Ένα κτηνώδες “ευρωπαϊκό ιδεώδες”

του Διονύση Ελευθεράτου

Η φωτογραφία των πνιγμένων προσφυγόπουλων κι ένας λυγμός…

Δεν είναι συνηθισμένο να βλέπεις μια κοπέλα να ξεσπάει σε λυγ­μούς στο Μετρό επειδή το μά­τι της «έπιασε» μια φωτογραφία στο «τάμπλετ». Δεν ήταν όμως «κάποια», μια οποιαδήποτε φωτογραφία. Επρό­κειτο για εκείνη που απεικόνιζε μαζεμένα, άψυ­χα κορμιά των προσφυγόπαιδων, έπειτα από τον εμβολισμό και τη βύθιση του αλιευτικού σκάφους στα ανοιχτά της Λαμπεντούζα. Θαρ­ρείς πως κοιμούνταν ήρεμα, σαν σε ακατάστα­τη κατασκήνωση. Αλλά δεν κοιμούνταν.

Ίσως η φωτογραφία αυτή να χρησιμεύσει στο μέλλον ως τμήμα της «μαύρης» ταυτότητας του 21ου αιώνα, περίπου έτσι όπως όρισαν την αντίστοιχη του 20ού τα σκελετωμένα πτώματα των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης, τα παιδιά της Μπιάφρας, το κοριτσάκι στο Βιετ­νάμ που έτρεχε κλαίγοντας ολόγυμνο την ώρα που πίσω «έσκαγαν» οι ναπάλμ, ανάμεσα σε άλ­λα πανικόβλητα παιδιά – και τόσες ακόμη. Αλ­λά πάλι, τρέμεις στη σκέψη ότι η συγκλονιστι­κή, παραλυτική για το νου και τη γλώσσα φω­τογραφία των νεκρών προσφυγόπουλων μπο­ρεί στο μέλλον να μην αντιπροσωπεύει κάποια τόσο ξεχωριστή «μαυρίλα». Ότι μπορεί να μοιά­ζει με τη στενόχωρη πτυχή μιας μεσογειακής ρουτίνας, που απλώς υπενθυμίζει «πόσο σκλη­ρός είναι ο κόσμος», προτού εκβάλλει στο «τι να κάνουμε, η ζωή συνεχίζεται». Για όσους φυ­σικά παραμένουν ζωντανοί.

Τι; Να φταίνε άραγε μόνο «οι συντηρητικές δυνάμεις της Ευρώπης» ή ευρύτερα της Δύ­σης, γι’ αυτό το αίσχος; Κάντε μας τη χάρη… Η Κεντροαριστερά, η αηδιαστική ιταλική Κεντρο­αριστερά κυβερνούσε το 1993, όταν το ναυτικό της χώρας έστειλε τόσους ανθρώπους στο βυ­θό της Αδριατικής. Επί Κεντροαριστεράς συ­νέβη πάλι προσφάτως. Λες και η ιστορία φρο­ντίζει να μην αφήσει δικαιολογίες, ούτε βολικές παραπομπές σε επιμέρους ενόχους.

Η Ευρώπη των σύγχρονων οικονομικών και γεωπολιτικών «σταυροφοριών» πρώτα εκδρά­μει και τα κάνει όλα γης Μαδιάμ στις χώρες των «παρακατιανών», ή τουλάχιστον πολλα­πλασιάζει τον όλεθρο, και κατόπιν διακηρύτ­τει το δικαίωμά της να μετατραπεί σε «ασφα­λές φρούριο»!

Διάβολε, τουλάχιστον στο αμιγές οικονο­μικό πεδίο, εκεί όπου η διεθνής τάξη πραγ­μάτων έκανε κανόνα την εκμετάλλευση πλου­τοπαραγωγικών πηγών και φθηνής εργασίας στις χώρες των «παρακατιανών», εκεί όπου διαλύει ολόκληρους παραγωγικούς ιστούς διασφαλίζοντας το ελεύθερο των μεν να δι­εισδύουν και την αδυναμία των δε να αμυν­θούν (ούτε καν με εμβρυώδη, σκιώδη «προ­στατευτισμό»), εκεί λοιπόν απαιτούνται και δυο-τρεις σκέψεις έως ότου εξαχθούν ορι­σμένα συμπεράσματα.

Χρειάζεται άλλωστε και στοιχειώδης ενη­μέρωση. Εάν κάποιος δεν έμαθε ποτέ, π.χ. πό­ση καταστροφή έχει προκαλέσει στην αλιεία της Σομαλίας -εδώ και πολλά χρόνια- η ετσι­θελική, παράνομη δράση δυτικών σκαφών, αλλά και η ρίψη τοξικών αποβλήτων στην πε­ριοχή, μπορεί ευκολότερα να διαμαρτύρεται όταν «έρχονται απρόσκλητοι» Σομαλοί στη χώρα του. Το ίδιο κατά περίπτωση συμβαί­νει δυνητικά με όσους δεν έμαθαν ποτέ λό­γου χάρη ποια πετρελαϊκά δυτικά συμφέρο­ντα έβαζαν το χεράκι τους και τον… παρά τους, όταν γινόταν «χαμός» με το κατ’ ευφημισμόν αντάρτικο στην Αγκόλα, στην επαρχία Καμπί­ντια. Και ούτω κάθ’ εξής.

Στην περίπτωση των «καθαρών» πολέ­μων όμως τι μπορεί να μην είναι ξεκάθαρο; Το «πραγματολογικό» ή το ηθικό μέρος της υπό­θεσης; «Συμμαχίες προθύμων» στο Ιράκ, στην επέμβαση του ενός εκατομμυρίου νεκρών και των 2,2 εκατομμυρίων προσφύγων. Επιδρο­μείς σε Λιβύη και Συρία, τροφοδότες τζιχα­ντιστών, υπαίτιοι «λαθών» που ξεκληρίζουν χωριά στο Αφγανιστάν. Χειροκροτητές του Ισ­ραήλ που στραγγαλίζει τη Δυτική Όχθη. Πό­σο θράσος, πόση υποκρισία χρειάζεται η Ευ­ρώπη των ενόχων για να παραστήσει την εμ­βρόντητη;

Κι όταν δεν παριστάνει την… αθώα, υπο­δύεται τη θλιμμένη. Οι πρόσφυγες πνίγο­νται στη Μεσόγειο, οι Ερινύες άραγε πνίγο­νται στα κροκοδείλια δάκρυα ή μήπως επιπλέ­ουν; Προδιαγεγραμμένη η σειρά: λίγη «θλί­ψη» και κατόπιν το «διά ταύτα». Περισσότε­ρη δράση για να μη φθάνουν οι απεγνωσμένοι μέχρι τα πλοιάρια. Η «ανθρωπιστική», «πολι­τισμένη» θεώρηση των πραγμάτων καταλήγει στο συμπέρασμα πως είναι καλύτερα για τους ίδιους να κινδυνεύουν στις πατρίδες τους κι όχι στη θάλασσα.

Όλοι το ζητούν αυτό. Το ζητά η Ιταλία της θανατηφόρας «κεντροαριστερής» ακτοφυ­λακής, αλλά και των παραδόσεων του Μπερ­λουσκόνι, ο οποίος πρώτα δήλωσε συμμετοχή στην ισοπέδωση του Ιράκ και κατόπιν ποινικο­ποίησε την απροθυμία στο «κάρφωμα» μετα­ναστών και προσφύγων (οι Ιρακινοί, εξ όσων γνωρίζουμε, δεν εξαιρέθηκαν).

Το ζητάει η Γαλλία του Σαρκοζί και του Ολάντ. Των ηγετών που επειδή απέτυχαν να βγάλουν τη γαλλική ελίτ από την ταπεινωτική θέση του πεκινουά του Βερολίνου, της «προ­σέφεραν» το όραμα της αναβίωσης ένδοξων μιλιταριστικών στιγμών στη Β. Αφρική και τη Μ. Ανατολή.

Ευγενικά σας το ζητάει η Ευρώπη: Καθίστε στις πατρίδες σας. Στη χειρότερη περίπτωση θα σκοτωθείτε εκεί, αλλά τουλάχιστον δεν θα έχετε πληρώσει τους δουλεμπόρους. Παρα­μείνετε στις χώρες σας. Εκεί κατά κανόνα πε­θαίνετε αθέατοι – από εμάς. Δεν υπάρχει κα­νένας λόγος να δει τα νεκρά παιδιά σας άλ­λη ευρωπαία κοπέλα σε τάμπλετ και να βά­λει τα κλάματα.

Υπάρχει άραγε κάτι πιο κτηνώδες από το σύγχρονο «ευρωπαϊκό ιδεώδες»;