Γιάννης Ελαφρός
Απέτυχαν στους στόχους τους ΗΠΑ και Ισραήλ, παραμένει ο κίνδυνος, ανάγκη ρήξης με το ΝΑΤΟ και τον άξονα πολέμου
Δεν υπήρχε τίποτα πιο απολαυστικό αυτές τις μέρες από την εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ να προσπαθεί να εμφανίσει τη μεγάλη ήττα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, όπως αποτυπώθηκε και στο Μνημόνιο ΗΠΑ-Ιράν, ως νίκη. Ο Τραμπ υποστήριξε σε συνέντευξη στο Axios, ότι η συμφωνία «πιθανότατα είναι άνευ όρων παράδοση». Το ανησυχητικό για την αντιληπτική του ικανότητα είναι ότι εννοεί παράδοση του… Ιράν και όχι των ΗΠΑ.
Τα ξημερώματα της 28ης Φλεβάρη 2026 οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκινούσαν χωρίς προειδοποίηση κι εν μέσω διαπραγματεύσεων την επίθεσή τους στο Ιράν, σκοτώνοντας μάλιστα την πρώτη μέρα τον θρησκευτικό ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, μαζί με πολλά μέλη της οικογένειάς του και δεκάδες ηγετικά στελέχη του ιρανικού κράτους. Όλα έμοιαζαν ευνοϊκά, ειδικά μετά την επιτυχημένη επιχείρηση στη Βενεζουέλα και τους λεονταρισμούς για τη Γροιλανδία. Μετά 3,5 μήνες ο απειλητικός αμερικανικός αετός μοιάζει ξεπουπουλιασμένος…
Οι τέσσερις διακηρυγμένοι στόχοι της επίθεσης ΗΠΑ και Ισραήλ ήταν: Ολοσχερής εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Δραστικός περιορισμός του πυραυλικού οπλοστασίου του. Ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Διακοπή της στήριξης του Ιράν σε Χεζμπολά, Χούθι, σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και παλαιστινιακή αντίσταση. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα;
«Πριν 15 βδομάδες, ο Πρόεδρος Τραμπ, στο απόγειο της αλαζονείας του […] δήλωσε ότι ‘’δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν εκτός από άνευ όρων παράδοση’’», γράφουν οι New York Times. Όμως το Μνημόνιο μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν «δεν μοιάζει καθόλου με έγγραφο παράδοσης. Αντ’ αυτού, οι Ιρανοί βγήκαν από μια αντιπαράθεση με τον ισχυρότερο στρατό του κόσμου, όχι μόνο έχοντας επιβιώσει, αλλά κιι έχοντας πολλούς λόγους για να γιορτάσουν».
Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος «το καθεστώς στην Τεχεράνη βρισκόταν σε μια άνευ προηγουμένου θέση αδυναμίας. Αντιμετώπισε υπαρξιακές οικονομικές και περιβαλλοντικές κρίσεις, μειωμένες αμυντικές δυνατότητες, εσωτερική αναταραχή μετά από μια βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων τον Ιανουάριο. Αλλά μετά από 40 ημέρες πολέμου και δύο μήνες ασταθούς εκεχειρίας, η Ισλαμική Δημοκρατία αναδύθηκε άθικτη, ενθαρρυμένη και οπλισμένη με ένα νέο αποτρεπτικό μέσο που φαίνεται ακόμη πιο ισχυρό από όλα τα όπλα που οι αντίπαλοί της κατέστρεψαν με αεροπορικές επιδρομές: τον έλεγχό της στα Στενά του Ορμούζ, το οποίο ο Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε ως ‘’οικονομικό πυρηνικό όπλο’’ του Ιράν», γράφει το αμερικανικό περιοδικό Foreign Affairs. «Με απλά λόγια, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχασε τόσο τον πόλεμο όσο και τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του», καταλήγει. Η ήττα του έχει στρατιωτικές, οικονομικές και πολιτικές αιτίες (μεταξύ αυτών και του αντιπολεμικού κινήματος) που κάθε μία πλευρά θέλει ειδική ανάλυση.
Ο Τραμπ στις 7 Απρίλη είχε εκστομίσει το αδιανόητο: «θα καταστρέψω τον πολιτισμό του Ιράν». Την Πέμπτη υποχρεώθηκε να υπογράψει το Μνημόνιο με το Ιράν στις Βερσαλίες. Τι περιλαμβάνει; Πρώτο, αμοιβαία δέσμευση σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της κάθε χώρας και αποχή από παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της. Δεύτερο, το Ιράν επιβεβαιώνει ότι δεν θα προμηθευτεί ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, κάτι που οι Ιρανοί έλεγαν από παλιότερα. Το Μνημόνιο αποδέχεται όμως πως το Ιράν έχει «πυρηνικές ανάγκες» (ενέργειας). Όσον αφορά το μέλλον του αποθηκευμένου εμπλουτισμένου ουρανίου θα πρέπει να συμφωνηθεί λύση, αν κι αναφέρεται η πιθανή ανάμειξη επί τόπου υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Πρόκειται για πλευρές που είχαν συμφωνηθεί κι επί Ομπάμα και τις ανατίναξε ο Τραμπ στον αέρα. Δεν υπάρχει καμία αναφορά στο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Τρίτο, το Ιράν συμφώνησε να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες χωρίς χρέωση, ενώ στη συνέχεια περιγράφεται μια κατάσταση που δεν παραπέμπει στο προηγούμενο καθεστώς της διέλευσης χωρίς τέλη, με συζήτηση μεταξύ Ιράν και Ομάν για τη « μελλοντική διοίκηση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες στο Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με το ισχύον διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών».
Τέταρτο, οι ΗΠΑ ανέλαβαν να αναπτύξουν πρόγραμμα 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν (σαν… πολεμικές αποζημιώσεις μοιάζει αυτό), το οποίο προσπαθούν να φορτώσουν στις μοναρχίες του Κόλπου. Επίσης, οι ΗΠΑ θα τερματίσουν τις κυρώσεις κατά του Ιράν, θα διαθέσουν τα δεσμευμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία και θα επιτρέψουν την εξαγωγή ιρανικών καυσίμων και άλλων προϊόντων, αίροντας τον ναυτικό αποκλεισμό της χώρας εντός 30 ημερών.
Ο απειλητικός αμερικανικός αετός μοιάζει τώρα ξεπουπουλιασμένος
Πέμπτο: Μέσα σε 60 μέρες θα πρέπει να υπάρξει τελική συμφωνία, η οποία θα επιβεβαιώσει τον οριστικό τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, μια αναφορά που γίνεται χωρίς συμμετοχή του Ισραήλ που έχει εισβάλλει εκεί.
Τέλος καλό, όλα καλά, λοιπόν; Καμία σχέση. Ήδη ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ακύρωσε το ταξίδι του στη Γενεύη, όπου ήταν προγραμματισμένο να ξεκινήσουν οι συνομιλίες για τη συμφωνία. Το «ξύλο» που τρώει η κυβέρνηση Τραμπ εντός των ΗΠΑ και των Ρεπουμπλικάνων είναι χοντρό και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την εξέλιξη.
Έτσι κι αλλιώς το Μνημόνιο άφηνε όλα τα ενδεχόμενα για τη συνέχεια ανοικτά. Καθώς ο ανταγωνισμός των καπιταλιστικών κέντρων οξύνεται, οι αντιθέσεις στην περιοχή και οι αιτίες που οδήγησαν στη δεύτερη επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν παραμένουν και οι ΗΠΑ είναι ένα ακόμα βαθύτερα πληγωμένο θηρίο –άρα και πιο επικίνδυνο- είναι πολύ πιθανό να υπάρξει και επόμενος γύρος, όπως βλέπουμε στην Ουκρανία, όπου παρατηρείται νέα ανάφλεξη, παρά τις φιλειρηνικές διακηρύξεις διαφόρων πλευρών. Συνολικά, έχουμε μπει σε μια κατάσταση διαρκούς πολεμικής εμπλοκής, όχι μακρά ειρήνη αλλά συνεχής πόλεμος, μια υβριδική κατάσταση μαχών και διαπραγματεύσεων με κέντρο την εντατική και αντιλαϊκή πολεμική προετοιμασία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος του Ισραήλ, του οποίου βαθαίνει η απομόνωσή του, αλλά και η επιθετικότητά του. Το τρομο-κράτος δηλώνει πως δεν φεύγει από τον Λίβανο και συνεχίζει πολεμικές επιχειρήσεις, ενώ προχωρά ανενόχλητο τη γενοκτονία και εθνοκάθαρση των Παλαιστινίων. Αναδεικνύεται σε γενικό παράγοντα αστάθειας στην περιοχή, εξοργίζοντας ακόμα και τον προστάτη του, τον Τραμπ και τις ΗΠΑ. Μόνο η κυβέρνηση της ΝΔ και το ελληνικό κεφάλαιο κάνει σαν να μην καταλαβαίνει τίποτα, διατηρεί άθικτη τη στρατηγική συμμαχία και τον επιθετικό άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ με την εποπτεία ΗΠΑ! Την ίδια ώρα η κυβέρνηση προετοιμάζει συμμετοχή με δύο πολεμικά πλοία στην επιχείρηση ναρκαλίευσης των στενών του Ορμούζ (εάν τελικά γίνει), η οποία μπορεί να μετεξελιχθεί ακόμα πιο επικίνδυνα στο ευμετάβλητο τοπίο. Τα σχέδια αυτά πρέπει να ακυρωθούν!
Εν κατακλείδι. Η υπερδύναμη εμφανίστηκε αποκρουστικά γυμνή. Δεν είναι παντοδύναμη. Οι λαοί μπορούν να νικήσουν και να τα φέρουν όλα τούμπα.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 20-21 Ιουνίου 2026
