δημοσιεύματα των Νιου Γιόρκ Τάιμς και κάποιων λίγων ελληνικών εντύπων, αλλά η δικτατορία έδωσε τη χαριστική βολή σε όσους σκέφτονταν να μιλήσουν ή να αποκαλύψουν πράγματα και καταστάσεις. Άλλωστε, πέραν των πολιτικών σκοπιμοτήτων της αρχικής περιόδου, τα κυκλώματα παράνομων υιοθεσιών και κυρίως αυτό του Αγίου Στυλιανού, δρούσαν ανενόχλητα μέχρι το 1975 όπως αποκαλύφθηκε αργότερα.
Στις σκοτεινές πτυχές της ιστορίας είναι πολλοί οι σκελετοί στη ντουλάπα, τους οποίους καλά έχουν καταχωνιάσει τα κατεστημένα και οι εξορίες του ελληνικού κράτους. Η ιστορική έρευνα έχει πολλά να αποκαλύψει ακόμη και το σίγουρο είναι πως η μνήμη και το δίκιο στο τέλος θα νικήσουν τη λήθη
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (30.12.23)
