Χρίστος Κρανάκης
▸ Η νέα γενιά δεν θέλει να πεθάνει και να σκοτώσει, ούτε «ψήνεται» να δουλεύει 13ωρο
Η πολεμική συνθήκη που χαρακτηρίζει την περίοδο, στο πεδίο και στην οικονομία, σπρώχνει τη νεολαία στο επίκεντρο ιστορικών πισωγυρισμάτων: μιλιταρισμός, στρατιωτικοποίηση, ακροδεξιά… Οι νέες, φτωχές γυναίκες καλούνται να υπηρετήσουν τον στρατό για να εξασφαλίσουν ένα σταθερό εισόδημα. Οι νέοι/ες εργαζόμενοι/ες γνωρίζουν πως θα πληρώνουν τη μία φρεγάτα μετά την άλλη, για την προστασία της πατρίδας και της Ευρώπης. Από το Μπέλφαστ έως την Αλεξανδρούπολη, «εχθρός» παρουσιάζονται οι μετανάστες και οι ΛΟΑΤΚΙ, που αλλάζουν όσα ξέραμε.
Ταυτόχρονα, όμως, το έμφυτο νεολαιίστικο ένστικτο ριζοσπαστικοποίησης και αντίδρασης παραμένει μαζικό και ισχυρό. Η νεολαία καταδικάζει έντονα τους πολέμους και βλέπει τη διευρυνώμενη οικονομική ανισότητα ως ύψιστο πρόβλημα. Σε αυτό καταλήγουν έρευνες απ’ όπου κι αν διεξάγονται. Ισχυρά κοινωνικά ξεσπάσματα και διαμαρτυρίες παρουσιάζονται διαρκώς, σχεδόν πάντα με βασικό πρωταγωνιστή τη νεολαία. Τμήματά της «ψάχνονται» ακόμα και στους κόλπους της επαναστατικής Αριστεράς, αναζητώντας άλλα πολιτιστικά και πολιτικά προτάγματα.
Οι επιταγές του συστήματος δεν πείθουν θετικά τη νέα γενιά, που δεν θέλει να πεθάνει και να σκοτώσει, ούτε «ψήνεται» να δουλεύει 13 ώρες τη μέρα για να μην αποταμιεύει ούτε ευρώ. Δεν υπάρχουν, βέβαια, οι συγκροτημένες διεργασίες, με το αντίστοιχο βάθος και διάρκεια, που θα μπορούσαν να μετατρέψουν τα παραπάνω αισθήματα σε μία συνεκτική γραμμή για το ευρύτερο κοινωνικό ζήτημα στο σήμερα. Αυτό χαρακτηρίζει τη σημερινή κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε!
Το δόγμα του σοκ που χρησιμοποιεί η realpolitik στην ανανεωμένη της μορφή, στο πλαίσιο υποχώρησης του αμερικανικού και ευρωπαϊκού καπιταλισμού, σε συνδυασμό με την ήττα προγενέστερων κινημάτων -ιδιαίτερα στον ευρωπαϊκό Νότο-, επιδρά στη νεολαία ιδιόμορφα, καλλιεργώντας ταυτόχρονα τάσεις υποταγής και τάσεις χειραφέτησης. Από τη μία, η έκδηλη υπερσυσσώρευση πλούτου στα χέρια των λίγων και οι απροκάλυπτες ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις σε Μέση Ανατολή και Νότια Αμερική, αποκαλύπτουν κυνικά τον πραγματικό χαρακτήρα του σύγχρονου καπιταλισμού, ειδικά σε ΗΠΑ-ΕΕ. Από την άλλη, η δυσκολία συγκρότησης πολιτικών αντιστάσεων την επομένη μίας σκληρής καπιταλιστικής κρίσης (η οποία έχει μετατραπεί σε ύφεση) και σε μία περίοδο «βομβαρδισμού» συγκλονιστικών γεγονότων, δοκιμάζει τις συλλογικές αξίες και προάγει τον ατομικό δρόμο του «δεν πάει να γίνει ό,τι θέλει;».
Το κοινωνικό και πολιτικό αποτέλεσμα στη μεγάλη του εικόνα είναι φανερό: Το κενό πολιτικής εκπροσώπησης αυξάνεται σταθερά, το κυβερνητικό κόμμα στην Ελλάδα καταποντίζεται στις μικρές ηλικίες, αλλά δεν υπάρχουν μαζικά νεολαιίστικα κινήματα που να το απειλούν με διάρκεια, νέοι/ες συμμετέχουν σε μαζικές διαδικασίες αλλά επιλεκτικά και με περιορισμένο τρόπο κ.ο.κ.
Η παραπάνω κοινωνική συνθήκη επιτάσσει νέα δεδομένα για την Αριστερά και τα κινήματα. Το μάζεμα «ξέμπαρκων» και ασθενικών πολλές φορές αντιστάσεων σε έναν ενιαίο πολιτικό καμβά, γίνεται ιδιαίτερα δύσκολο σε μία κατάσταση συνεχών υποδιαιρέσεων των κοινωνικών στρωμάτων (σε αντίθεση με την κρίση όπου ήταν καθοριστικής σημασίας η τάση ευρείας-οριζόντιας φτωχοποίησης) και υποχώρησης των συλλογικών αξιών. Κάθε κομμάτι της Αριστεράς με την ευρύτερη έννοια του όρου, αναδιατάσσει τη γραμμή του στην υπάρχουσα περίοδο, ανάλογα τις ιστορικές και στρατηγικές του παρακαταθήκες. Μεγάλα τμήματα αυτής, διαβάζουν ως πρωταρχική «ανάγκη» της περιόδου, τη «γείωση» στα μικρά, καθημερινά προβλήματα.
Η νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση επιλέγει για κεντρικό σύνθημα του Φεστιβάλ Αναιρέσεις το: «Στα συντρίμμια των πολέμων τους, να ηχήσουν οι νότες της επανάστασης». Δεν είναι τυχαίο, ούτε φυγή προς τα μπρος που η λέξη επανάσταση ιεραρχείται σε μία εποχή που αυτή φαντάζει άκρως μακρινή… Ο κόσμος των πολέμων, σε τελική ανάλυση, θα ανατραπεί μόνο από τον κόσμο των επαναστάσεων. Η νεολαία διεθνώς, μπορεί να νοιώσει -με τον τρόπο της- πως εν τέλει η απάντηση σε έναν καπιταλισμό ολοένα και πιο κυνικό ή θα είναι στρατηγική ή δεν θα δοθεί ποτέ ολοκληρωτικά.
Η μέση κοινωνική συνείδηση δεν βαθαίνει εξ ολοκλήρου μέσα από τις καθημερινές κινήσεις υπεράσπισης ιστορικών κεκτημένων, παρότι φυσικά αυτή η πλευρά είναι αναγκαία. Πολλώ δε μάλλον, όταν αυτές οι κινήσεις δεν ανάγονται στο πλαίσιο κεντρικής πάλης του κινήματος με το κράτος και την ΕΕ, όπως διατυπώνεται -με τον έναν ή τον άλλον τρόπο- από δυνάμεις της Αριστεράς. Η καθολική ιδεολογική αντιπαράθεση για τα «μεγάλα» στο «τώρα», είναι αναγκαία στο να δίνει πνοή και να τροφοδοτεί τους καθημερινούς αγώνες προστασίας και ανάκτησης κεκτημένων.
Ο κόσμος των πολέμων, σε τελική ανάλυση, θα ανατραπεί μόνο από τον κόσμο των επαναστάσεων
Η αντίδραση στη βαθιά υποτίμηση της εργασίας -ιδιαίτερα σε κλάδους «χαμηλής παραγωγικότητας και υψηλής αναλωσιμότητας»- και η ανάγκη για ριζική αναδιανομή του πλούτου, ανέρχονται ως το βασικό στίγμα που μπορεί να ενοποιήσει την εργατική νεολαία και να την εντάξει οργανικά στο νέο εργατικό κίνημα που έχει ανάγκη η εποχή μας. Η συζήτηση για ριζική αύξηση των μισθών και ταυτόχρονη μείωση του κόστους ζωής -αιτήματα που μεταφράζονται αντικειμενικά στο «να χάσει κέρδη το κεφάλαιο»-, ανοίγει μεν στους εργασιακούς χώρους, αλλά η Αριστερά αδυνατεί να την μετουσιώσει σε μάχιμη πολιτική διεκδίκηση.
Ταυτόχρονα, το αντιπολεμικό/αντιιμπεριαλιστικό στίγμα αποκτά αναβαθμισμένη σημασία, όχι τακτικά αλλά στρατηγικά. Οι ηρωικές αντιστάσεις του παλαιστινιακού, του λιβανέζικου και του ιρανικού λαού, λειτουργούν ως τροχοπέδη στην επιθετική επέκταση του νατοϊκού ιμπεριαλισμού και αναδύονται σε ιστορικό ορόσημο που θα εμπνεύσει τους λαούς (και) της Δύσης να κλιμακώνουν τον δικό τους αγώνα απέναντι στις αστικές τους τάξεις που συμμαχούν με ΗΠΑ-Ισραήλ. Οι κομμουνιστικές και αριστερές νεολαίες καλούνται να σηκώσουν βαρύ φορτίο. Η συμμετοχή και στήριξη των νεολαιίστικων διεργασιών, πέρα από την πτυχή του ενδιαφέροντος αποκτά κι εκείνη του πολιτικού και κοινωνικού καθήκοντος.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 13-14 Ιουνίου 2026
