Σερβία, Κόκκινη Πρωτοβουλία
Πραγματικές νίκες μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσα από την ενοποίηση με τους αγώνες όλων των λαών των Βαλκανίων – όπως αυτόν που εξελίσσεται σήμερα στην Αλβανία – και πάνω σε σαφώς διατυπωμένη αντιιμπεριαλιστική βάση.
Η κρίση του διεθνούς καπιταλισμού αντανακλάται στη Σερβία στο σημερινό αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στις αρχές από τη μία πλευρά και το κίνημα διαμαρτυρίας που υπάρχει εδώ και περισσότερο από ενάμιση χρόνο από την άλλη. Οι αρχές συνεχίζουν να εμπλέκονται σε ολοένα και περισσότερες εγκληματικές υποθέσεις, ενώ το κίνημα, με επικεφαλής τους φοιτητές, μέχρι στιγμής δεν έχει βρει την εσωτερική δύναμη για ιδεολογική διαφοροποίηση και εξακολουθεί να βρίσκεται σε στασιμότητα, προσπαθώντας να διατηρήσει τη μαζική του απήχηση.
Πριν μερικές μέρες, ο πρόεδρος της χώρας, Αλ. Βούτσιτς, ανακοίνωσε ότι θα παραιτηθεί από το σημερινό του αξίωμα μέσα στις επόμενες εβδομάδες προκειμένου να διεξαχθούν εκλογές μέχρι το τέλος του έτους (πρόωρες, καθώς οι προγραμματισμένες ήταν για το 2027). Εδώ και καιρό, άλλωστε, όλες οι συγκεντρώσεις και των δύο πόλων του σημερινού πολιτικού σκηνικού λειτουργούν ουσιαστικά ως προεκλογικές εκστρατείες.
Πρέπει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι ανακοινώσεις περί παραίτησης Βούτσιτς δεν ακούγονται για πρώτη φορά. Για παράδειγμα, μετά τις μαζικές δολοφονίες μαθητών πριν από μερικά χρόνια, η κυβέρνηση οργάνωσε μια αντίστοιχη συγκέντρωση, κατά την οποία ο Βούτσιτς είχε ανακοινώσει την παραίτησή του. Πράγματι, εκείνη τη χρονιά πραγματοποιήθηκαν πρόωρες βουλευτικές εκλογές, όμως ο ίδιος δεν παραιτήθηκε και οι αλλαγές που τελικώς έγιναν υπήρξαν ελάχιστες. Η κυβέρνηση σήμερα ενδέχεται να προκηρύξει εκλογές, αλλά μόνο εφόσον είναι βέβαιη ότι οι κοινωνικοί συσχετισμοί έχουν διαμορφωθεί εκ νέου υπέρ της. Όσο για την εξαγγελθείσα παραίτησή του, είναι πιθανό να πρόκειται απλώς για μια πολιτική παράσταση ή ακόμη και για σχέδιο μετάβασής του στη θέση του πρωθυπουργού.
Το σίγουρο είναι πως ύστερα από είκοσι μήνες μαζικής εξέγερσης ενάντια στην κυβέρνηση, ένα από τα επιτεύγματα αυτού του κινήματος, πέρα φυσικά από την πρόκληση της κυβερνητικής κρίσης, είναι η περιθωριοποίηση του φιλοδυτικού και φιλοευρωπαϊκού μπλοκ. Αυτής της πτέρυγας, δηλαδή, η οποία, χάρη στην παλιά της οργανωτική υποδομή και την οικονομική της ισχύ, αποτελούσε επί χρόνια εμπόδιο για την ανάπτυξη μιας πραγματικής αντιπολίτευσης απέναντι στην κυβέρνηση, η οποία απολαμβάνει την πολιτική στήριξη των ισχυρότερων κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι, πέρα από αυτή τη σύγκρουση που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον της εγχώριας και διεθνούς κοινής γνώμης, εδώ και χρόνια διεξάγονται ουσιαστικοί αγώνες βάσης εναντίον πολυεθνικών εταιρειών όπως η Rio Tinto και η Dundee Precious Metals. Στους αγώνες αυτούς προστέθηκε και η διαμαρτυρία ενάντια στη γενοκτονική ισραηλινή πολεμική βιομηχανία Elbit Systems, η οποία επιχειρεί να επεκτείνει και στη Σερβία τις αιματοβαμμένες δραστηριότητές της. Πραγματοποιήθηκε, συγκεκριμένα, συγκέντρωση ενάντια στη σχετική σύμβαση, μετά την οποία συνελήφθησαν δώδεκα άτομα και κινήθηκαν εναντίον τους ποινικές διαδικασίες. Εξάλλου, όσον αφορά τις σχέσεις της με τις ξένες εταιρείες, η κυβέρνηση επιδεικνύει πολύ μεγαλύτερη διάθεση καταστολής των αγώνων που αναπτύσσονται εναντίον τους. Παράλληλα, μπορεί να διαπιστωθεί και μια σταθερή τάση ενίσχυσης της επιτήρησης και της καταστολής των πολιτικών αντιπάλων της γενικότερα.
Παρά τη διαρκή ρητορική περί «ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», που αποτελεί την επίσημη πολιτική της Σερβίας εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα και παρά τη συνεχή εναρμόνιση της νομοθεσίας και την αποδοχή των σχετικών απαιτήσεων, αυτή η πολιτική δεν βρίσκει στήριξη ούτε στις ευρείες λαϊκές μάζες ούτε σε ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ. Σουηδία, Ολλανδία και Βέλγιο έχουν επισήμως αντιταχθεί στη συνέχιση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων έως ότου η Σερβία εκπληρώσει συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Καθώς ο καπιταλισμός και ο ιμπεριαλισμός συνεχίζουν να βυθίζονται στη δίνη της κρίσης, η Σερβία – όπως συμβαίνει και με τις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες – καλείται να απορροφήσει μέρος αυτής της κρίσης. Προς το παρόν, οι λαϊκές μάζες προβάλλουν μια αυθόρμητη αντίσταση που έχει ήδη αποφέρει ορισμένα αποτελέσματα. Ωστόσο, μια πραγματική νίκη μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από την ενοποίηση με τους αγώνες όλων των λαών των Βαλκανίων – όπως αυτόν που εξελίσσεται σήμερα στην Αλβανία – και πάνω σε σαφώς διατυπωμένη αντιιμπεριαλιστική βάση.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν που κυκλοφόρησε στις 11-12 Ιουλίου 2026
