Μαρία Δημάκου, μέλος του Δ.Σ. της Πανελλαδικής Ομοσπονδίας Συλλόγων Γεωπόνων
Η εφαρμογή του κανονισμού που προωθεί η κομισιόν για τα προϊόντα με Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές θα προκαλέσει έλλειμμα πληροφόρησης για την τροφή που επιλέγει ο πολίτης, καθεστώς εξάρτησης των γεωργών (φυτά και σπόροι) από μεγάλα πατενταρισμένα συστήματα, κίνδυνο ευρείας επιμόλυνσης των συμβατικών και βιολογικών καλλιεργειών από ΝΓΤ, απρόβλεπτη επίδραση στη βιοποικιλότητα και στην ταυτότητα των ελληνικών προϊόντων, υποθήκευση της δημόσιας υγείας και των δημοκρατικών μας δικαιωμάτων.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαθέτει (από χρόνια) κανονισμούς για τα Γενετικά Τροποποιημένα φυτά (ΓΤΟ = GMO), σπόρους και τα παραγόμενα πρωτογενή η/και δευτερογενή προϊόντα. Μάλιστα για σειρά ετών δεν επιτρεπόταν η είσοδος τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση ακόμα και με σήμανση. Τα τελευταία 10+ χρόνια όμως στην ΕΕ έχουν αρχίσει την περίοδο των «εκπτώσεων στα οικολογικά αντανακλαστικά» παρόλες τις μεγαλοστομίες τους. Η αιτία πάντα ήταν και είναι το κέρδος των αγροδιατροφικών συμπλεγμάτων – πολυεθνικών και γι αυτό σχετικά αθόρυβα ξεκίνησαν να εισάγονται γενετικώς τροποποιημένα (με σήμανση ετικέτας). Η μεγάλη ανάγκη του βιομηχανικού κεφαλαίου για νέες αγορές είδαμε ότι οδηγεί σε συμφωνίες «τύπου Mercosur». Αυτές όμως για να διευκολυνθούν θέλουν ανταλλαγή. Ακριβώς γι αυτό αποφάσισαν τα «βαφτίσια». Οι χρήσιμοι της ΕΕ βαφτίζουν τα φυτά/προϊόντα από Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές ως ισοδύναμα με τα συμβατικά!
Η υπόθεση πήγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο το 2018 εξέδωσε απόφαση καταφανώς απορριπτική για το θέμα της υποτιθέμενης ισοδυναμίας.
Η κομισιόν μαζί με τους χρήσιμους πρόθυμους επαναφέρει το θέμα πιεστικά από το 2022 βάζοντας πλέον τον σχετικό Κανονισμό για ψήφιση στο Ευρωκοινοβούλιο στις 18 Μαΐου. Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς έδωσε πρόσφατα τη συγκατάθεσή του στο Συμβούλιο απαξιώνοντας την αρνητική γνωμοδότηση ακόμα και του επίσημου επιστημονικού του συμβούλου (ΓΕΩΤΕΕ).
Ο κανονισμός της ΕΕ κατοχυρώνει αντιεπιστημονικά την ισοδυναμία γενετικά τροποποιημένων προϊόντων (αυτά με τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές – ΝΓΤ1) με τα συμβατικά!
Συνεχίζουν πιεστικά για ψήφιση καθώς η επιστήμη αλλά και η τροφή αντιμετωπίζονται από την ΕΕ μόνο ως πηγή κέρδους. Γι αυτό έχει μεγάλη αξία να γνωρίζουμε τα κρίσιμα σημεία αυτού του κανονισμού:
- Εισάγει μια νέα κατηγοριοποίηση των Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών (ΓΤΟ), τα φυτά και προϊόντα από Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (ΝΓΤ) τα οποία τα ονομάζει ΝΓΤ 1 και ΝΓΤ 2. Η κατηγοριοποίηση αυτή είναι περιττή επιστημονικά αλλά χρήσιμη εμπορικά. Χάριν αυτής της κατηγοριοποίησης, δίδονται οικονομικά και θεσμικά κίνητρα στις επιχειρήσεις παραγωγής ΝΓΤ προκειμένου να καταλάβουν την αγορά «στο όνομα» της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας.
- Κατοχυρώνει αξιωματικά και αντιεπιστημονικά την ισοδυναμία των ΝΓΤ1 φυτών-προϊόντων με τα συμβατικά (πλασματική παραδοχή). Καταγράφει ως αποδεκτά κριτήρια ισοδυναμίας, την αντικατάσταση ή εισαγωγή μέχρι 20 νουκλεοτιδίων είτε/και απαλοιφή οποιουδήποτε αριθμού νουκλεοτιδίων σε διενέργεια έως 20 μεταλλάξεων ανά μονοπλοειδές γονιδίωμα!
- Καταργεί την υποχρεωτική έως σήμερα επισήμανση στην ετικέτα του προϊόντος ότι είναι ή/και περιέχει ΝΓΤ1 συνιστώντας κατάφωρη παραβίαση των δημοκρατικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων για πρόσβαση στην πληροφόρηση και ειδικά στην πληροφορία για την τροφή. Η επισήμανση απαιτείται μόνο για το πολλαπλασιαστικό υλικό ΝΓΤ1.
- Δίνει το ελεύθερο της διακίνησης ΝΓΤ1 φυτών και προϊόντων στην εταιρεία παραγωγής με μια απλή «δήλωση καθεστώτος ΝΓΤ1», την οποία η αρμόδια αρχή καλείται μόνο να επαληθεύσει. Η υποχρέωση αυτής της επαλήθευσης ως διαδικασία δεν ακολουθεί τους απογόνους αυτών των φυτών. Στη διαδικασία επαλήθευσης η εταιρεία παραγωγής παρεμβαίνει ορίζοντας ποια σημεία θεωρεί εμπιστευτικά και ως εκ τούτου αυτά δεν θα δημοσιοποιούνται.
- Καταργεί τη διαδικασία έγκρισης εισόδου στη χώρα. Αφαιρεί το δικαίωμα από το κράτος-μέλος να αρνηθεί την εισαγωγή και διακίνηση εντός της επικράτειας του ΝΓΤ1 φυτών-προϊόντων. Αυτό το δικαίωμα το αφήνει μόνο για τα ΝΓΤ2.
- Προκαλεί ανεξέλεγκτες καταστάσεις ευρείας επιμόλυνσης των συμβατικών και βιολογικών καλλιεργειών από τα ΝΓΤ. Η επιμόλυνση οδηγεί σε υποθήκευση της ταυτότητας των ελληνικών προϊόντων. Είναι εξωφρενικό ότι τη ζημιά της επιμόλυνσης προβλέπεται να την πληρώνει ο αγρότης και όχι ο επιμολυντής-εταιρεία.
- Η διεύρυνση και η προστασία του συστήματος «πατέντας» οδηγεί στην αφαίρεση του δικαιώματος της ιδιοπαραγωγής και βυθίζει τον γεωργό σε πλήρες καθεστώς εξάρτησης για φυτά και σπόρους.
- Η αξιολόγηση για τις επιπτώσεις από την εφαρμογή του κανονισμού «στην υγεία των ανθρώπων και των ζώων, στο περιβάλλον, στην πληροφόρηση των καταναλωτών, στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, στον τομέα της βιολογικής παραγωγής και στην οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα», θα γίνει μετά από τουλάχιστον έξι χρόνια!
Πολλά από αυτά τα σημεία καταγράφονται στην έκθεση NAT/908 της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής προς την κομισιόν (η ΕΟΚΕ είναι το επίσημο και διορισμένο γνωμοδοτικό της όργανο).
Στο ευρωκοινοβούλιο αναμένεται η Αριστερά και οι Πράσινοι να εισηγηθούν την καταψήφιση. Ωστόσο οι δημοσιογραφικές πηγές αναφέρουν ότι οι εισηγήσεις τους βάζουν στοιχεία τροποποίησης κάποιων άρθρων ως «συμβιβαστική λύση». Διαβάζουμε πως η Αριστερά λέει ένα απογοητευτικό μηδέν στο θέμα της πλασματικής ισοδυναμίας, προσθέτοντας κάποιες άνευρες επισημάνσεις στο θέμα πατέντας και σήμανσης ετικέτας. Οι Πράσινοι σώζουν λίγο τα προσχήματα, αλλά στο ίδιο μοτίβο της «συμβιβαστικής λύσης». Οι Σοσιαλιστές αναμένεται να την ψηφίσουν με ελάχιστα ζητήματα τροποποίησης στο θέμα της ιχνηλασιμότητας.
Η εφαρμογή ενός τέτοιου κανονισμού θα προκαλέσει έλλειμμα πληροφόρησης για την τροφή που επιλέγει ο πολίτης, καθεστώς εξάρτησης των γεωργών (φυτά και σπόροι) από μεγάλα πατενταρισμένα συστήματα, κίνδυνο ευρείας επιμόλυνσης των συμβατικών και βιολογικών καλλιεργειών από τα ΝΓΤ, απρόβλεπτη επίδραση στη βιοποικιλότητα και στην ταυτότητα των ελληνικών προϊόντων, υποθήκευση της δημόσιας υγείας και των δημοκρατικών μας δικαιωμάτων.
Για κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο αλλά ειδικότερα για τους γεωπόνους η ψήφιση και εφαρμογή αυτού του κανονισμού αποτελεί μεγάλη πρόκληση και προσβολή. Θέσαμε μαζί με τον Βαγγέλη Νάνο (επίσης μέλος του ΔΣ) το ζήτημα στο Διοικητικό Συμβούλιο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Γεωπόνων, το οποίο αποφάσισε ότι «Καλεί την Ελληνική κυβέρνηση και τους Έλληνες Ευρωβουλευτές σε καταψήφιση του Κανονισμού» με παράλληλες δράσεις δημοσιοποίησης και αγωνιστικών πρωτοβουλιών.
Ήδη καταγράφονται δράσεις συλλογικοτήτων όπως η συζήτηση που έγινε στην Αθήνα με τίτλο «Η διατροφή μας σε κίνδυνο: Η κρυφή προώθηση των μεταλλαγμένων» από Greenpeace, Σιτώ και Αιγίλοπα, με πολύ ενδιαφέρουσες ομιλίες.
Οι υπόλοιποι Γεωτεχνικοί Σύλλογοι και Ομοσπονδίες αλλά και οι ιατρικοί σύλλογοι ας παραλάβουν τη σκυτάλη!
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε στις 16-17 Μαΐου 2026
