Παναγιώτης Σιούλας | πολιτικός μηχανανικός, επιθεωρητής εργασίας
▸Ο νέος αντεργατικός νόμος 5297/2026 της ΝΔ ορίζει το εφαρμοστικό πλαίσιο του νόμου 4512/2018 του ΣΥΡΙΖΑ
Όταν ακούει κανείς «Επιθεώρηση Εργασίας», συνήθως το μυαλό πηγαίνει στον έλεγχο των εργασιακών σχέσεων, της αδήλωτης εργασίας κτλ. Αλλά υπάρχει και ένα άλλο τμήμα, αυτό της Επιθεώρησης της Ασφάλειας και Υγείας στην εργασία, το οποίο εμφανίστηκε πρόσφατα στο δημόσιο διάλογο λόγω του πολύνεκρου εργατικού δυστυχήματος στη Βιολάντα. Η Επιθεώρηση Ασφάλειας και Υγείας (ΑΥΕ) στην Εργασία αποτελεί την αρμόδια δημόσια υπηρεσία για τον έλεγχο της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας. Ειδικότερα, αυτής που αφορά τα μέτρα προστασίας για τη ζωή, την ακεραιότητα και την υγεία τον εργαζομένων. Όπου απασχολούνται εργαζόμενοι (πλην συγκεκριμένων ειδικών περιπτώσεων) στον ιδιωτικό ή δημόσιο τομέα, η Επιθεώρηση ΑΥΕ έχει αρμοδιότητα ελέγχου.
Ειδικά σήμερα, στη μεταμνημονιακή Ελλάδα των μόνιμα υποκαταγεγραμμένων αλλά όλο και αυξανόμενων εργατικών ατυχημάτων, όπου η ασφάλεια των εργαζομένων σε πολλούς εργοστασιακούς και εργοταξιακούς χώρους γίνεται αντιληπτή ως ασύμφορη επένδυση, το έργο της Επιθεώρησης ΑΥΕ αποκτά βαρύνουσα και πρακτική σημασία. Γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο δεν αποτελεί έκπληξη η προσπάθεια των τελευταίων κυβερνήσεων για τη θεσμική αλλά και πρακτική απαξίωσή της. Θα μπορούσε άλλωστε να γίνει αλλιώς, στην εποχή της κατάργησης του 8ώρου, της ελαστικοποίησης του ωραρίου, της αύξησης των ορίων συνταξιοδότησης, των διώξεων των εργαζομένων που σηκώνουν κεφάλι, της καταδίκης των απεργιών ως παράνομες, της εντατικοποίησης της εργασίας, των πανηγυρισμών για τις αυξήσεις των μισθών πείνας;
Σε κάθε επιθεωρητή εργασίας αντιστοιχούν 11.124 εργαζόμενοι
Ο νέος νόμος 5297/2026 της ΝΔ ουσιαστικά έρχεται να ορίσει το εφαρμοστικό πλαίσιο του παλαιότερου νόμου 4512/2018 του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν είναι ότι αποδεικνύεται κι από εδώ ακόμα η συνέχεια και η ενιαιότητα της αστικής πολιτικής και του αστικού κράτους ανεξαρτήτως κυβερνητικού διαχειριστή. Διαφαίνεται περισσότερο η στρατηγική στόχευση αυτής, χωρίς βερμπαλισμούς, λιτά και απόλυτα. Η μεγιστοποίηση των ιδιωτικών κερδών δεν μπορεί να συμβιβαστεί με καμία ελεγκτική αρχή, ακόμα και αν αυτή διοικείται από μη ορθά αξιολογούμενους διορισμένους διοικητές από τον τότε υπουργό Εργασίας Κωστή Χατζηδάκη (απόφαση ΣτΕ 1389/2025).
Συνοπτικά, με τον νέο νόμο η Ανεξάρτητη Αρχή της Επιθεώρησης ΑΥΕ:
Α) Εντάσσεται εμμέσως πλην σαφώς στο σχεδιασμό του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, πράγμα που σημαίνει ότι η λειτουργία της οφείλει να υπακούει στους στρατηγικούς στόχους του υπουργείου αυτού (προώθηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, διευκόλυνση της επιχειρηματικότητας κτλ).
Β) Αντικαθίσταται ως προς το ελεγκτικό της έργο από «μητρώο πιστοποιημένων ελεγκτών», όπου μπορούν να εγγραφούν και να ασκούν ελεγκτικές αρμοδιότητες φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Ας λάβουμε εδώ υπόψιν την υποστελέχωση της υπηρεσίας σήμερα, με πάνω από 1.525 επιχειρήσεις ή 11.124 εργαζόμενους ανά επιθεωρητή ΑΥΕ, για να γίνει αντιληπτή η ταχύτητα της ιδιωτικοποίησης της.
Γ) Θα καταρτίζει Μοντέλο Ενεργειών Συμμόρφωσης (ΜΕΣ) που θα καθοδηγεί τους επιθεωρητές ως προς τις ενέργειες και αποφάσεις τους, καταργώντας την ανεξαρτησία και την ελεύθερη κρίση τους, όπως κατοχυρώνεται από τη Διεθνή Σύμβαση Εργασίας 81 της ΙLO. Γίνεται πρόβλεψη μάλιστα για check list, που στην ουσία θα αντικαθιστά πλήρως την ανεξάρτητη κρίση του επιθεωρητή.
Δ) Θα προβαίνει σε ελέγχους μόνο μετά από ενημέρωση του ελεγχόμενου. Η επιχείρηση θα δικαιούται να μάθει εκ των προτέρων πότε και πού θα γίνει ο έλεγχός της, με αποτέλεσμα να καταργείται ο αιφνιδιαστικός χαρακτήρας του και η ελεύθερη είσοδος των επιθεωρητών στους χώρους εργασίας.
Και όλα αυτά ενώ δίνεται το δικαίωμα στην ελεγχόμενη επιχείρηση να φτάνει μέχρι και την καταγγελία και εξαίρεση του επιθεωρητή ακόμα και κατά τη διάρκεια του ελέγχου της.
Η ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων και θεσμικά πλέον μετατρέπεται σε παράγοντα διαπραγμάτευσης για την αύξηση της ιδιωτικής κερδοφορίας και των επενδύσεων. Το Δημόσιο αποσύρεται εμφανώς από μία υποχρέωση που είχε θεσπιστεί από το 1911. Από τη αρχή του 21ου αιώνα η αστική στρατηγική για το μέλλον των εργαζομένων στην Ελλάδα ξεδιπλώνεται συντεταγμένα και ολοκληρωτικά. Μήπως ήρθε η ώρα να πάρουμε τον έλεγχο των ζωών μας και να χαράξουμε μία σύγχρονη, ανεξάρτητη από το αστικό μπλοκ, πολιτική με κέντρο τα εργατικά συμφέροντα;
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 16-17 Μαΐου 2026
