Πρόκειται για ένα σχετικά ολιγοσέλιδο μυθιστόρημα του Τσέζαρε Παβέζε, (εκδόσεις Καστανιώτη, μετάφραση Γιάννης Η. Παππάς) ενός από τους πιο σημαντικούς Ιταλούς συγγραφείς του 20ου αιώνα. Η δράση τοποθετείται στην εποχή του φασισμού, που αρχικά δεν απασχολεί το κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου, τον Πάμπλο, έναν νεαρό που ζει στο Τορίνο και παίζει κιθάρα χωρίς να φιλοδοξεί να γίνει επαγγελματίας μουσικός. Όπως δήλωσε ο ίδιος ο συγγραφέας, φαντάστηκε έναν μικροαστό, άεργο, αμόρφωτο, «κάτι χειρότερο από προλετάριο» και τον έφερε αντιμέτωπο με ορισμένες πραγματικότητες, πρώτα και κύρια τον φασισμό. Ο τόπος του βιβλίου είναι ο βιομηχανικός Βορράς, το Τορίνο και η πολύβουη και παλλόμενη Ρώμη. Οι λαϊκές ταβέρνες είναι ο κύριος τόπος συνάντησης της παρέας του Πάμπλο. Παρακολουθούμε τους έρωτές τους, τις φιλίες, τις προδοσίες αλλά και τη βαθμιαία συνειδητοποίησή του. Ο ήρωας υποφέρει από τη σύνθετη δυσφορία μιας ολόκληρης εποχής, καθώς το φασιστικό καθεστώς χάνει τον έλεγχο του λαού και η κοινωνική συναίνεση αρχίζει να ραγίζει. Ο συγγραφέας μιλά για την εργατική τάξη, αποφεύγοντας τη μονοδιάστατη, στερεοτυπική και εξιδανικευμένη απεικόνιση. Ο Σύντροφος είναι ένα μυθιστόρημα ενηλικίωσης (με την πολιτική/κοινωνική και όχι τη βιολογική έννοια του όρου) και ταυτόχρονα μια τοιχογραφία μιας ταραγμένης κι ενδιαφέρουσας εποχής.
Ο Παβέζε έγραψε τον Σύντροφο το 1946, τέσσερα χρόνια πριν από την αυτοκτονία του, το 1950, για λόγους ερωτικής απογοήτευσης.
