Δημήτρης Γρηγορόπουλος
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προβάλλει το πέρασμα στο «επιτελικό κράτος» ως κάτι θετικό. Στην πράξη όμως οδηγεί σε ακόμα πιο αντιδημοκρατικές ρυθμίσεις, με συγκρότηση μη εκλεγμένου πολιτικού μηχανισμού ελέγχου του κράτους, προς όφελος του συγκεντροποιημένου κεφαλαίου και του κυβερνώντος κόμματος. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο και ο αυταρχισμός κατά του λαού ενισχύεται σε όλα τα επίπεδα.
Στο σύγχρονο υπεραυταρχικό κράτος του κοινοβουλευτικού ολοκληρωτισμού συντελείται η διαμόρφωση του λεγόμενου «επιτελικού κράτους». Στα καθ΄ ημάς αυτή η μορφή του αστικού κράτους προωθείται ιδιαίτερα από την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Από τις πρώτες μέρες της θητείας της έσπευσε να ψηφίσει το νόμο για το επιτελικό κράτος, ώστε να καλύψει και νομοθετικά έναν υπεραυταρχικό συγκεντρωτισμό και στο εσωτερικό του κράτους, εξουδετερώνοντας παράγοντες, ακόμη και υψηλά ιστάμενους, που θα ήθελαν να επιτελέσουν έντιμα τη δουλειά τους, όπως ορίζει ο νόμος ή και σύμφωνα με τις προεκλογικές δεσμεύσεις του κυβερνώντος κόμματος.
Το κεντρικό κράτος διαφοροποιείται από το «αποκεντρωμένο», που περιλαμβάνει αρχές ανεξάρτητες από το κράτος, οι οποίες, θεωρητικά τουλάχιστον, αναλαμβάνουν το έργο ελέγχου του κεντρικού κράτους, ώστε να αποτρέπονται αυθαιρεσίες, παραβιάσεις του δικαίου και οποιεσδήποτε ατασθαλίες και υπερβάσεις εξουσίας, έστω νομιμοφανείς. Επί παραδείγματι, όπως συνέβη με την Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών, με επικεφαλής τον καθηγητή Χρήστο Ράμμο, που το κεντρικό κράτος με νομιμοφανή τρόπο κατόρθωσε να την υπερκεράσει αβρόχοις ποσί, αγνοώντας τις διαπιστώσεις της στην υπόθεση των υποκλοπών.
Ωστόσο, η έννοια του σύγχρονου επιτελικού κράτους υπερβαίνει την αντίθεση κεντρικού κράτους και αποκεντρωμένων ή «ανεξάρτητων αρχών», όπως η Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών.
Το επιτελικό κράτος, αν και νομοθετημένο, αποτελεί ένα άτυπο ουσιαστικά κέντρο λήψης αποφάσεων με επικεφαλής τον πρωθυπουργό. Οι αποφάσεις αυτού του επιτελικού κέντρου νομιμοποιούνται με την ενσωμάτωσή τους σε κυβερνητικές αποφάσεις ή νόμους, που ψηφίζονται από τη βουλή. Το επιτελικό κράτος δεν συγκροτείται θεσμικά με κάποιας μορφής εκλογή. Συγκροτείται αποκλειστικά από τον πρωθυπουργό από πρόσωπα εμπιστοσύνης του, ακόμη και εξωκοινοβουλευτικά.
Εκλέγεται, λειτουργεί, ελέγχεται και λογοδοτεί ή και αποπέμπεται αποκλειστικά με πρωτοβουλία και ευθύνη του πρωθυπουργού ή του επικεφαλής της κυβέρνησης. Χαρακτηριστική τέτοια περίπτωση, σε διεθνές επίπεδο, αποτέλεσε η προσωπική και όχι θεσμική πρόσληψη του δισεκατομμυριούχου Ίλον Μασκ από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ως προσωπικού και στενού συνεργάτη του, όπως, βέβαια και η θεσμική αποπομπή του.
Η δημιουργία ενός πανίσχυρου κέντρου περί τον πρωθυπουργό ή τον πρόεδρο αντίστοιχα, όπως και η υπέρμετρη συγκέντρωση της εξουσίας στα χέρια τους, αντιστοιχεί και υπηρετεί τον σύγχρονο ολοκληρωτικό καπιταλισμό
Η δημιουργία ενός πανίσχυρου κέντρου περί τον πρωθυπουργό ή τον πρόεδρο της δημοκρατίας αντίστοιχα, όπως και η υπέρμετρη ισχύς και συγκέντρωση της εξουσίας στα πρόσωπά τους, αντιστοιχεί και υπηρετεί τον σύγχρονο υπερσυγκεντρωμένο και ολοκληρωτικό καπιταλισμό, που απεχθάνεται τις νόμιμες, μακρόχρονες ή και απρόβλεπτες διαδικασίες και προτιμά για τη διεκπεραίωση των οικονομικών και πολιτικών υποθέσεων επικεφαλής ένα πανίσχυρο πρόσωπο της εμπιστοσύνης του, όπως ο Τραμπ και ο Μητσοτάκης αντίστοιχα, μ΄ έναν κύκλο συνεργατών της επιλογής τους.
Στην Ελλάδα, αν και η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι σε υψηλά επίπεδα, παρατηρείται ωστόσο, σε καίριους τουλάχιστον τομείς, υψηλή ανάπτυξη και συγκέντρωση, που για τη διασφάλισή της απαιτεί ένα υπερσυγκεντρωτικό και υπεραυταρχικό κράτος, τύπου Τραμπ και Μητσοτάκη καθ΄ ημάς, για να διασφαλίζει τα συμφέροντά τους στη χώρα, και οπουδήποτε εκτός αυτής.
Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα σε καίριους τομείς υπάρχει υψηλή οικονομική συγκέντρωση σε λίγους τομείς με τεράστια ισχύ όμως, που ευνοούνται και απαιτούν ένα κράτος επιτελικού τύπου, το οποίο με συνοπτικές, αποφασιστικές και αντιλαϊκές επιλογές θα διασφαλίζει τα συμφέροντά τους στο εσωτερικό, αλλά και στο εξωτερικό. Συγκεκριμένα: Στην Ελλάδα υπάρχουν τέσσερις συστημικές τράπεζες, που τις ξεχρέωσε με τα μνημόνια ο ελληνικός λαός με το υστέρημά του. Αυτές επιβάλλουν άτεγκτους κερδοσκοπικούς όρους στην κοινωνία και ελέγχουν την αγορά. Στην ενέργεια υπάρχουν πέντε όμιλοι που ελέγχουν το 90% περίπου της αγοράς ηλεκτρισμού και πρακτικά όλη τη δομή παραγόμενης ισχύος, εισαγωγών ενέργειας και αερίου. Παρομοίως, πέντε βασικοί όμιλοι στα ΜΜΕ καλύπτουν το 90% της τηλεθέασης και του διαφημιστικού χρήματος. Ελέγχουν την ενημέρωση και καθορίζουν ιδεολογία και πολιτική. Επειδή αυτοί οι όμιλοι καλύπτουν το 90% της τηλεθέασης και των διαφημίσεων, ουσιαστικά δεν λειτουργεί αγορά, αλλά ένα ακόμη καρτέλ. Πανίσχυρη είναι και η ελληνόκτητη ναυτιλία, που ελάχιστα φορολογείται, παρά τα υψηλά κέρδη της. Ισχυρές είναι και οι κατασκευές με υπερκέρδη, που συνδέονται και με την υπέρμετρη αύξηση της τιμής των κατοικιών.
Το σκληροπυρηνικό επιτελικό αστικό κράτος συγκεντρώνει όσο ποτέ τον καθορισμό της πολιτικής και της διακυβέρνησης συνολικά: Περιορίζει την πρωτοβουλία και τη σχετική αυτονομία των άλλων κρατικών φορέων. Αυτή η τάση ιδίως επιβεβαιώνεται και ενισχύεται από το επιτελικό κράτος της ΝΔ επί πρωθυπουργίας Μητσοτάκη με μια σειρά καθοριστικών επιλογών και ρυθμίσεων, όπως: Η επιλογή στη θέση του προέδρου της Δημοκρατίας του Κωνσταντίνου Τασούλα, που υποτίθεται ότι είναι υπέρτερη και ουδέτερη εξουσία, απ’ το κόμμα της ΝΔ και μάλιστα από τον σκληροπυρηνικό τομέα της. Η κομματική μεροληψία του προέδρου είναι προκλητική. αφού δεν παραλείπει να επαινεί την πολιτική της ΝΔ.
Χειραγωγημένη, άκρως, είναι και η ηγεσία της Δικαιοσύνης, η οποία ούτως ή άλλως εκλέγεται από την εκάστοτε κυβέρνηση. Όπως φαίνεται από τη σιωπή και ανοχή της στη συστηματική πλέον υποκατάστασή της στην εκδίκαση σοβαρότατων υποθέσεων, όπως το έγκλημα των Τεμπών και η μεγαλοαπάτη του ΟΠΕΚΕΠΕ, από εξεταστικές επιτροπές (αντί προανακριτικές), στις οποίες λύνει και δένει η ΝΔ, όπως κυνικά έχει ομολογήσει ο Άδωνις Γεωργιάδης («Εύλογο είναι, αφού έχουμε την πλειοψηφία στη βουλή, να αποφασίζουμε εμείς τι θα γίνει»).
Σε μία περίπτωση μάλιστα ψηφοφορίας θρασύτατα η ΝΔ επέβαλε την επιστολική ψήφο για τη συγκρότηση της εξεταστικής επιτροπής, φοβούμενη μήπως απολέσει την πλειοψηφία και επιλεγεί προανακριτική επιτροπή. Αλλά και άλλα αποφασιστικά όργανα απεκδύονται αποφασιστικές αρμοδιότητές τους όπως η ΑΑΔΕ που εν μία νυκτί από ανεξάρτητη αρχή δημοσίων εσόδων επιβαρύνθηκε με βαρύτατα κρατικά καθήκοντα εξυγίανσης του ΟΠΕΚΕΠΕ στην προκαθορισμένη γραμμή που έχει καθορίσει το επιτελικό κέντρο της πρωθυπουργίας του Μητσοτάκη.
Ο επιτελικός υπερσυγκεντρωτισμός πλήττει ακόμη και τις περιφέρειες και τους δήμους, ακόμη και όταν έχουν φιλοκυβερνητικό χαρακτήρα, αφού οι προτάσεις και πρωτοβουλίες τους πρέπει να τύχουν έγκρισης από το υδροκεφαλικό πρωθυπουργικό κέντρο.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ στο φύλλο 13-14 Δεκεμβρίου
