Λέσβος: Μάχη επιβίωσης κόντρα σε κυβέρνηση και αφθώδη πυρετό

Νίκος Μανάβης

▸Η παταγώδης αποτυχία αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο είναι ολοφάνερη. Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ξεκίνησε να εξετάζει το εν δεχόμενο του εμβολιασμού των ζώων αντί της θανάτωσης.

Όμως ως την Πέμπτη 23/4 επικρατούσε η νεοφιλελεύθερη λογική των ανεξέλεγκτων θανατώσεων κοπαδιών. Ήδη στο νησί έχουν θανατωθεί περισσότερα από 10.000 αιγοπρόβατα. Η μικρή ανάπαυλα στις θανατώσεις ζώων των προηγούμενων ημερών ήταν αποτέλεσμα του αγώνα των κτηνοτρόφων και φυσικά του λαού της Λέσβου που τον αγκάλιασε. Αλλά ο αγώνας δεν τελείωσε, συνεχίζεται, καθώς τίποτα δεν έχει κριθεί οριστικά.

Τα μέτρα που ανακοίνωσε ο αρμόδιος υπουργός Μαργαρίτης Σχοινάς είναι σκέτη κοροϊδία, το επιβεβαιώνουν οι χιλιάδες κτηνοτρόφοι της ηπειρωτικής Ελλάδας που έχασαν τα ζώα τους από την ευλογιά.

Εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες, κορυφαίοι επιστήμονες από κτηνιατρικές σχολές της χώρας αναφέρουν πως δεν έχει νόημα να συνεχίζεται η προσπάθεια εκρίζωσης της νόσου από το νησί. Κι είναι καιρός να προχωρήσει ο εμβολιασμός των ζώων. Εκτός των άλλων υπογραμμίζουν πως έτσι θα διασωθεί το πρόβατο της Λέσβου. Μια από τις ελάχιστες Ελληνικές φυλές προβάτων με σημαντικό πληθυσμό που μπορεί να συμβάλει στην ανασύσταση της προβατοτροφίας της χώρας μετά την ολοκλήρωση της φάσης των επιζωοτιών.

Τα κρούσματα έχουν ήδη φθάσει στα 48, έχουν ελεγχθεί 434 εκτροφές. Με δεδομένο ότι το νησί διαθέτει περίπου 2.600 εκτροφές αιγοπροβάτων περίπου για να ολοκληρωθεί ένα αρχικός έλεγχος απαιτούνται επτά μήνες, αν συνεχιστεί ο σημερινός ρυθμός των κτηνιατρικών επισκοπήσεων. Πρακτικά δηλαδή δεν θα υπάρξει ποτέ πραγματική επιτήρηση των παραγωγικών ζώων του νησιού αν δεν φθάσουν στη Λέσβο αρκετές δεκάδες κτηνίατροι. Κι ο έλεγχος δεν πρέπει να αφορά μόνο τα ζώα στις εκτροφές αλλά και οικόσιτα. Διότι κι αυτά μπορεί να γίνουν φορείς του ιού.

Η γειτνίαση της Λέσβου με τα τουρκικά παράλια, σε συνδυασμό με τον μεγάλο πληθυσμό ζώων που εκτρέφονται στο νησί και τον μεγάλο αριθμό τουριστών που μετακινούνται από τις απέναντι τουρκικές ακτές προς το νησί και αντίστροφα, κάνουν σαφές πως ο κίνδυνος νέων επιζωοτιών είτε από αφθώδη πυρετό, είτε από άλλες ζωονόσους θα είναι πάντα μεγάλος. Γι’ αυτό και είναι ανάγκη να στελεχωθεί η κτηνιατρική υπηρεσία της Περιφέρειας με κτηνιάτρους και το λοιπό αναγκαίο προσωπικό και παράλληλα να εφαρμοστούν προγράμματα συστηματικής επιτήρησης και εξυγίανσης του ζωικού κεφαλαίου. Η ΚΑΠ που θέλει οι κτηνίατροι των δημόσιων υπηρεσιών να αντικαθίστανται από κτηνιάτρους εκτροφής πρέπει να πάει στα σκουπίδια.

Η Λέσβος είναι τρανό παράδειγμα αλλά όχι το μόνο που αποδεικνύει την αποτυχία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών στην κτηνοτροφία της ΕΕ (λέγε με ΚΑΠ). Είναι πολλαπλά τα κρούσματα με μικρές και μεγάλες επιζωοτίες που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στις χώρες της ΕΕ (βλέπε καταρροϊκός πυρετός στην Ισπανία, αφθώδης πυρετός στην Γερμανία, οζώδης δερματίτιδα στην Γαλλία, ευλογιά των προβάτων στην Ελλάδα, γρίπη των πτηνών στην Ισπανία, ευλογιά των προβάτων στην Ρουμανία, γρίπη των πτηνών στην Αυστρία και την Τσεχία και αφθώδης πυρετός – αφρικανική πανώλη χοίρων στην Ουγγαρία κλπ).

Σε όλες τις περιπτώσεις εφαρμόστηκε το ίδιο μοντέλο με παραλλαγές. Μαζικές θανατώσεις ζώων για να εκριζωθούν νοσήματα που χαρακτηρίζονται «εξωτικά». Όμως οι προσπάθειες εκρίζωσης  έχουν νόημα όταν οι κτηνιατρικές αρχές έχουν πλήρη και συνεχή γνώση της κατάστασης των εκτροφών. Κι όταν εν τέλει πρόκειται να θανατωθεί ένας μικρός αριθμός ζώων.

Στην Ελλάδα και στη Λέσβο τίποτα από τα παραπάνω δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε, αυτή την διαπίστωση την επιβεβαιώνουν οι εργαστηριακές αναλύσεις του πρώτου κρούσματος αφθώδους που επιβεβαιώθηκε στις 15 Μαρτίου. Το εργαστήριο αναφοράς υπογράμμισε πως το κοπάδι είχε νοσήσει τουλάχιστον ένα μήνα νωρίτερα. Λίγες ημέρες αργότερα διαπιστώθηκε πως τα κοπάδια της Λέσβου εμφανίζουν μόνο υποκλινικά συμπτώματα ή είναι ασυμπτωματικά. Δηλαδή τα συμπτώματα είναι ανεπαίσθητα και η μείωση της παραγωγής γάλακτος εξαιρετικά μικρή. Συνεπώς είναι πάρα πολύ πιθανό η νόσος να ενδημεί στη Λέσβο εδώ και πολλούς μήνες. Αυτό δείχνει κι ο μεγάλος αριθμός ζώων που δεν νοσούν αλλά έχουν αντισώματα.

Η κεντρική πολιτική ευθύνη για την εξάπλωση της νόσου στη Λέσβο είναι της κυβέρνησης και του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης γιατί συνέταξαν, ψήφισαν και εφαρμόζουν την δολοφονική ΚΑΠ. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως τα όργανα του τοπικού κράτους (δήμοι και περιφέρεια) είναι ανεύθυνα.

Ας δώσουμε ένα παράδειγμα: κάθε χρόνο δαπανούν εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για να προσελκύσουν τουρίστες από την Τουρκία και άλλες χώρες στη Λέσβο. Αλλά οι δαπάνες του για την ανάπτυξη συνεργασιών με τις τουρκικές κτηνιατρικές αρχές είναι μηδενικές. Το ίδιο μηδενικές είναι και οι δαπάνες τους για μέτρα πρόληψης της μετάδοσης των ζωονόσων σε ένα νησί με περίπου 380.000 αιγοπρόβατα. Στο ίδιο καζάνι με τις δημοτικές αρχές του νησιού και την περιφερειακή αρχή βράζουν κι οι παρατάξεις της αντιπολίτευσης που θυμήθηκαν να ασχοληθούν με τους κτηνοτρόφους και την επιζωοτία με καθυστέρηση δέκα μηνών.

Επιγραμματικά αυτά που πρέπει να γίνουν είναι:

• Άμεση παύση των θανατώσεων ζώων. Η νόσος ήδη βρίσκεται σε όλο το νησί συνεπώς οι θανατώσεις δεν προστατεύουν τα κοπάδια.
• Στελέχωση όλων των κτηνιατρικών υπηρεσιών του Βορείου Αιγαίου με το αναγκαίο δυναμικό κτηνιάτρων, ζωοτεχνών και διοικητικού προσωπικού. Χωρίς αυτούς δεν μπορεί να λειτουργήσει κανένας σχεδιασμός
• Συστηματική επιτήρηση των κοπαδιών.
• Συγκρότηση επιστημονικού οργάνου που θα παρακολουθεί την κατάσταση και θα καθοδηγεί τις προσπάθειες αντιμετώπισης των επιζωοτιών
• Ανασχεδίαση των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων με βάση τα νέα δεδομένα ώστε να υπάρχουν χώροι απομόνωσης των νοσούντων ζώων.
• Προγράμματα αναβάθμισης βοσκοτόπων, αγροτικού εξηλεκτρισμού και δημιουργίας κτηνοτροφικών πάρκων για να μειωθεί το κόστος παραγωγής.
• Εκπαίδευση των κτηνοτρόφων στην εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας, βασικών αρχών κτηνιατρικής, ευζωίας ζώων, διατροφής των ζώων και υγιεινής.
• Πλήρη κάλυψη των απωλειών εισοδήματος και ζωικού κεφαλαίου από το κράτος.
• Πάγωμα των υποχρεώσεων των κτηνοτρόφων, σε τράπεζες, ΔΕΚΟ και δημόσιο.
• Άτοκη χρηματοδότηση συνεταιρισμών και κτηνοτρόφων για να αντιμετωπίσουν το κόστος της επιζωοτίας.

Όλα τα παραπάνω τα παραπάνω θα πάψουν να είναι ένα ρομαντικό ευχολόγιο από την πολιτική δράση των κτηνοτρόφων και των κατοίκων της Λέσβου. Κάθε πολιτιστικός, αθλητικός και συντοπίτικος σύλλογος, κάθε πανηγύρι, κάθε συνεστίαση και εκδήλωση στο νησί από τώρα και μέχρι το τέλος του καλοκαιριού πρέπει να γίνει μετερίζι αγώνα.

Σε κάθε χωριό του νησιού πρέπει να γίνει συνέλευση των κατοίκων και να αποφασισθούν τα μέτρα που θα παρθούν για την ανατροπή της κυβερνητικής πολιτικής και της ΚΑΠ. Να πέσει η κυβέρνηση να ακυρωθεί η ΚΑΠ για να ζήσουν οι κτηνοτρόφοι και τα κοπάδια τους στη Λέσβο. Σε αυτή την κατεύθυνση κεντρικό και ουσιαστικό ρόλο πρέπει να έχουν τα εργατικά σωματεία. Γιατί η διατροφή είναι κεντρικό πολιτικό ζήτημα για την ζωή κάθε εργαζόμενου.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 25-26 Απριλίου 2026