Δημήτρης Καλτσώνης*
Οι ομιλίες των Φιδέλ Κάστρο και Ερνέστο Τσε Γκεβάρα από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τη δεκαετία του ΄60 έχουν μείνει στην ιστορία, καθώς οι ηγέτες της κουβανέζικης επανάστασης εξέπεμψαν το απελευθερωτικό τους μήνυμα, δυνατά, πειστικά και με θάρρος. Επίκαιρη η έκδοση των ομιλιών αυτών, σε μια εποχή που η Κούβα απειλείται από τις ΗΠΑ και ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός εξαπολύει πόλεμο στο Ιράν και ευρύτερα.
Η Κούβα μιλά με το κεφάλι ψηλά. Αυτή ήταν μια φράση που χρησιμοποίησε ο Φιδέλ Κάστρο στην πρώτη του ομιλία στον ΟΗΕ το 1960, λίγους μήνες αφότου νίκησε η επανάσταση. Αυτός είναι και ο τίτλος του βιβλίου που εκδόθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Διεθνές Βήμα και περιλαμβάνει ομιλίες του Κάστρο και του Τσε στον ΟΗΕ.
Πρόκειται για ένα απολαυστικό βιβλίο, όπου ο λόγος των επαναστατών ρέει απλός αλλά και τεκμηριωμένος. Κυρίως όμως, είναι ένα εξαιρετικά επίκαιρο βιβλίο, όχι μόνο γιατί αναφέρεται στην επιθετικότητα του ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ έναντι της Κούβας αλλά και γιατί αναφέρεται σε όλα ανεξαιρέτως τα καυτά προβλήματα της ανθρωπότητας, που με περισσή διαύγεια και διορατικότητα ανέλυσαν οι δύο κορυφαίοι επαναστάτες.
Οι ομιλίες τους διαπερνώνται από μερικές θεμελιώδεις αξίες και αρχές, οι οποίες είναι ακόμη πιο επίκαιρες στον σύγχρονο κόσμο μας. Πρωτίστως οι Κάστρο και Γκεβάρα αναφέρθηκαν στην ανάγκη υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας και της εθνικής ανεξαρτησίας (σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο) των αδύναμων χωρών έναντι των επιβουλών του ιμπεριαλισμού. Η υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας και του απαραβίαστου των συνόρων υπήρξε πρωταρχικό, θεμελιώδες μέλημα της Κουβανικής επανάστασης, όχι μόνο για να προστατεύσει τον εαυτό της αλλά και για την υπεράσπιση κάθε άλλης χώρας μπροστά στην επιθετικότητα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Με δριμύτητα επίσης οι Κάστρο και Γκεβάρα καταδίκασαν στις ομιλίες τους επιθετικούς πολέμους, τη χρήση βίας και την απειλή χρήσης βίας, που είναι κλασικά όπλα των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και βρίσκονται με ιδιαίτερη ένταση στην ημερήσια διάταξη στις μέρες μας.
Ο Φιδέλ Κάστρο και ο Τσε Γκεβάρα υπερασπίστηκαν με δυναμισμό και στέρεα επιχειρήματα το δικαίωμα των λαών να αποφασίζουν τι δρόμο θέλουν να χαράξουν, τι οικονομικό, πολιτικό σύστημα επιθυμούν, ποια κυβέρνηση θέλουν να έχουν, ενάντια στις πολύμορφες παρεμβάσεις των μεγάλων δυνάμεων στο εσωτερικό τρίτων χωρών. Υπερασπίστηκαν με σθένος και ζήλο το δικαίωμα της κάθε χώρας και του κάθε λαού να διαφεντεύει τους πλουτοπαραγωγικούς του πόρους ώστε να μην γίνονται αντικείμενο ληστρικής εκμετάλλευσης. Υπερασπίστηκαν το δικαίωμα του Κουβανικού λαού αλλά και κάθε λαού να εθνικοποιεί τα μέσα παραγωγής. Οι δύο κορυφαίοι επαναστάτες αναφέρθηκαν στην ανάγκη να εξαλειφθεί η κοινωνική ανισότητα και αδικία, να μπει τέλος στην τυραννία, στον δεσποτισμό, στην καταπίεση και στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.
Μίλησαν με πολύ συγκεκριμένες, επιστημονικά τεκμηριωμένες προτάσεις για την ανάγκη αλλά και για την πρακτική δυνατότητα να οικοδομηθεί μια νέα διεθνής οικονομική τάξη πραγμάτων που θα εξαλείφει τις ανισότητες και την εκμετάλλευση. «Η εκμετάλλευση των φτωχών χωρών από τις πλούσιες πρέπει να σταματήσει!», συνόψισε τη συζήτηση ο Φιδέλ Κάστρο.
Εντυπωσιακός είναι ο αέρας ηθικής υπεροχής, ανθρωπισμού και αλήθειας που αποπνέουν οι ομιλίες του Κάστρο και του Γκεβάρα στον ΟΗΕ
Εντυπωσιακός επίσης είναι ο αέρας ηθικής υπεροχής, ανθρωπισμού και αλήθειας που αποπνέουν αυτές οι ομιλίες. «Πρέπει να δηλώσω ότι ήρθαμε εδώ απαλλαγμένοι από κάθε προκατάληψη, να αναλύσουμε με αντικειμενικότητα τα ζητήματα, χωρίς φόβο για το τι μπορεί να σκέφτονται οι άλλοι και χωρίς να φοβόμαστε τις συνέπειες της στάσης μας. Είμασταν έντιμοι και ειλικρινείς… Αυτά τα λόγια είναι σκληρά αλλά είναι αληθινά και δίκαια», είπε ο Φ. Κάστρο αναλύοντας τις αδικίες του σύγχρονου κόσμου.
Οι ομιλίες των Φιδέλ Κάστρο και Ερνέστο Τσε Γκεβάρα διακρίνονται για το σφρίγος αλλά και την απλότητά τους, αποπνέουν ένα πνεύμα αντίστασης, αξιοπρέπειας, ανθρωπισμού. Αποτελούν επίσης ένα σάλπισμα ενότητας των επαναστατικών και ριζοσπαστικών δυνάμεων καθώς και σύγκλισης της προοδευτικής ανθρωπότητας γύρω από συγκεκριμένους στόχους.
Πρόκειται για ένα σημαντικό βιβλίο – οδηγό για τη νέα επικίνδυνη και σκοτεινή εποχή στην οποία έχει εισέλθει η ανθρωπότητα.
* Καθηγητής θεωρίας κράτους και δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Πρόσφατα βιβλία του Η τέχνη του πολέμου για την εξουσία, Το μέλλον της δημοκρατίας, Το κράτος στην Κίνα, εκδόσεις Τόπος.
