Γιώργος Παϊκόπουλος
Ο Στάρμερ έγινε ο έκτος πρωθυπουργός που παραιτείται μέσα στα δέκα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από το Brexit. Η αστική τάξη αναζητεί ακόμη τον κατάλληλο εκπρόσωπο σε ένα διεθνές περιβάλλον που αλλάζει βίαια.
Παρελθόν αποτελεί από την ηγεσία των Εργατικών ο Κιρ Στάρμερ και είναι ο έκτος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου που αλλάζει μέσα στα τελευταία δέκα χρόνια. Η παραίτησή του ήταν δεδομένη μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου Μάντελσον, ωστόσο παρέμενε γαντζωμένος στην καρέκλα του παρά τις πιέσεις πολλών βουλευτών των Εργατικών. Η στιγμή της παραίτησης έρχεται σε έναν πυκνό πολιτικό χρόνο. Είχαν προηγηθεί οι τοπικές εκλογές στις οποίες οι Εργατικοί καταποντίστηκαν, καθώς και οι εκλογές στην Ουαλία, όπου έχασαν ένα σημαντικό προπύργιό τους, ενώ στη Σκωτία οι αποσχιστικές τάσεις ενισχύονται εκ νέου.
Επικρατέστερος διάδοχός του φέρεται να είναι ο Άντι Μπέρναμ, ο μέχρι πρότινος δήμαρχος του Μάντσεστερ. Ο «Βασιλιάς του Βορρά», όπως αποκαλείται από τους υποστηρικτές του, φαινομενικά τοποθετείται αριστερότερα του Στάρμερ, αλλά με το παρελθόν και τις εξαγγελίες του δείχνει ότι θα ακολουθήσει τη συνταγή του προκατόχου του: ενίσχυση της αντιμεταναστευτικής πολιτικής, εναγκαλισμός με τις ΗΠΑ και συνέχιση της επαναπροσέγγισης με την ΕΕ που θεμελίωσε ο Στάρμερ. Πολύ πριν από τη δημαρχία του Μάντσεστερ, ξεκίνησε την πολιτική του σταδιοδρομία στο στενό περιβάλλον της κυβέρνησης Μπλερ, ενώ ψήφισε τη συμμετοχή στον πόλεμο του Ιράκ και διατηρεί σχέσεις με το φιλοϊσραηλινό δίκτυο του Εργατικού Κόμματος (Labour Friends of Israel).
Το πώς οδηγήθηκε ο Στάρμερ από τον πολιτικό θρίαμβο δύο χρόνια πριν στην πτώση σκιαγραφεί τις κρισιακές συνθήκες που αντιμετωπίζει το Ηνωμένο Βασίλειο. Παράλληλα, το παρατεταμένο κενό κυβερνησιμότητας δείχνει τα αδιέξοδα σε έναν αναδιαμορφωμένο καπιταλισμό, μετά τη δομική κρίση του 2008. Ο βρετανικός καπιταλισμός, που ακόμη και σήμερα δεν έχει πάψει να νοσταλγεί το αποικιοκρατικό του παρελθόν, δεν έχει βρει τη θέση του στον σύγχρονο κόσμο, όπου η ισορροπία δυνάμεων μετατοπίζεται υπέρ της Κίνας και εις βάρος των ΗΠΑ, του προνομιακού συμμάχου της χώρας. Ταυτόχρονα, μαστίζεται από την ενεργειακή κρίση και σταδιακά μένει ουραγός στην κούρσα της τεχνολογικής προόδου. Για τμήματα της βρετανικής αστικής τάξης, λύση στο αδιέξοδο αποτελεί το αφήγημα μιας στρατηγικής αυτονομίας με απαγκίστρωση από το άρμα των ΗΠΑ και της ΕΕ. Επακόλουθο αυτών των επιλογών υπήρξε και το Brexit.
Όπως και οι προκάτοχοί του, έτσι και ο Στάρμερ όχι απλά δεν κατάφερε να πραγματώσει το όραμα της βρετανικής αστικής τάξης, που ακόμη αναζητά πολιτικό εκπρόσωπο, αλλά κινήθηκε σε αντίθετη κατεύθυνση. Δεν μπορεί να αποτελεί σύμπτωση ότι η ανακοίνωση της παραίτησής του συνέπεσε σχεδόν με τη δέκατη επέτειο από το δημοψήφισμα που οδήγησε το Ηνωμένο Βασίλειο εκτός ΕΕ.
Ο πιθανότερος νέος ηγέτης των Εργατικών είναι εξίσου δεξιός και αντιδραστικός
Μέσα στο τέλμα αυτό, το αφήγημα του Στάρμερ για φιλολαϊκή πολιτική δεν μπόρεσε να αποκτήσει κέντρο βάρους. Από τη μία, προσπάθησε χωρίς αποτέλεσμα να σταματήσει με ημίμετρα την αιμορραγία του κοινωνικού κράτους και, από την άλλη, υιοθέτησε μεγάλο μέρος της ατζέντας και της ρητορικής της δεξιάς στο μεταναστευτικό. Αυτό δεν μπόρεσε να ανασχέσει την άνοδο της ακροδεξιάς, όπως αποτυπώθηκε με το πογκρόμ στο Μπέλφαστ και τις δεκάδες ρατσιστικές επιθέσεις του τελευταίου διαστήματος.
Η πολιτική αυτή ήρθε να συνοδεύσει τη στροφή του Ηνωμένου Βασιλείου στην πολεμική οικονομία. Με πρόσχημα τη ρωσική απειλή αλλά και τις νατοϊκές δεσμεύσεις, δαπανήθηκαν τεράστια ποσά για την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων, ενώ συνεχίστηκε η ενεργή συμμετοχή στη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού.
Αυτός που παραδοσιακά επωφελείται από παρατεταμένες κρίσεις κυβερνησιμότητας, σε συνθήκες απουσίας του λαϊκού παράγοντα – όπως αποτυπώνεται και στο παράδειγμα της Ιταλίας με τη Μελόνι – είναι η ακροδεξιά. Εάν αυτό συνδυαστεί με το γεγονός ότι οι οικονομικές συνέπειες του Brexit μετακυλούνται στα λαϊκά στρώματα, ο εθνικισμός, μέσω του αφηγήματος της ανεξάρτητης Βρετανίας, μπορεί να βρει ευήκοα ώτα σε τμήματα της κοινωνίας που αποδίδουν τα αίτια της κοινωνικής παρακμής στους μετανάστες. Με βάση όλα αυτά, στις επόμενες εκλογές είναι πολύ πιθανό ο επόμενος πρωθυπουργός να είναι ο ακροδεξιός Φάρατζ.
Πρέπει να γίνει ξεκάθαρο ότι η αποτυχία του μαζικού κινήματος να δώσει μια προοπτική εξόδου από την ΕΕ από αριστερή αντικαπιταλιστική σκοπιά συνέβαλε στη διαμόρφωση του σημερινού αποτελέσματος. Αν δεν πάρει την κατάσταση στα χέρια του, δεν πρόκειται να δει ευημερία, όσοι πρωθυπουργοί κι αν αλλάξουν.
