Γιώργος Τσαντίκος
Αν λοιπόν, ο χώρος της αριστεράς λέει τα ίδια και τα ίδια, με πολλά «είναι έτσι, είναι και αλλιώς», ακόμα και αν είναι στο κάτω-κάτω, οι πιθανές απαντήσεις προς επιλογή, ούτε εντυπωσιακές θα είναι, ούτε άγνωστες.
Αρκετές φορές στην ιστορική της πορεία, η αριστερά, στην Ελλάδα και σε αρκετά σημεία ακόμα στον υπόλοιπο κόσμο, έδωσε την εντύπωση ενός πολύ πρώιμου chatbot από κάποια πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης. Δηλαδή τα λεγε μια χαρά, τακτοποιημένα, με πολλές πτυχές του προκείμενου, με τακτική, με στρατηγική, με ανάλυση, όλα αυτά με μπούλετς και δομημένες λίστες.
Και μόλις προέκυπταν κάποια ερωτήματα, έκανε ό,τι και η τεχνητή νοημοσύνη: «ναι, έχετε δίκιο σε αυτό. Μου διέφυγε» και κατόπιν, έδινε την εντελώς αντίθετη εκδοχή των πραγμάτων, όταν έπρεπε να τα βάλει σε εφαρμογή.
«ChatGPT, ήταν σωστή η Βάρκιζα;» Ναι, γιατί η αριστερά έβγαινε δυνατή και δικαιωμένη από τον πόλεμο, είχε διώξει τους κατακτητές και έπρεπε να ομονοήσει, να προφυλάξει την εθνική ενότητα, να ακολουθήσει τον δρόμο της νομιμότητας. «Για κάτσε, εδώ μετά κατέληξαν να κυνηγάνε τους αντιστασιακούς οι χίτες, οι ταγματασφαλίτες, οι μπουραντάδες και όποιος στο υπόγειο είχε φυλάξει τενεκέδες λάδι». Έχεις δίκιο. Οπότε όχι, δεν έκανε καλά, γιατί εμπιστεύτηκε ανθρώπους που ήταν ήδη τόσο αναξιόπιστοι πολιτικά και σε τόσο έντονη επιφυλακή για να αρπάξουν την εξουσία που δεν τους ανήκε, που θα έκαναν τα πάντα για να προδώσουν μια «αστική συμφωνία κυρίων», με την άνεση μιας αναπνοής.
Με δύο-τρία prompts (τον τρόπο που ρωτάμε δηλαδή το AI), περνώντας από το ’89 και την πρώτη (συγ)κυβερνώσα αριστερά, στις υπογραφές των μνημονίων και την κορυφαία ΑΙ απαντητική στιγμή, το δημοψήφισμα του ’15, μπορούμε να φτάσουμε μέχρι σήμερα:
Να μπει στη βουλή η επαναστατική αριστερά;
Ναι μπει γιατί αν όχι εμείς, τότε ποιοι, αν όχι τώρα, τότε πότε, αν όχι όχι, τότε ναι κ.λπ.
Ναι, αλλά μήπως οι εκλογές παγιδεύουν στη λογική της κοινοβουλευτικής αλλαγής, που τα ‘χουν πει καλύτερα άλλοι αυτά;
Ναι, δίκιο έχεις, η συμμετοχή στις εκλογές μπορεί να είναι τακτικό εργαλείο, η επαναστατική αριστερά όμως πρέπει να αποφύγει την παγίδα να θεωρεί την κάλπη ως το μοναδικό πεδίο αλλαγής. Ο κίνδυνος της ενσωμάτωσης στο σύστημα παραμονεύει όταν η δράση περιορίζεται στους θεσμούς και εγκαταλείπεται ο δρόμος.
Για να μην υπάρχει αμφιβολία, τα παραπάνω ρωτήθηκαν όντως σε bots και οι απαντήσεις ήταν όντως αυτές, σε μια παντελώς άσκοπη κατανάλωση πόρων, υπολογιστικής δύναμης και νερού που κύλησε σε ψύκτρες κάπου, σε κάποιο data center.
Σίγουρα, κάπου, σε κάποια απάντηση, υπάρχουν και τα «κρίσιμο σταυροδρόμι», «επαναπροσδιορισμός ρόλου», «λαϊκές ανάγκες», «βγάλτε συμπεράσματα» κ.λπ.
Έτσι και αλλιώς, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα μαθαίνουν από αυτά που βρίσκουν στο ίντερνετ, το οποίο ενδεχομένως έχει άπειρο υλικό για να γράψει μπόλικες σελίδες ανακοινώσεων και μερικές χιλιάδες προκηρύξεις και συνεδριακά κείμενα.
Μαθαίνει δηλαδή από αυτά που λέει η αριστερά και οι άνθρωποι που κινούνται πολιτικά στα όριά της, λίγο μέσα, λίγο έξω κ.λπ κ.λπ.
Από αυτά που λέει ο κόσμος δηλαδή μαθαίνει η τεχνητή νοημοσύνη, οπότε, ακόμα και στην καλύτερη εκδοχή της, δεν πρόκειται να απαντήσει τίποτα τρομερά καινούργιο και ρηξικέλευθο. Αν λοιπόν, ο χώρος λέει τα ίδια και τα ίδια, με πολλά «είναι έτσι, είναι και αλλιώς», ακόμα και αν είναι στο κάτω-κάτω, οι πιθανές απαντήσεις προς επιλογή, ούτε εντυπωσιακές θα είναι, ούτε άγνωστες.
Πολλές φορές η αριστερά τα έλεγε μια χαρά, τακτοποιημένα, με μπούλετς.
Κι όταν προέκυπταν ερωτήματα, έδινε την εντελώς αντίθετη εκδοχή
Γιατί που λέτε, η προοπτική της επαναστατικής αριστεράς εξαρτάται από την ικανότητά της να γίνει η «φωνή του εφικτού απέναντι στο ανέφικτο». Πρέπει να αποδείξει ότι η ανατροπή δεν είναι μια ουτοπική υπόσχεση, αλλά μια καθημερινή αναγκαιότητα για την επιβίωση και την αξιοπρέπεια της κοινωνικής πλειοψηφίας. Η πρόκληση είναι να συνδυάσει την αδιαλλαξία στις αρχές με την ευελιξία στην τακτική, αποφεύγοντας τον απομονωτισμό που την καθιστά ακίνδυνη για το κατεστημένο.
Αν όμως πιστεύετε ότι η τελευταία παράγραφος είναι κάτι το καινούργιο και πρωτότυπο, πέφτετε έξω. Chat GPT είναι…
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 4-5 Απρίλιου 2026
