Έκφραση αλληλεγγύης κατά της βιομηχανίας αγωγών
▸«Τρεις αγωγές συνολικά 3 εκατ. ευρώ για ένα ερώτημα και τρεις συνεντεύξεις»
Γιώργος Μουρμούρης
Την Παρασκευή 10 Δεκεμβρίου στις 9 το πρωί στο Πολυμελές Πλημμελειοδικείο Σύρου εκδικάζονται οι αγωγές της ONEX, της εταιρείας που διαχειρίζεται το Ναυπηγείο της Ερμούπολης (Νεώριον), κατά του Παρατηρητηρίου Ποιότητας Περιβάλλοντος Σύρου συνολικά αλλά και δύο μελών του μεμονωμένα.
Με τις αγωγές η εταιρεία αξιώνει συνολικά το εξοντωτικό ποσό των 3 εκατομμυρίων ευρώ(!) για «ηθική βλάβη» από ερωτήματα που έθεσε το Παρατηρητήριο ως προς την τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας από την εταιρεία, μετά από οπτικές αλλά και ερευνητικές ενδείξεις περί ρύπανσης της θαλάσσιας περιοχής του λιμανιού από τη λειτουργία των ναυπηγείων.
Αρχικά, τις ανησυχίες των κατοίκων – που εν συνεχεία συνέστησαν το Παρατηρητήριο – δημιούργησαν τα «συνεχή φαινόμενα ρύπανσης στο λιμάνι της Ερμούπολης και τα νέφη από τις αμμοβολές», ανέφερε ο Στρατής Ζολώτας, Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Ποιότητας Περιβάλλοντος Σύρου, μιλώντας μέσω διαδικτύου σε συνέντευξη Τύπου που διοργανώθηκε στην ΕΣΗΕΑ το μεσημέρι της Πέμπτης.
Το 2019, η Μη Κυβερνητική Οργάνωση Aegean Rebreath έλαβε δείγμα από τον βυθό του λιμανιού της Σύρου, το οποίο ακολούθως αναλύθηκε στα εργαστήρια του ΕΛΚΕΘΕ. Στο συγκεκριμένο δείγμα εντοπίστηκε υψηλή συγκέντρωση βαρέων μετάλλων, αυξάνοντας την ανησυχία των κατοίκων της Ερμούπολης. Έτσι, το 2020 το Παρατηρητήριο με επιστολή του ζήτησε από το υπουργείο Περιβάλλοντος να διερευνηθεί το θέμα της ρύπανσης – αίτημα στο οποίο αρχικώς το υπουργείο ανταποκρίθηκε θετικά. Όταν όμως η επιστολή δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο και τη σελίδα που διατηρεί στο facebook το Παρατηρητήριο, στη συλλογικότητα κοινοποιήθηκε εξώδικο από την ONEX, ζητώντας από την περιβαλλοντική οργάνωση να ανασκευάσει γιατί «δυσφημείται» η εταιρεία.
Όταν τα μέλη του Παρατηρητηρίου «δεν συνεμορφώθησαν προς τας υποδείξεις», ακολούθησε η πρώτη αγωγή ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ. Οι ενεργοί κάτοικοι του νησιού που συμμετέχουν στη συλλογικότητα, για να αναδείξουν το ζήτημα απευθύνθηκαν σε ΜΜΕ πανελλαδικής εμβέλειας. Η πρώτη συνέντευξη δόθηκε στον δημοσιογράφο Γιώργο Παπαζαχαρίου, στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ. Ακολουθήθηκε από δεύτερη αγωγή ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ, ενώ νέες συνεντεύξεις, στη Μπούλικα Μιχαλοπούλου στο Ράδιο Μέρα και στον Διονύση Ελευθεράτο στο «Κόκκινο», είχαν ως αποτέλεσμα τα μέλη του Παρατηρητηρίου να δεχτούν και τρίτη αγωγή, με το συνολικό ποσό που αξιώνει η εταιρεία να ανέρχεται πλέον στα 3 εκατομμύρια ευρώ.
Τοποθετούμενοι στη συνέντευξη Τύπου, οι τρεις δημοσιογράφοι που φιλοξένησαν τα μέλη του Παρατηρητηρίου στις εκπομπές τους, έκαναν λόγο για μια τομή στον τρόπο αντιμετώπισης αντίστοιχων καταγγελιών, καθώς εισάγεται και στην Ελλάδα η τακτική του SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation), της απειλής οικονομικής εξόντωσης δηλαδή από μεγάλες επιχειρήσεις ώστε να μην τίθενται ερωτήματα και να μη διατυπώνονται καταγγελίες για τους όρους λειτουργίας τους.
Στην Ελλάδα «δεν υπάρχει παράδοση αγωγών επειδή ένας φορέας δημοσιοποίησε θέσεις για τον σκοπό για τον οποίον έχει συσταθεί», ανέφερε μεταξύ άλλων ο δημοσιογράφος Διονύσης Ελευθεράτος, τονίζοντας ότι είναι σαν να ασκείται αγωγή κατά ενός ινστιτούτου καταναλωτών επειδή αναφέρθηκε στο ζήτημα της ακρίβειας και έθιξε τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην εφοδιαστική αλυσίδα.
«Η τακτική του SLAPP, με τις εξοντωτικές αγωγές για να φιμώνονται οι πολίτες, ξεκίνησε από τις ΗΠΑ. Είναι πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο στην Ελλάδα και είναι πολύ σημαντικό να στηριχτεί (η υπόθεση του Παρατηρητηρίου και των μελών του) γιατί θα αποτελέσει πρόκριμα για το μέλλον», ανέφερε από την πλευρά της η Μπούλικα Μιχαλοπούλου, κάνοντας λόγο για προσπάθεια εκφοβισμού και φίμωσης.
«Το γεγονός ότι έδωσα βήμα στο παρατηρητήριο επέσπευσε την απομάκρυνσή μου από το Πρώτο Πρόγραμμα», κατήγγειλε από την πλευρά του ο Γιώργος Παπαζαχαρίου, τονίζοντας ότι ενδεχόμενη αρνητική απόφαση στην υπόθεση της Σύρου θα αποτελέσει κακό προηγούμενο.
Όσον αφορά το ζήτημα της ρύπανσης καθ’ εαυτό, ο Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου, Στρατής Ζολώτας, ανέφερε ότι δύο χρόνια μετά η περιβαλλοντική μελέτη, αν και έχει εξαγγελθεί σε κοινή συνέντευξη Τύπου που είχαν παραχωρήσει ο δήμαρχος Σύρου με τον αντιπεριφερειάρχη νοτίου Αιγαίου, δεν έχει προχωρήσει. Μάλιστα, στην εν λόγω συνέντευξη Τύπου είχε ειπωθεί – σύμφωνα με τον κ. Ζολώτα – ότι την μελέτη θα χρηματοδοτήσει η ίδια η ΟΝΕΧ.
Ως προς το κλίμα που επικρατεί στο νησί, ο κ. Ζολώντας κατήγγειλε ότι καλλιεργείται κλίμα διχασμού της τοπικής κοινωνίας, καθώς όποιος αντιδρά ή θέτει ερωτήματα χαρακτηρίζεται εχθρός του Ναυπηγείου. Χαρακτήρισε «ψευτοδίλημμα» το δίπολο σεβασμός του περιβάλλοντος και της περιβαλλοντικής νομοθεσίας ή ανοιχτά ναυπηγεία και θέσεις εργασίας. «Δεν αναγνωρίζουμε αυτό το δίλημμα. Είμαστε στο πλευρό των εργαζομένων, να δουλεύουν σε ασφαλές περιβάλλον», ανέφερε.
Τέλος, ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου σημείωσε ότι πρέπει να ασκηθεί πίεση ώστε να θεσμοθετηθούν αντιSLAPP διατάξεις, καθώς αποτελεί «ζήτημα ελευθερίας του Τύπου και του λόγου, και δημοκρατίας».
Την αλληλεγγύη τους στο Παρατηρητήριο Ποιότητας Περιβάλλοντος Σύρου και τα δύο μέλη του έχουν εκφράζει δεκάδες κόμματα, οργανώσεις, περιβαλλοντικές και άλλες συλλογικότητες, και πλήθος φορέων
