Νίκος Μανάβης
▸Κυβερνητική «ολιγωρία» προς όφελος γαλακτοβιομηχάνων και χονδρεμπόρων κρέατος
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει την ευλογιά των προβάτων ως ένα εργαλείο για γρήγορο ξεκαθάρισμα της ελληνικής κτηνοτροφίας από τους μικρούς κτηνοτρόφους. Στην ουσία επαναλαμβάνει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε δεκάδες χιλιάδες, μικρές κυρίως, ατομικές επιχειρήσεις στην εστίαση και το λιανικό εμπόριο την περίοδο της πανδημίας του κορονοϊού. Την ίδια ώρα, πάρα τις μεγάλες απώλειες ζωικού κεφαλαίου (έχουν θανατωθεί πάνω από 350.000 ζώα), επιλέγει να μην εφαρμόσει κανένα πρόγραμμα εμβολιασμού των αιγοπροβάτων, ταυτιζόμενη απόλυτα με τις απαιτήσεις των μεγάλων γαλακτοβιομηχανιών της χώρας. Γι’ αυτό και κραδαίνει ως επιχείρημα τον κίνδυνο απώλειας των εξαγωγών φέτας και άλλων τυροκομικών προϊόντων σε περίπτωση εμβολιασμού των κοπαδιών.
Με λίγα λόγια, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η κυβέρνηση συνολικά μετατρέπουν την κρίση της επιζωοτίας σε ευκαιρία. Στόχος του κυβερνητικού σχεδιασμού είναι να βγάλει εκτός κτηνοτροφικής παραγωγής όλους τους μικρούς κτηνοτρόφους, να δώσει ένα πολύ ισχυρό χτύπημα στην ποιμενική κτηνοτροφία και να ενισχύσει την σταβλισμένη κτηνοτροφία. Το τελικό αποτέλεσμα που θέλει να πετύχει η κυβέρνηση είναι η κτηνοτροφία να περάσει ολοκληρωτικά στα χέρια ενός σχετικά μικρού αριθμού μεγάλων επιχειρήσεων που θα είναι τμήματα των γαλακτοβιομηχανιών. Το ξεκλήρισμα της φτωχομεσαίας αγροτιάς είναι το ιερό ευαγγέλιο στο οποίο ορκίζονται όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις από την είσοδο της χώρας στην ΕΟΚ ως σήμερα. Τις δύο τελευταίες δεκαετίες οι πολιτικές και τα μέτρα που εφαρμόζονται έχουν επιταχύνει κατά πολύ τον ρυθμό ξεκληρίσματος των αγροτών. Η σημερινή κυβέρνηση κάνει κάτι ακόμη πιο αντιδραστικό, αξιοποιεί μεθοδικά τις επιπτώσεις της επιζωοτίας για να επιταχύνει το ξεκλήρισμα των πιο αδύναμων κτηνοτρόφων. 1.300 κτηνοτρόφοι από τους περίπου 49.000 έχασαν τα κοπάδια τους από την ευλογιά των προβάτων κατά τους τελευταίους 15 μήνες.
Για το Μέγαρο Μαξίμου και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης η μεγάλη πλειοψηφία των κτηνοτρόφων της χώρας είναι αντιπαραγωγικοί και δεν συμβάλουν στην ανάπτυξη. Ας δούμε πως αναπτύσσεται ο κυβερνητικός σχεδιασμός για την επιζωοτία: Η ευλογιά εμφανίστηκε στην χώρα τον Αύγουστο του 2024 με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες να αριθμούν μόλις 300 κτηνιάτρους. Το 2010 στον δημόσιο τομέα υπηρετούσαν 600 κτηνίατροι και τα συνδικαλιστικά όργανα των γεωτεχνικών τόνιζαν πως ήταν ένας εξαιρετικά μικρός αριθμός για το εύρος των αντικειμένων που είχαν να καλύψουν. Κι επιπλέον οι κτηνιατρικές υπηρεσίες των περιφερειών δεν έχουν διοικητικούς υπαλλήλους για να διεκπεραιώνουν τις γραφειοκρατικές διαδικασίες. Με συνέπειες και αυτές οι εργασίες να πραγματοποιούνται από κτηνιάτρους.
Αν η κυβέρνηση και το αρμόδιο υπουργείο ήθελαν να αντιμετωπίσουν την ευλογιά, ένα από τα βασικά μέτρα που θα έπρεπε να εφαρμόσουν είναι η στελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών, έστω εκ των υστέρων. Παράλληλα θα έπρεπε να έχουν προχωρήσει σε διπλασιασμό του μισθού των κτηνιάτρων και ευρύτερα των γεωτεχνικών. Αντί των παραπάνω, αφήνουν ολόκληρες περιοχές της χώρας χωρίς κτηνιάτρους εν μέσω επιζωοτίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Λήμνος, όπου εκτρέφονται περί τα 100.000 αιγοπρόβατα και χωρίς κτηνίατρο από τις αρχές του 2025. Η τοπική υπηρεσία του νησιού λειτουργεί με ιπτάμενους κτηνιάτρους από Λέσβο, Χίο, Σάμο και Ικαρία. Χρειάστηκε να φθάσουμε στα τέλη του 2025 για να «αξιοποιηθούν» στρατιωτικοί κτηνίατροι στους οποίους όμως δεν έχει δοθεί δικαίωμα υπογραφής, δηλαδή πρακτικά δεν μπορούν να ολοκληρώσουν καμία εργασία.
Η λήψη μέτρων βιοασφάλειας (ψεκασμοί, απολυμάνσεις κλπ) για την κυβέρνηση είναι ατομική ευθύνη του κάθε κτηνοτρόφου. Ο οποίος θα πρέπει μόνος του να μάθει πώς γίνεται σωστά η εφαρμογή των μέτρων. Αυτό σημαίνει ένα πρόσθετο και δυσβάσταχτο κόστος για τους φτωχομεσαίους κτηνοτρόφους. Το υπουργείο και η πλειοψηφία των περιφερειών της χώρας προχωρούσαν στην εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας, από τον Αύγουστο του 2024 και μέχρι πρόσφατα, μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις (παρότι ήταν γνωστό πως φορτηγά μεταφοράς γάλακτος, ζώντων ζώων, ζωοτροφών και αγροτικά οχήματα μπορούσαν εύκολα να μεταφέρουν από περιοχή σε περιοχή την ζωονόσο).
Στα μετρά βιοασφάλειας περιλαμβάνεται και ο υποχρεωτικός εγκλεισμός των κοπαδιών στις στάνες, αν στην περιοχή εντοπισθεί κρούσμα. Από τον Σεπτέμβριο του 2025 η κυβέρνηση απειλεί τους κτηνοτρόφους με ολικό ή μερικό lockdown κατά τα πρότυπα της πανδημίας. Εξοντωτικά πρόστιμα έχουν ήδη επιβληθεί σε κτηνοτρόφους μόνο και μόνο γιατί έβγαλαν τα ζώα τους για βοσκή (βλέπε περιπτώσεις σε Καστοριά και Φλώρινα).
Για να οδηγήσει σε καταστροφή τους μικρούς και οικονομικά αδύναμους κτηνοτρόφους, η κυβέρνηση καθυστερεί επί μήνες να δώσεις τις αποζημιώσεις για τα ζώα που έχουν θανατωθεί. Στα τέλη του Οκτωβρίου δεν έχουν πληρωθεί αποζημιώσεις για ζώα που έχουν θανατωθεί τον Απρίλιο. Παρότι με διοικητικές αποφάσεις επιβάλλεται ο εγκλεισμός των ζώων στις στάνες, μέχρι σήμερα δεν έχουν πληρωθεί ενισχύσεις για το πρόσθετο κόστος ζωοτροφών. Η κυβέρνηση και το υπουργείο επικαλούνται το αστείο επιχείρημα «ο ΟΠΕΚΕΠΕ αντιμετωπίζει προβλήματα».
Δεν είναι η Ελλάδα η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετωπίζει προβλήματα με επιζωοτίες, ευλογιά των προβάτων, καταρροϊκό πυρετό και πανώλη των μικρών μηρυκαστικών το 2025. Αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζουν κι άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Π.χ. αυτή την περίοδο η Ισπανία καταγράφει μεγάλο αριθμό κρουσμάτων οζώδους δερματίτιδας στα βοοειδή, καταρροϊκού πυρετού στα αιγοπρόβατα, γρίπης των πτηνών σε πουλερικά. Η Αλβανία αντιμετωπίζει κρούσματα πανώλης των μικρών μηρυκαστικών, στις δυτικές ακτές της Τουρκίας έχουν καταγραφεί πρόσφατα κρούσματα αφθώδους πυρετού. Μεγάλο αριθμό κρουσμάτων αφθώδους πυρετού αντιμετώπισαν την περασμένη άνοιξη η Σλοβακία και η Ουγγαρία. Αντιμέτωπες με επιζωοτίες έχουν έλθει η Βουλγαρία και η Ρουμανία. Πολλά προβλήματα αντιμετωπίζουν και οι χώρες της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης.
Είναι φανερό λοιπόν πως για να αντιμετωπισθούν τέτοιες επιζωοτίες χρειάζεται ένα επιστημονικό όργανο που θα καθοδηγεί την λειτουργία των κρατικών υπηρεσιών. Η κυβέρνηση επέλεξε να δημιουργήσει ένα τέτοιο όργανο μόλις την Τετάρτη 22 Οκτωβρίου. Επίσης μέχρι σήμερα δεν υπάρχει στην Ελλάδα αξιόπιστο σύστημα καταγραφής του πληθυσμού των αιγοπροβάτων και των μετακινήσεων του.
Επαναλαμβάνουμε: όλα τα παραπάνω δεν μαρτυρούν έλλειψη πολιτικής βούλησης, ολιγωρία, ανικανότητα ή υποτίμηση των κινδύνων. Πρόκειται απλά για αξιοποίηση της συγκυρίας για να πετύχει η κυβέρνηση τον στόχο της εξυπηρετώντας τα συμφέροντα γαλακτοβιομηχάνων και χονδρεμπόρων κρέατος.
Η Αυτόνομη Ριζοσπαστική Παρέμβαση Κτηνιάτρων σε πρόσφατη ανακοίνωση της υπογραμμίζει ότι «αυτό που χρειάζεται είναι μια άλλη οργάνωση που θα βάλει στο επίκεντρο την ίδια την αιγοπροβατοτροφία, ειδικά στις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές, την εξασφάλιση της επιβίωσής της και της παραγωγής ποιοτικών προϊόντων για την κάλυψη των αναγκών της χώρας. Μια οργάνωση που αναγκαστικά θα περνάει μέσα από την στελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών και εργαστηρίων με επαρκές κτηνιατρικό και βοηθητικό προσωπικό που θα αμείβεται όσο πραγματικά αντιστοιχεί στην προσφορά του. Από κρατικές δομές που θα παράγουν πρωτότυπη έρευνα για τις ανάγκες της εγχώριας παραγωγής και όχι για την αύξηση των κερδών των μεγάλων βιομηχανιών. Και σίγουρα από τον προσανατολισμό της εθνικής αγροτικής πολιτικής στη στήριξη της εγχώριας ζωικής παραγωγής και όχι απλά στην απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 25-26 Οκτωβρίου 2025
