«H ΒΙΟΜΕ είναι ένα πολύ σημαντικό παράδειγμα κατειλημμένου από τους εργάτες εργοστασίου στην Ευρώπη. Αντιπροσωπεύει την αρχή μιας νέας κίνησης της αυτοδιαχείρισης των εργαζομένων, έτσι ώστε να αμφισβητηθούν οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές της ΕΕ», δηλώνει στο Πριν o Αργεντινός Αντρές Ρουτζέρι, ο οποίος βρέθηκε στην Ελλάδα στο πλαίσιο της Ευρωμεσογειακής Συνάντησης της οικονομίας των εργαζομένων.
συνέντευξη στον Χρήστο Αβραμίδη
Στην Αργεντινή υπάρχει ένα μεγάλο κοινωνικό κίνημα, καταλήψεων εργοστασίων. Ποια είναι η κατάσταση σήμερα;
Σήμερα, υπάρχουν 370 ανακτημένες επιχειρήσεις στην Αργεντινή, όπου απασχολούνται 16.000 εργαζόμενοι. Σε αυτούς τους πρώτους μήνες της κυβέρνησης του Μαουρίτσιο Μάκρι, η κατάσταση των ανακτημένων επιχειρήσεων έχει εισέλθει σε μια νέα φάση. Οι έντονες αλλαγές στην εθνική πολιτική οικονομία επηρεάζουν τόσο τις επιχειρήσεις που ανακτήθηκαν απ’ τους εργαζόμενους όσο και την παραγωγική δραστηριότητα στο σύνολό της. Την ίδια στιγμή, εκτός από αυτά τα στοιχεία της μακροοικονομικής πολιτικής από την κυβέρνηση, και άλλες ιδιαίτερες πτυχές επηρεάζουν τις ανακτημένες επιχειρήσεις και τις πρακτικές της αυτοδιαχειριζόμενης εργασίας εν γένει. Οι πιο προφανείς επιπτώσεις σχετίζονται με την εκτεταμένη αύξηση του κόστους των προμηθειών, την απότομη πτώση της κατανάλωσης, το άνοιγμα των εισαγωγών, την υποτίμηση και τις τεράστιες αυξήσεις των τιμών — ιδίως της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, τα οποία είναι απαραίτητα για τη λειτουργία οποιασδήποτε οικονομικής μονάδας.
Η κατάσταση είναι σαφώς ανησυχητική και μια συνολική ματιά κάνει φανερή την επίθεση εναντίον των ανακτηθέντων επιχειρήσεων σε διάφορα μέτωπα. Ενώ μια άμεση επίθεση από την πλευρά της εθνικής κυβέρνησης δεν μπορεί ακόμη να ειδωθεί συγκεκριμένα, μπορούμε να δούμε μια τεράστια αλλαγή στη στάση του κράτους προς τον τομέα. Είτε έχει ήδη δρομολογηθεί είτε όχι η πολιτική αυτή, φαίνεται να διεξάγεται μία επίθεση με διάφορα μέσα, που αιτιολογείται με βάση τα αγοραία ιδεολογήματα περί «επενδύσεων» και «αποτελεσματικότητας», χωρίς ωστόσο η κυβέρνηση να εμφανίζεται ως άμεσα μετέχουσα,
Ως εκ τούτου, πέρα από την επίδειξη ανοχής στους ιδιοκτήτες που απομυζούν τους πόρους των εταιριών τους και τις επιδρομές δικαστών σε υπάρχουσες ή δυνητικά ανακτημένες επιχειρήσεις, η διάλυση των λίγων κρατικών εργαλείων που υπήρχαν για την υποστήριξή τους και οι άμεσες επιθέσεις μέσω βέτο στοχεύουν στον οικονομικό στραγγαλισμό τους, μαζί με την υπόλοιπη παραγωγική οικονομία. Ταυτόχρονα, οι προσπάθειες των τυχοδιωκτών και των μαφιόζων υποστηρίζονται ή διευκολύνονται, επιδεινώνοντας τις εσωτερικές συγκρούσεις που βγαίνουν στην επιφάνεια σε περιόδους οικονομικών δυσκολιών.
Στο βιβλίο σου χρησιμοποιείται ο όρος «ανακτημένες επιχειρήσεις». Γιατί συμβαίνει αυτό;
Ο όρος «ανακτημένες επιχειρήσεις» ο οποίος, για τους σκοπούς μας, αναφέρεται πιο συγκεκριμένα ως επιχειρήσεις ανακτημένες από τους εργαζόμενους (ERT), δεν υπήρχε πριν από το 2001, ούτε στην Αργεντινή αλλά ούτε και οπουδήποτε αλλού στον κόσμο. Η έκφραση γεννήθηκε κατά τη διάρκεια των αγώνων του 2001 και επινοήθηκε από τους ίδιους τους εργαζόμενους, πρόθεση των οποίων ήταν να υπογραμμίσουν με αυτή την ορολογία ότι το κύριο ενδιαφέρον τους ήταν να ανακτήσουν μια πηγή απασχόλησης που θα παρέμενε για πάντα χαμένη χωρίς κάποια μορφή αντίστασης.
Συμπληρώθηκε ένας χρόνος από όταν η κεντροαριστερή κυβέρνηση έχασε τις εκλογές και ο Μαουρίτσιο Μάκρι, ανέλαβε την εξουσία. Ποιες είναι οι ομοιότητες και ποιες οι διαφορές;
Τα κυριότερα μέτρα της κυβέρνησης Μάκρι, είναι σχεδιασμένα με τέτοιο τρόπο ώστε να περιορίσουν περαιτέρω τις κοινωνικές πολιτικές και να δημιουργήσουν ένα νέο εξωτερικό χρέος. Σύμφωνα και με τις απαιτήσεις των οικονομικών «γυπών» («fondos Buitres»), στόχος είναι να μειώσουν τον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων και να βάλουν τέλος στο αποκαλούμενο «απόθεμα ανταλλαγής» («cepo cambiario) –της πολιτικής δηλαδή που ελέγχει την ποσότητα του ξένου συναλλάγματος– δημιουργώντας έτσι μια υποτίμηση του Πέσο, του εθνικού νομίσματος της Αργεντινής, της τάξεως του 40%. Η πρώτη γραμμή της κυβέρνησης αποτελείται από διευθύνοντες συμβούλους πολυεθνικών και μεγάλων εθνικών εταιρειών. Το κύριο μέλημά τους είναι να εξασφαλίσουν χαμηλούς μισθούς για την εργατική τάξη, έτσι ώστε οι εταιρείες τους να αποκτήσουν μεγαλύτερα κέρδη. Σε αυτό το πλαίσιο, οι κοινωνικές κατακτήσεις είναι σε πολύ μεγάλο κίνδυνο, και κάποιες από αυτές έχουν ήδη καταπατηθεί. Η πρώτη επίθεση ήταν ενάντια στο δικαίωμα της δημόσιας διαμαρτυρίας, με την κυβέρνηση να αφήνει στη φυλακή μια εγχώρια ηγέτιδα, όπως η Μιλάγκρο Σάλα από τη βόρεια επαρχία της Χουχούι, και την κρατική καταστολή σε βάρος των διαδηλώσεων εργαζομένων, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα. Η χώρα φαίνεται να οδεύει προς έναν οικονομικό κύκλο νέας αποβιομηχάνισης της εθνικής οικονομικής δομής, του οποίου τα βασικά χαρακτηριστικά μοιάζουν με εκείνα της περιόδου του νεοφιλελευθερισμού των Μένεμ και Καβάλο, την δεκαετία του ’90 (απορρύθμιση, ευελιξία, ακραία επισφάλεια, άνοιγμα των εισαγωγών, εξωτερικό χρέος κ.α.), αλλά με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα εφαρμογής. Σε σύγκριση, η κυβέρνηση Κίρχνερ ήταν μια νεοκεϋνσιανή κυβέρνηση, με μια ισχυρή δημόσια πολιτική για να αυξήσει την εσωτερική αγορά, αλλά χωρίς βέβαια να επιτεθεί στην βάση της καπιταλιστικής οικονομίας και του πολιτικού συστήματος.
Ποια είναι η γνώμη σου για τον αγώνα της ΒΙΟΜΕ;
Η ΒΙΟΜΕ είναι ένα πολύ σημαντικό παράδειγμα κατειλημμένου από τους εργάτες εργοστασίου στην Ευρώπη. Αντιπροσωπεύει την αρχή μιας νέας κίνησης της αυτοδιαχείρισης των εργαζομένων, έτσι ώστε να αμφισβητηθούν οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές της ΕΕ και η επισφάλεια της εργατικής τάξης. Το γεγονός ότι η ΒΙΟΜΕ κατάφερε να οργανώσει την περασμένη εβδομάδα μια μεγάλη συνάντηση με θέμα συζήτησης την οικονομία των εργατών είναι ένα παράδειγμα του ρόλου που έχει το συγκεκριμένο εργοστάσιο αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα αλλά και την Ευρώπη.
Παγκόσμιο Δίκτυο για την οικονομία των εργαζομένων
Η ΒΙΟΜΕ σημαντικό παράδειγμα κατειλημμένου εργοστασίου στην Ευρώπη
Ποια είναι η γνώμη σου για τις πολιτικές της ελληνικής κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην Ελλάδα, αλλά και γενικότερα;
Η ελληνική κυβέρνηση είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της αδυναμίας της παλαιάς Ευρωπαϊκής αριστεράς να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις της νεοφιλελεύθερης εποχής. Ειδικά σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, όπου δεν μπορεί να αντισταθεί στην δύναμη μιας υπερεθνικής κυβέρνησης του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, όπως αυτή εκφράζεται από την τρόικα, που επιβάλλει σχέδια προσαρμογής, περικοπές σε μισθούς και δημόσιες επενδύσεις, τα οποία μόλις πριν από λίγο καιρό φάνταζαν αδιανόητα. Υπό αυτές τις συνθήκες, η κρίση είναι το ιδανικό πλαίσιο για πολυεθνικές εταιρίες που δεν έχουν παραγωγικότητα ή οικονομικά προβλήματα, ούτε δυσκολίες στην προώθηση της παραγωγής τους στις τοπικές αγορές, να κλείσουν εργοστάσια στις χώρες, όπου όχι μόνο υπάρχει καλύτερη εργατική νομοθεσία αλλά επίσης και καλύτεροι μισθοί και τα εργατικά συνδικάτα και σωματεία έχουν ένα ορισμένο επίπεδο εξουσίας, και να μετεγκατασταθούν σε περιοχές που προσφέρουν καλύτερες συνθήκες για τη συσσώρευση του πλούτου σε βάρος των εργαζομένων τους. Με τον τρόπο αυτό, η οικονομική κρίση είναι μια ευκαιρία για το μεγάλο ευρωπαϊκό κεφάλαιο, υπό τη διοίκηση των οικονομικών συμφερόντων όπως εκφράζονται μέσω των κεντρικών τραπεζών. να καταργήσει με συνοπτικές διαδικασίες τους μηχανισμούς, τους κανονισμούς και το πλαίσιο του κράτους πρόνοιας.
Ποια είναι η σημασία της Ευρωμεσογειακής συνάντησης που διεξήχθη στη ΒΙΟΜΕ και ποια τα επόμενα βήματα;
Η Δεύτερη Ευρωμεσογειακή Συνάντηση ήταν ένα μεγάλο βήμα ώστε να δομηθεί ένα εργατικό δίκτυο για την πάλη ενάντια στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, ένα ισχυρό εργατικό κίνημα αυτοδιαχείρισης και να γίνει συζήτηση γύρω από τους τρόπους δημιουργίας μιας εναλλακτικής και μη καπιταλιστικής οικονομίας. Ωστόσο, αυτό ήταν μόνο η αρχή μιας τέτοιας διαδικασίας. Κατά τη γνώμη μου, το ευρωπαϊκό δίκτυο πρέπει να περιλαμβάνει και τους εργάτες από τις γειτονικές χώρες, όπου υπάρχει φθηνό εργατικό δυναμικό και μεγάλη εκμετάλλευση, ενώ εμφανίζονται και φαινόμενα ρατσισμού.
Εάν το Ευρωμεσογειακό Δίκτυο για την οικονομία των εργαζομένων περιορίζεται μόνο στην Ευρώπη, υπάρχει ο κίνδυνος να οικοδομήσουμε μια νέα ευρωκεντρική ματιά σχετικά με τα προβλήματα του παρόντος καπιταλισμού. Στην πραγματικότητα, το Ευρωμεσογειακό Δίκτυο για την οικονομία των εργαζομένων έχει νόημα μόνο αν δομηθεί σε παγκόσμια πλαίσια. Το επόμενο βήμα είναι να μεγαλώσει το δίκτυο. Εάν είναι δυνατόν, η διαμόρφωση ενός οικονομικού δικτύου με τη συμμετοχή και άλλων εργαζομένων ανακτημένων επιχειρήσεων και συνεταιρισμών, όπως έχουν προτείνει οι εργαζόμενοι της ΒΙΟΜΕ, θα ήταν ένα μεγάλο και σημαντικό βήμα στην ενοποίηση του δικτύου αυτού. Του χρόνου, η 6η Διεθνής Συνάντηση για την οικονομία των εργατών στην Αργεντινή (πιθανώς από τις 30 Αυγούστου έως τις 2 Σεπτεμβρίου), θα είναι μια ευκαιρία για να διευρύνουμε την κίνηση και προς άλλες ηπείρους, όπως η Ασία και η Αφρική, και να οικοδομήσουμε μια στενότερη σχέση μεταξύ των εργαζομένων από διαφορετικές χώρες και ηπείρους, οι οποίοι αναζητούν έναν νέο διεθνισμό με κεντρικό του στοιχείο την αυτοδιαχείριση των εργαζομένων.
