Μπορεί και πώς να βγει η Ελλάδα από την ΕΕ;
Η ανάδειξη της αναγκαιότητας αλλά και της δυνατότητας αποδέσμευσης της Ελλάδας από την ΕΕ είναι σημαντική. Πλευρές φωτίζει το βιβλίο Μπορεί η Ελλάδα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης; του Ομίλου Μαρξιστικών Ερευνών με επιμέλεια του Δημήτρη Καλτσώνη. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος
Το συλλογικό πόνημα προβάλλει γενικά και με ποικιλία λογικής θετική απάντηση για τη δυνατότητα εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το εισαγωγικό σημείωμα της Ευγενίας Λαζαρίδου επικεντρώνεται στη ρήτρα αποχώρησης από την ΕΕ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 50 της συνθήκης της ΕΕ. Θεωρεί θετικό βήμα τη ρητή πρόβλεψη εξόδου, παραδέχεται όμως ότι η υπαγωγή της διαδικασίας εξόδου στο Ενωσιακό Δίκαιο καθιστά την έξοδο ενός κράτους-μέλους μία διαδικασία φιλικότερη προς την ίδια την Ένωση και άρα δυσχερέστερη.
Το άρθρο των Λεωνίδα Βατικιώτη και Πέτρου Κοσμά με εκτενή ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το καθοριστικό Σχέδιο Ανάκαμψης δεν επιδέχεται τροποποιήσεις. Τα κράτη-μέλη οφείλουν να τηρούν απαρέγκλιτα τους όρους του σχεδίου, όπως συνέβη με την κρίση χρέους, όταν προϋπόθεση για την καταβολή των δόσεων των δανείων ήταν η υλοποίηση αντεργατικών πολιτικών. Καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η έξοδος της Ελλάδας από την ΕΕ είναι απαρέγκλιτη προϋπόθεση για μια φιλολαϊκή ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.
Ο Δημήτρης Κούλαλης τονίζει το έλλειμμα δημοκρατίας στην ΕΕ, αφού οι αστικές κυβερνήσεις αποτελούν πολιτικές επιτροπές των συμφερόντων του κεφαλαίου. Θεωρεί ότι οι πολίτες των κρατών-μελών της ΕΕ υφίστανται άγρια εκμετάλλευση στη χοάνη της ΕΕ, αφού η εξουσία των Βρυξελλών από τον χαρακτήρα της αδυνατεί να διαδραματίσει ένα ρόλο διαφορετικό από εκείνον ενός συστήματος κεφαλαιοκρατικών διαπραγματεύσεων.
Στο άρθρο του Νίκου Δαμανάκη τονίζεται ότι η έξοδος από την ΕΕ αποτελεί μονόδρομο, γιατί τα δημόσια συστήματα Υγείας απαιτούν περισσότερες δαπάνες, ιδίως κατά την περίοδο διαδοχικών και παράλληλων κρίσεων, όταν η δημόσια υγεία, όπως φάνηκε και στην πανδημία της covid-19, απέκτησε κρίσιμο ρόλο. Η αποδέσμευση από την ΕΕ θα συμβάλει αποφασιστικά στην αποδυνάμωση της σχέσης υγείας και καπιταλιστικού κέρδους που κυριαρχεί στην ΕΕ και στις χώρες-μέλη.
Ο Βασίλης Φούσκας εξετάζει τη νέα ιμπεριαλιστική αλυσίδα που εγκαινίασαν οι ΗΠΑ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ίδρυση του ΝΑΤΟ από τις ΗΠΑ και της ΕΟΚ (ΕΕ), με την παρότρυνση και ενεργό συμμετοχή των ΗΠΑ, δημιούργησε ένα ιμπεριαλιστικό δίδυμο με πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ, εξού και η ιδεολογική ορθότητα του συνθήματος «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο». Οι ευρωπαϊκές χώρες που εντάσσονταν στο ΝΑΤΟ κατά κανόνα εντάσσονταν και στην ΕΕ. Ο συγγραφέας εκτιμά ότι η ένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ δεν έχει ωφελήσει τον ελληνικό λαό. Τονίζει ότι στη συγκυρία της περιόδου 2010-2015 η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και στη συνέχεια του ΣΥΡΙΖΑ έχασαν την ευκαιρία να πετύχουν μια γενναία απόσβεση του χρέους και υποτάχθηκαν στην πολιτική των μνημονίων, που καταβαράθρωσε την ελληνική οικονομία. Θεωρεί ότι είναι δυνατή η απαγκίστρωση της Ελλάδας από ΝΑΤΟ και ΕΕ, διαμέσου μιας σοσιαλιστικής στρατηγικής, μέσα σε δεδομένες συγκυρίες κάμψης και κρίσης του αστικού συγκροτήματος.
Ο Θεόδωρος Μαριόλης εξετάζει το πεδίο των κρατικών πτωχεύσεων, που προκαλούνται απ’ την παραβία-
ση βασικών οικονομικών νόμων. Παραθέτει και ερμηνεύει τις κύριες πτωχεύσεις του ελληνικού κράτους, καταλήγοντας και ερμηνεύοντας τη μνημονιακή πτώχευση. Προτείνει μια νέα οικονομική πολιτική που προϋποθέτει δημοκρατικό σχεδιασμό και περιλαμβάνει σύστημα εργατικού ελέγχου σ’ όλες τις μεγάλες επιχειρήσεις, κρατικές και ιδιωτικές, πρόσβαση και συμμετοχή των εργαζομένων στη διοίκηση των επιχειρήσεων, σύσταση κοινωνικά ισοβαρούς και αναπτυξιακού φορολογικού συστήματος.
Ο Δημήτρης Καλτσώνης φρονεί ότι είναι αναγκαίες επαναστατικές αλλαγές, πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές, ώστε να εξαλειφθούν οι σχέσεις εκμετάλλευσης. Αναφέρεται στη θέσπιση του οικονομικού σχεδιασμού, στην εθνικοποίηση επιχειρήσεων στρατηγικής σημασίας, στον εργατικό έλεγχο στις ιδιωτικές και εθνικοποιημένες επιχειρήσεις, σε διεθνείς οικονομικές σχέσεις θεμελιωμένες στην ισοτιμία και στη συγκρότηση νέας δημοκρατικής δομής. Κρίσιμο, ωστόσο, είναι να ξεκαθαρίζεται πως η επαναστατική ανατροπή, που δεν αποτελεί βέβαια ένα μονόπρακτο, απαιτεί το επαναστατικό άλμα της πιο δυναμικής και μαζικής δράσης, που θα κρίνει ποιος θα έχει την πολιτική εξουσία: η αστική τάξη ή η εργατική τάξη.
Τέλος, στο άρθρο του Βρασίδα Πολυμενάκου εξετάζεται το σκανδιναβικό μοντέλο σε δύο εκδοχές του (Νορβηγία, Δανία) και το μοντέλο της Ελβετίας, ενώ προτείνονται συγκεκριμένες κατευθύνσεις για τη διασφάλιση του κοινωνικού κράτους στην Ελλάδα.
Και μια γενική παρατήρηση: Το συλλογικό αυτό έργο επικεντρώνεται στη δυνατότητα εξόδου της Ελλάδας από την ΕΕ. Έτσι όμως υποτιμάται η αναγκαιότητα εξόδου που καθορίζει αντικειμενικά, αλλά και υποκειμενικά, τη δυνατότητα εξόδου από την ΕΕ. Η έμφαση στην αναγκαιότητα της εξόδου από την ΕΕ και η συστηματική ανάλυση και τεκμηρίωσή της ενισχύει αντικειμενικά, αλλά, κυρίως, υποκειμενικά τη δυνατότητα εξόδου.
