Δημόσια παιδεία και έρευνα προς πώληση!

Δημήτρης Παρτσακουλάκης, Δήμητρα Παπανικολάου

Είναι συνήθης η διαπίστωση, ειδικά τα τελευταία χρόνια με την ένταση της κρίσης και την υποχώρηση του πανεκπαιδευτικού κινήματος, ότι κάθε «διάλογος» που ανοίγει η εκάστοτε κυβέρνηση για την παιδεία, κάθε «μεταρρύθμιση», συνηγορεί στην πλήρη εναρμόνιση της εκπαίδευσης στις ανάγκες του κεφαλαίου και τους κανόνες της αγοράς. Και ότι ουδεμία σχέση έχει με τα σύγχρονα μορφωτικά δικαιώματα της νεολαίας και τις κοινωνικές ανάγκες.

Από το νόμο Γαβρόγλου, που έστειλε την κρατική χρηματοδότηση στα τάρταρα ώστε τα ΑΕΙ να προσελκύουν επενδύσεις για την λειτουργία τους, μέχρι τις αλλαγές που φέρνει η ΝΔ στην «γραφειοκρατία» του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ) για το άνοιγμα των ελληνικών πανεπιστημίων στο εξωτερικό με διασυνδέσεις σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Βασικός μοχλός σ’ αυτή τη διαδικασία είναι η αξιολόγηση, που πλέον με νόμο συνδέεται με τη χρηματοδότηση. Κάθε πανεπιστημιακό τμήμα καλείται να σκοράρει ψηλά στην «εξωστρέφεια», την «αποτελεσματικότητα», την «επιχειρηματική καινοτομία», προσαρμόζοντας την παρεχόμενη μόρφωση και παραγόμενη έρευνα στους όρους της κερδοφορίας.

Σε πρόσφατο αφιέρωμα της Καθημερινής, γίνεται λόγος για την ίδρυση ξενόγλωσσου προπτυχιακού με δίδακτρα στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, ενώ ήδη έχουν εγκριθεί αντίστοιχα προγράμματα στην Φιλοσοφική ΕΚΠΑ (επί ΣΥΡΙΖΑ) και στην Ιατρική ΑΠΘ. Με δίδακτρα 13.000 το χρόνο, και μοναδική προϋπόθεση το απολυτήριο από λύκειο εξωτερικού (χωρίς τον βραχνά των πανελληνίων ή αντίστοιχων εξετάσεων), θα δημιουργηθεί πρόγραμμα σπουδών πανομοιότυπο με το (δωρεάν) ελληνόγλωσσο.

Αυτή η παράκαμψη του «παρωχημένου» άρθρου 16 είναι μόνο η αρχή του ξεπουλήματος της δημόσιας δωρεάν παιδείας, αφού θα υπάρχει το νομικό δεδικασμένο για δίδακτρα σε οποιοδήποτε άλλο προπτυχιακό. Την ώρα, μάλιστα, που η πανδημία έδειξε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι τα δημόσια νοσοκομεία χρειάζονται μαζικές και μόνιμες προσλήψεις, εκείνοι βάζουν κυριολεκτικά το χρήμα από τα δίδακτρα πάνω από τη δημόσια υγεία και υποβαθμίζουν και διασπούν ακόμα περισσότερο τις σπουδές μέσω των σχολών πολλαπλών ταχυτήτων.

Πλήρης εναρμόνιση της εκπαίδευσης στις ανάγκες του κεφαλαίου και της αγοράς

Η «αριστεία» είναι μάλλον απαραίτητη μόνο για όσα παιδιά δεν έχουν τα λεφτά να την παρακάμψουν, όπως με πολύ γλαφυρό τρόπο στηλίτευαν οι μαθητικές κινητοποιήσεις με το σύνθημα «με 10.000 δεν περνάς, εκτός αν είναι χιλιάρικα». Η «υπερπαραγωγή επιστημόνων», που γινόταν καραμέλα από κυβερνητικά στελέχη αλλά και το μεγαλοκαθηγητικό κατεστημένο όταν μας προετοίμαζαν για μειώσεις εισακτέων και πετσόκομμα της χρηματοδότησης, μάλλον δεν υφίσταται ως πρόβλημα όταν πρόκειται για την ίδρυση ενός ακόμα Προγράμματος Προπτυχιακών Σπουδών (ΠΠΣ), με εισακτέους που θα πληρώνουν δίδακτρα! Τα πανεπιστήμια δεν έχουν ανάγκη τα βρώμικα λεφτά των διδάκτρων, έχουν ανάγκη από ποιοτικές σπουδές για τους φοιτητές. Έχουν ανάγκη από αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης για την παιδεία ώστε να μπορούν να σπουδάζουν όλοι και όλες.

Παράλληλα, σε πρόσφατη δημοσίευσή του, το Πανεπιστήμιο Πατρών έσπευσε να επικροτήσει το «Πρόγραμμα Βιομηχανικών Διδακτορικών», μέσω του οποίου το επόμενο διάστημα το ερευνητικό του έργο θα συνδεθεί στην πράξη με τις επιχειρήσεις και τον κλάδο της βιομηχανίας.

Αυτές οι συνεργασίες προωθούν, όπως λένε όσοι βαφτίζουν το ξεπούλημα «πρόοδο», τις κοινωνικές ανάγκες. Για ποιες ανάγκες, όμως, μας μιλάνε; Είναι οι ανάγκες που προκύπτουν άμεσα για την δημιουργία εμβολίου καταπολέμησης του Covid-19 το οποίο να είναι ελεύθερο πλατιά σε όλη την κοινωνία; Είναι οι μαζικές μόνιμες προσλήψεις και η κρατική χρηματοδότηση για ένα δημόσιο δωρεάν σύστημα περίθαλψης, προσβάσιμο σε όλους; Ή μήπως εννοούν ότι μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί φοιτητές θα δουλεύουν χωρίς ωράριο καθημερινά, για το βασικό μισθό στην καλύτερη, ώστε να παράγουν πατέντες και δημοσιεύσεις για το καλό των εταιρειών –που θα εξοικονομούν και χρήματα αφού θα αξιοποιούν τον υλικοτεχνικό εξοπλισμό και το ανθρώπινο δυναμικό του πανεπιστημίου; Γιατί άλλωστε μια επιχείρηση να θέλει να επενδύσει σε ένα ερευνητικό έργο αν αυτό δε θα της αποφέρει κέρδος;

Η πανδημία ανέδειξε με τον πλέον γλαφυρό τρόπο πώς υποβαθμίζεται η υγεία και η ζωή μας όταν η έρευνα γίνεται εργαλείο κερδοφορίας και ανταγωνισμού μεταξύ των κεφαλαιοκρατών. Αναγκαιότητα αλλά και δυνατότητα της εποχής είναι μια έρευνα σχεδιασμένη με βάση τις κοινωνικές ανάγκες και αποτελέσματά που θα επιστρέφουν στο κοινωνικό σύνολο, και δεν θα έρχονται να προσθέσουν άλλο ένα χρυσό κουτάλι στη συλλογή των βιομηχάνων!