Μάκης Γεωργιάδης
Η μάχη του Αλγερίου, που τα πρώτα της σημάδια φάνηκαν τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1956, διήρκησε μέχρι το 1957, σηματοδοτώντας το πέρασμα σε μια νέα φάση του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Ακόμη και σήμερα, εβδομήντα χρόνια μετά την έναρξή της, οι πληγές που άφησε η γαλλική αποικιοκρατία στην Βόρεια Αφρική παραμένουν ανοιχτές. Κυρίως για τους λαούς της περιοχής. Παραμένουν ωστόσο και βαθιά διχαστικές στο εσωτερικό της Γαλλίας. Διχαστικές και επικίνδυνες.
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
1954, 1η Νοεμβρίου, διακήρυξη της ανεξαρτησίας του FLNA.
1956, 30 Σεπτεμβρίου, βομβιστικές επιθέσεις στις ευρωπαϊκές συνοικίες, μετά από αντίστοιχες στην Κάσμπα.
1957, 7 Ιανουαρίου, άφιξη της μεραρχίας των αλεξιπτωτιστών.
1957, 28 Ιανουάριου – 4 Φεβρουαρίου, καταστολή της οκταήμερης απεργίας.
1957, Οκτώβριος, εξόντωση του ηγετικού στελέχους του FLN, Αλί Λα Πουέν στην Κάσμπα.
1962, 9 Σεπτεμβρίου, η Αλγερία ανακηρύσσεται ανεξάρτητη.
Τον Μάιο του 1956, το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο της Αλγερίας (FLNA) , αρχίζει να συγκεντρώνει δυνάμεις την πόλη του Αλγερίου. Η θρυλική συνοικία Κάσμπα, η πιο πυκνοκατοικημένη και λαβυρινθώδης μουσουλμανική συνοικία της πρωτεύουσας, θα γίνει ορμητήριο, καταφύγιο και επίκεντρο της δράσης χιλιάδων ανταρτών και μαχητών του FLNA οι οποίοι έχουν μόνο έναν σκοπό: την απελευθέρωση της Αλγερίας από τον γαλλικό αποικιοκρατικό ζυγό. Στις 19 Ιουνίου του 1956, οι γαλλικές αρχές εκτελούν δι’ αποκεφαλισμού δύο μέλη του FLN. Η ηγεσία της οργάνωσης αποφασίζει αντίποινα και την ολοκληρωτική μεταφορά του πολέμου εντός του αστικού ιστού. Η ευρωπαϊκή συνοικία του Αλγερίου θα γίνει θέατρο βομβιστικών επιθέσεων, τυφλών χτυπημάτων και εκτελέσεων ευρωπαίων αποίκων και πολιτών. Η τακτική ήταν σαφής: η απάντηση στην κλιμακούμενη αποικιοκρατική βία θα έπρεπε να έχει σοβαρό αντίκτυπο εντός των γαλλικών συνόρων. Και όπως αποδείχτηκε στο τέλος είχε. Όχι μόνο εξαιτίας των θυμάτων μεταξύ του άμαχου αποικιοκρατικού στοιχείου, αλλά κυρίως εξαιτίας των φρικαλεοτήτων στις οποίες προέβησαν τα γαλλικά στρατεύματα και οι δυνάμεις καταστολής.
Το Αλγέρι για έντεκα ολόκληρους μήνες ζούσε τον απόλυτο τρόμο μιας στρατιωτικής εξουσίας, η οποία είχε υπερκεράσει κάθε άλλη αρχή, με αποτέλεσμα τα βασανιστήρια, τις εκτελέσεις με συνοπτικές διαδικασίες και τις εξαφανίσεις μελών του Μετώπου ή υποστηρικτών του. Μερικές υποθέσεις μάλιστα όπως αυτή του γάλλου καθηγητή μαθηματικών και κομμουνιστή Μορίς Οντέν, ο οποίος απήχθη από το σπίτι του στις 11 Ιουνίου 1957 και δολοφονήθηκε, παραμένουν ανοιχτές μέχρι σήμερα.
Πρακτικά η εξέγερση των Αλγερινών αρχίζει να παίρνει μαζικές διαστάσεις με την τοποθέτηση τριών εκρηκτικών μηχανισμών από γυναίκες μαχήτριες στις 30 Σεπτεμβρίου σε καφετέριες και δημόσιους χώρους της ευρωπαϊκής συνοικίας. Είχε προηγηθεί ωστόσο στις 10 Αυγούστου μια πολύνεκρη επίθεση από παραστρατιωτικά στοιχεία με την κάλυψη των γαλλικών αρχών στην Κάσμπα, όπου μετά από τις βομβιστικές επιθέσεις υπήρξαν δεκάδες νεκροί άμαχοι. Η βία κλιμακώνεται. Ο κυβερνήτης της Αλγερίας παρέδωσε ουσιαστικά την εξουσία στον στρατό και ειδικότερα στην εμπειροπόλεμη μεραρχία των αλεξιπτωτιστών οι οποίοι προέρχονταν από τον πρόσφατο πόλεμο της Ινδοκίνας και την ταπεινωτική ήττα των Γάλλων. Περισσότεροι από 5.000 στρατιώτες συνεπικουρούμενοι από χίλιους αστυνομικούς, χωροφύλακες και υπηρεσίες εσωτερικών και εξωτερικών πληροφοριών, θα καταλάβουν ουσιαστικά το Αλγέρι στις 7 Ιανουαρίου του 1957 και θα ξεκινήσουν έναν ανηλεή διωγμό των μελών και των στελεχών του FLN με στόχο την πλήρη διάλυσή του. Και για να επιτύχουν αυτόν τον στόχο οι άντρες του στρατηγού Ζακ Μασού και κυρίως του περιβόητου στρατηγού Πολ Αζαρές, δεν θα διστάσουν να χρησιμοποιήσουν κάθε διαθέσιμο μέσο εξόντωσης και τρομοκράτησης όχι μόνο των επαναστατών αλλά και των αμάχων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στην μεγάλη οκταήμερη απεργία που είχε κηρύξει το FLN μεταξύ της 28ης Ιανουαρίου και της 4ης Φεβρουαρίου του 1957, ο στρατηγός Μασού έβγαλε τεθωρακισμένα οχήματα στους δρόμους της Κάσμπα και συγκέντρωσε υποχρεωτικά μαθητές και απεργούς ώστε να επανέλθουν στα σχολεία και στα εργοστάσια δια της βίας.
Η Γαλλία επιβλήθηκε στρατιωτικά, αλλά ηττήθηκε πολιτικά διεθνώς και στο εσωτερικό της
Η μάχη του Αλγερίου, ή αλλιώς και μεγάλη καταστολή, δεν ήταν η πρώτη πράξη του πολέμου της ανεξαρτησίας της Αλγερίας ο οποίος είχε ξεκινήσει με την διακήρυξη της 1ης του Νοέμβρη του 1954 και θα διαρκούσε για επιπλέον έξι χρόνια, δηλαδή ως το 1962 οπότε και η Αλγερία θα κέρδιζε την ανεξαρτησία της έχοντας πληρώσει βαρύ φόρο αίματος. Ακόμη και στρατιωτικά αν αναλύσει κανείς το ζήτημα, οι περισσότερες αναλύσεις συγκλίνουν σε ένα συμπέρασμα το οποίο όμως αποτέλεσε καταλύτη για την εξέλιξη των πραγμάτων: οι Γάλλοι επιβλήθηκαν στρατιωτικά, αλλά τα μέσα που χρησιμοποίησαν και η βιαιότητα που επέδειξαν συνέβαλαν προς δύο βασικές κατευθύνσεις. Πρώτα από όλα τη διεθνοποίηση του Αλγερινού ζητήματος και την ευαισθητοποίηση της διεθνούς κοινότητας, σε μια εποχή άλλων γεωπολιτικών ισορροπιών. Δεύτερο, τον αντίκτυπο μέσα στην ίδια την Γαλλία, όπου μετατράπηκε σε πολιτικό «νεκροθάφτη» όσων στήριξαν μέχρι τέλους τη στυγνή αποικιοκρατία. Το κίνημα αλληλεγγύης και αντίθεσης στη βαρβαρότητα, τα διεθνιστικά αντανακλαστικά μεγάλων τμημάτων της εργατικής τάξης έβαλαν την σφραγίδα τους και στο τέλος το 90% και πλέον των Γάλλων υποστήριζε την ανεξαρτησία της Αλγερίας.
Η μάχη του Αλγερίου, έμεινε θρυλική στο πέρασμα των χρόνων και σε ένα βαθμό σε αυτό συνέβαλε και ο κινηματογράφος και η περιβόητη ομώνυμη ταινία του Τζίλο Ποντεκόρβο. Ο Ιταλός σκηνοθέτης γύρισε το 1966 την Μάχη του Αλγερίου, σε ασπρόμαυρο φιλμ και με ερασιτέχνες ηθοποιούς, πλην ενός. Η ταινία με χαρακτηριστικά επικαίρων της εποχής και θυμίζοντας ντοκιμαντέρ σε κάποια σημεία, αποτυπώνει με τον πιο εύγλωττο τρόπο την αντίσταση των Αλγερινών από την ματιά των εξεγερμένων μέσα από την συνοικία της Κάσμπα. Δεν θα μπορούσε να γίνει και διαφορετικά, καθώς οι πρωταγωνιστές, σε μεγάλο βαθμό, είχαν πάρει μέρος στα γεγονότα. Η ιστορία εκτυλίσσεται γύρω από την ζωή και την δράση του ηγετικού στελέχους του FLN, Αλί Λα Πουέν ο οποίος ήταν ο τελευταίος μιας σειράς ηγετικών μορφών του κινήματος ανεξαρτησίας που σκοτώθηκαν από τους Γάλλους Οι αλεξιπτωτιστές ανατίναξαν το κρησφύγετο του Λα Πουέν στην Κάσμπα στα τέλη Οκτωβρίου του 1957, με μεγάλη ποσότητα εκρηκτικών η οποία προκάλεσε επίσης εκατόμβη αμάχων. Η ταινία που παρουσιάστηκε στο φεστιβάλ της Βενετίας την 31η Αυγούστου του 1966, κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα και μια θέση ανάμεσα στις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών. Στην Γαλλία όμως είχε την «τύχη» της λογοκρισίας για πέντε ολόκληρα χρόνια, καθώς δεν είχε προβληθεί μέχρι το 1971! Το φάντασμα της αποικιοκρατίας στοιχειώνει μέχρι σήμερα την Γαλλία. Σε ένα φόντο συνεχών πολεμικών τυχοδιωκτισμών ωστόσο, φαίνεται πως οι ταπεινωτικές ήττες των δεκαετιών του ‘60 και του ‘70 δεν έχουν γίνει μάθημα…
