Η Ασημίνα Προέδρου υπογράφει τη σκηνοθεσία και το σενάριο της ταινίας Πίσω από τις θημωνιές που κέρδισε 6 βραβεία στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, μεταξύ των οποίων και αυτό της πρωτοεμφανιζόμενης σκηνοθέτη. Στην ταινία ένα τραγικό συμβάν στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας φέρνει μια τριμελή ελληνική οικογένεια μπροστά σε προσωπικά αδιέξοδα, με το προσφυγικό, τη διαφθορά και την εκκλησία να βρίσκονται σε πρώτο πλάνο. Παρακολουθούμε την ιστορία από τις τρεις διαφορετικές οπτικές των μελών της οικογένειας, ενώ ο αγρότης και ψαράς πατέρας λόγω χρεών αρχίζει να διακινεί παράνομα μετανάστες. Η ταινία αποτυπώνει έναν κόσμο βίαιο, ένα αδυσώπητο σύστημα διαφθοράς, αλλά, όπως μας δηλώνει και η δημιουργός, οι προβληματισμοί της έχουν να κάνουν με το πώς η κοινωνία πιέζει τον άνθρωπο και καθορίζει τις σχέσεις του. Η ταινία ξεκινάει να προβάλλεται στις αίθουσες αυτή την Πέμπτη 19 Γενάρη.
Συνέντευξη στον Βασίλη Τσιράκη
Τι κρύβεται «πίσω από τις θημωνιές»;
Μυστικά, ψέματα, εγκλήματα, κι ένα σύστημα διαφθοράς που αναπαράγει τον εαυτό του. Αλλά μέσα σ’ αυτό, προσπαθώ να αναδείξω οτιδήποτε φωτεινό υπάρχει — τη διαρκή προσπάθεια του ανθρώπου να παλέψει για τη ζωή του, να ζήσει ξένοιαστος, να αγαπήσει και ν’ αγαπηθεί και να βελτιώσει τον κόσμο γύρω του.
Πρώτη μεγάλου μήκους ταινία με πολλά βραβεία στο ενεργητικό της. Ποιες εμπειρίες αποκόμισες τόσο από τα γυρίσματα όσο και από τα φεστιβάλ;
Τα γυρίσματα ήταν μαγικά. Οι εμπειρίες αμέτρητες. Απέκτησα χιλιόμετρα εμπειρίας σε σχέση με τη σκηνοθεσία, τις συνεργασίες, όλα τα στάδια παραγωγής, μετα-παραγωγής και διανομής. Το βασικό όμως ήταν το ότι με κάποιο τρόπο πιέστηκα να αντιμετωπίσω μια σειρά δικές μου αδυναμίες ως άνθρωπος, προκειμένου να καταφέρω να ανταπεξέλθω στις αναρίθμητες δυσκολίες.
Στην ταινία υπογράφεις και το σενάριο. Τι είναι πιο σημαντικό σε ένα σενάριο, το θέμα ή η πλοκή;
Το θέμα έχει να κάνει με αυτό που θες να πεις. Η πλοκή έχει να κάνει με τον τρόπο που το λες. Αν η πλοκή δεν είναι σωστά δομημένη (τρόπος του λέγειν το σωστά, γιατί είναι μεγάλη κουβέντα το τι ακριβώς θα πει σωστά), τότε το θέμα δεν μπορεί να αναδειχθεί. Είτε γιατί δεν θα γίνεται κατανοητό είτε γιατί θα έχει χάσει ο θεατής το ενδιαφέρον του για την ιστορία και τελικά και για το θέμα. Το θέμα έχει να κάνει με το ποιος είσαι ως άνθρωπος και ως δημιουργός στη δεδομένη στιγμή και τι είναι αυτό που θες να πεις και να επικοινωνήσεις. Η πλοκή έχει να κάνει με το πόσο καλός τεχνίτης είσαι.
«Μέσα στην καταχνιά προσπαθώ να αναδείξω οτιδήποτε φωτεινό υπάρχει»
Αυτό που υπάρχει στο χαρτί «βγαίνει» και στην οθόνη;
Δεν μπορώ να απαντήσω στην ερώτηση με ένα ναι η με ένα όχι. Σίγουρα υπήρχαν πράγματα τα οποία υπήρχαν στο χαρτί, τα οποία, για διάφορους λόγους, δεν λειτούργησαν στο γύρισμα. Όμως, όταν είσαι στο σετ κι αργότερα στο μοντάζ και στη φάση της μεταπαραγωγής (post production), καλείσαι διαρκώς να βρίσκεις δημιουργικές λύσεις. Πολύ συχνά, τα ίδια τα προβλήματα είναι αυτά που σε οδηγούν να κάνεις μια καλλιτεχνική υπέρβαση κι αυτή είναι η μαγεία της σκηνοθεσίας και του κινηματογράφου ως «κατασκευής».
Εγώ νιώθω ότι μέσα από τη δημιουργία της ταινίας, πετύχαμε κάτι ποιοτικά πολύ ανώτερο. Και αυτό προέκυψε μέσα από τη συνεργασία και τη χημεία με τους καλλιτεχνικούς μου συνεργάτες, αλλά και από τα ίδια τα προβλήματα, από το γεγονός δηλαδή ότι κάτι δεν μπορούσε να λειτουργήσει σε σχέση με αυτό που υπήρχε στο χαρτί.
Η αντιμετώπιση του θέματος από τη σκοπιά του ρεαλισμού και της κοινωνικής κριτικής είναι ο τρόπος σου να κάνεις κινηματογράφο;
Η μικρού μήκους μου, Red Hulk (2013) ήταν μια ταινία αυστηρά ρεαλιστική — και υφολογικά μιλώντας. Η ταινία Πίσω από τις θημωνιές (2022) είναι μια ταινία ρεαλιστική με πολλά στοιχεία ποίησης, τα περισσότερα από τα οποία, με εξαίρεση τα σύντομα ονειρικά/συμβολικά μέρη που συνοδεύουν τα τρία κεφάλαια, είναι ενταγμένα στον ρεαλισμό της ιστορίας: τα ζώα και τα πουλιά, τα νυφικά, το καρναβαλικό στοιχείο και μια σειρά άλλα στοιχεία. Η αλήθεια είναι ότι μέχρι στιγμής κάνω κοινωνικό-πολιτικό σινεμά, ωστόσο νιώθω ότι είναι σε μεγάλο βαθμό ταυτόχρονα και ανθρωπολογικό. Οι προβληματισμοί μου έχουν να κάνουν δηλαδή με το πώς η κοινωνία πιέζει τον άνθρωπο και το πώς καθορίζει τις σχέσεις του.
Τι πρέπει να κουβαλά μαζί του ένας θεατής βγαίνοντας από την αίθουσα, ερωτήσεις ή απαντήσεις;
Δεν ξέρω αν υπάρχει πρέπει. Εγώ κάνω ταινίες γι’ αυτά που δεν έχω απαντήσεις, οπότε στην ουσία περιμένω ο θεατής να βγει από την αίθουσα με «καλλιτεχνικά διατυπωμένες ερωτήσεις» — ίσως κάποιες φορές λίγο «ενοχλητικά διατυπωμένες ερωτήσεις», όσο ενοχλητικά τις βιώνω εγώ μέσα μου. Είναι μια διαδικασία επικοινωνίας δικής μου με τον θεατή
https://www.youtube.com/watch?v=fiqptr7RYdE
«Πίσω από τις θημωνιές» ενός συστήματος διαφθοράς – Εφημερίδα ΠΡΙΝ (prin.gr)
