Γιώργος Παυλόπουλος
Tελικά, η υπερδύναμη δεν είναι ανίκητη…
Το Ιράν αποδεικνύεται πολύ σκληρό καρύδι, καθώς πολεμά για την επιβίωσή του απέναντι σε δύο αδίστακτους ξένους εισβολείς και αισθάνεται πως έχει το δίκιο με το μέρος του. Την ίδια στιγμή, πληθαίνουν οι ρωγμές στο στρατόπεδο των εισβολέων, εξαιτίας της αντοχής των Ιρανών, της αντίστασης που προβάλλουν και των πληγμάτων που τους καταφέρνουν – έστω και «ασύμμετρων».
Την Πέμπτη, 2 Απριλίου, συμπληρώθηκε ένας χρόνος από την αποκαλούμενη «Ημέρα της Απελευθέρωσης». Τότε, δηλαδή, που ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε στον κήπο του Λευκού Οίκου κραδαίνοντας ένα τεράστιο πίνακα που περιλάμβανε τους δασμούς οι οποίοι, όπως ανακοίνωσε ο ίδιος, θα επιβάλλονταν σε βάρος του συνόλου σχεδόν των εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ, ακόμη και των στενών τους συμμάχων. Με τον τρόπο αυτό, ο επανεκλεγείς πρόεδρος κήρυττε και επισήμως την έναρξη του παγκόσμιου εμπορικού – οικονομικού πολέμου, με τη βεβαιότητα ότι η υπερδύναμη είναι τόσο ισχυρή που ουδείς θα μπορούσε και θα τολμούσε να της αντισταθεί.
Τα πράγματα, βεβαίως, δεν εξελίχθηκαν όπως ακριβώς τα είχε υπολογίσει, όπως φάνηκε και από την πορεία των σχετικών δεικτών. Συμπεριλαμβανομένου εκείνου των άμεσων επενδύσεων στην αμερικανική οικονομία, οι οποίες μειώθηκαν σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια, αποδεικνύοντας πως δεν ήταν πολλοί αυτοί που «τσίμπησαν» στα κίνητρα που υποσχέθηκε ο Τραμπ. Αλλά και του εμπορικού ελλείμματος, το οποίο αυξήθηκε οριακά αντί να μειωθεί – κι αυτό, τη στιγμή που το πλεόνασμα της Κίνας, που αποτελεί την πιο σοβαρή απειλή για τις ΗΠΑ, κατέρριπτε και νέο ρεκόρ.
Αποδείχθηκε, έτσι, πως η Αμερική δεν είναι τελικώς όσο παντοδύναμη θέλει να την παρουσιάζει ο πρόεδρός της και όσοι τον στηρίζουν. Ούτε φυσικά ανίκητη, όπως επίσης θεωρούν πολλοί. Αυτό, άλλωστε, επιβεβαιώνεται και στον άλλο πόλεμο που κήρυξε, κατά του Ιράν, ο οποίος δεν διεξάγεται με δασμούς και κυρώσεις, αλλά με πυραύλους και βόμβες. Πρόκειται, άλλωστε, για τις δύο πλευρές του ίδιου ουσιαστικά νομίσματος – οι οποίες υπόκεινται στους ίδιους βασικούς κανόνες.
Στον βρόντο τα σχέδια του Τραμπ για εύκολη νίκη
«Επιτρέψτε μου να σας πω ότι έχουμε νικήσει», είπε ο Τραμπ σε συγκέντρωση στο Κεντάκι στις 11 Μαρτίου – 12 μέρες μετά την έναρξη της επίθεσης κατά του Ιράν. «Νομίζω ότι έχουμε νικήσει», επανέλαβε στις 20 του μήνα στον Λευκό Οίκο. «Αυτός ο πόλεμος έχει κερδηθεί», είπε πιο κατηγορηματικά από το Οβάλ Γραφείο τέσσερις μέρες αργότερα. «Κερδίζουμε τόσο συντριπτικά!», καυχήθηκε σε άλλη συγκέντρωση στις 25 Μαρτίου.
Στο διάγγελμα που έκανε την Πρωταπριλιά, ωστόσο, εμφανίστηκε λιγότερο σίγουρος. «Θα τελειώσουμε τη δουλειά και θα την τελειώσουμε γρήγορα», υποσχέθηκε, αναγνωρίζοντας ουσιαστικά ότι η νίκη την οποία διαλαλούσε δεν έχει έρθει ακόμη. Παράλληλα, απείλησε το Ιράν ότι εάν δεν συνθηκολογήσει και δεν δεχθεί τους όρους του, που ισοδυναμούν με τη μετατροπή του σε αποικία των ΗΠΑ, θα δεχθεί τέτοιο πλήγμα που θα το στείλει πίσω στη… Λίθινη Εποχή – κάτι που πολλοί εξέλαβαν ως έμμεση αναφορά στη χρήση πυρηνικών όπλων.
Από την πλευρά τους, το ένα μετά το άλλο τα εμβληματικά αστικά ΜΜΕ της Δύσης δημοσιεύουν άρθρα και αναλύσεις που συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως οι εξελίξεις είναι αρνητικές για τις ΗΠΑ, που έδειχναν αρχικά να πιστεύουν πως όλα θα μοιάζουν με το γνωστό «ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε», όπως συνέβη στην περίπτωση της Βενεζουέλας, με την απαγωγή του Μαδούρο και όσα ακολούθησαν. Όπως, βεβαίως, αρνητικές είναι και για το Ισραήλ, το οποίο είναι προφανές πως θα κάνει ό,τι μπορεί προκειμένου οι Αμερικανοί να συνεχίσουν να πολεμούν μαζί του, καθώς γνωρίζει ότι σε διαφορετική περίπτωση είναι «γυμνό» και κινδυνεύει με νέα ταπείνωση και στο μέτωπο του Ιράν και σε εκείνο του Λιβάνου.
«Το Ιράν έχει μπροστά του μια ρεαλιστική προοπτική να βγει από τον πόλεμο με τη διεθνή του θέση ενισχυμένη», έγραψε χαρακτηριστικά στους Financial Times ένας από τους εμβληματικούς τους αρθρογράφους, ο Γκίντεον Ράχμαν. «Εν μέσω της γενικότερης αβεβαιότητας, το καθεστώς του Ιράν μοιάζει αλώβητο. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι διαθέτει πλέον στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι των αντιπάλων του», σημείωνε στο προηγούμενο τεύχος το κεντρικό άρθρο του Economist. Μάλιστα, το βρετανικό περιοδικό επανήλθε στο πιο πρόσφατο τεύχος ακόμη πιο αιχμηρό: στο πρωτοσέλιδό του, αποτυπώνει ένα γελαστό Σι Τζινπίνγκ (τον πρόεδρο της Κίνας) να παρατηρεί τον μαινόμενο Τραμπ, υπό τον τίτλο «Ποτέ μην ενοχλείται τον εχθρό σας όταν αυτός διαπράττει ένα σφάλμα».
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι εδώ που έχουν φτάσει τα πράγματα, ο Τραμπ θα χρειαστεί κάτι ιδιαιτέρως εντυπωσιακό και αποτελεσματικό εάν θέλει να ανοίξει σύντομα την πόρτα της απεμπλοκής. Μόνο που αυτό μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι, ειδικά καθώς η Τεχεράνη δείχνει να έχει μάθει το μάθημά της.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε 4-5 Απριλίου 2026
