Πέρασαν κιόλας 30 χρόνια από την αποφράδα μέρα του 1994 που μάθαμε ότι η ψυχή των Nirvana, του πιο εμβληματικού συγκροτήματος της δεκαετίας του ‘90, αυτοκτόνησε σε ηλικία μόλις 27 ετών
Ο Κερτ Κομπέιν άφησε πίσω του ένα σημείωμα με έναν στίχο από ένα τραγούδι του Νιλ Γιάνγκ «καλύτερα να σβήσεις παρά να ξεθωριάσεις» (it’s better to burn out than to fade away). Τριάντα χρόνια μετά η «ροκ μουσική» ξεθωριάζει ως κυρίαρχη μορφή έκφρασης αμφισβήτησης για τις νεότερες γενιές που έχουν στραφεί σε άλλα είδη μουσικής, ωστόσο η επίδραση και η γοητεία που ασκεί ειδικά στα «οργισμένα και ανήσυχα» νιάτα ο τραγουδιστής του «Smells Like Teen Spirit» παραμένει ανεξίτηλη. Πλατφόρμες όπως το ΤikΤok άλλωστε, λειτουργούν σαν την «κουνελότρυπα» από την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων μέσα από την οποία νέα παιδιά ανακαλύπτουν τα ινδάλματα παλαιότερων γενιών. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 η κατάσταση έμοιαζε με αυτήν που περιγράφει ο Γκράμσι για «το παλιό που ακόμα δεν έχει πεθάνει». Στη συγκεκριμένη περίπτωση το μισοπεθαμένο παλιό ήταν το σκληρό ροκ της δεκαετίας του ’80 ή αλλιώς «hair metal» με συγκροτήματα όπως οι Mötley Crüe και οι Poison να προωθούν ένα μισογυνιστικό, ηδονιστικό και εντελώς ρηχό λαϊφστάιλ. Στον αντίποδα αυτού του ρεύματος βρισκόταν η τότε αναδυόμενη ανεξάρτητη μουσική ροκ σκηνή που κάποιοι εκπρόσωποι της -όπως οι REM- είχαν αρχίσει ήδη να γίνονται mainstream. Η μουσική βιομηχανία κατάλαβε ότι εδώ «υπάρχει ψωμί» και άρχισε να επενδύει σε ανεξάρτητα συγκροτήματα. Σε αυτό το πλαίσιο, η εταιρεία Geffen υπέγραψε στις αρχές του ’90 τους Nirvana, ένα συγκρότημα της grunge σκηνής του Σιάτλ που ήταν διάσημοι σε ένα κοινό κυρίως για τις εκρηκτικές τους εμφανίσεις και τη συνήθειά τους να σπάνε τις ηλεκτρικές τους κιθάρες επί σκηνής. Αυτό που ακολούθησε δεν το περίμεναν οι υπεύθυνοι της μουσικής βιομηχανίας ούτε στα πιο τρελά τους όνειρα. Από την πρώτη στιγμή που το τραγούδι των Nirvana «Smells like Teen Spirit» παίχτηκε στο αμερικανικό ραδιόφωνο και το αντίστοιχο βίντεο προβλήθηκε στο MTV, τα τηλεφωνικά κέντρα έσπασαν από τις κλήσεις νέων που απαιτούσαν να ξαναπαιχτεί αυτό το «άσμα». Αυτό που ακολούθησε ήταν κάτι επαναστατικό. Οι περιθωριακοί Nirvana εκθρόνισαν τον Μάικλ Τζάκσον από την κορυφή των πωλήσεων και τον αντικατέστησαν στα εφηβικά πόστερ. Οι Nirvana, μαζί με τα άλλα 3 μεγάλα ονόματα της grunge Pearl Jam, Alice in Chains, Soundgarden, δημιούργησαν ένα νέο μουσικό ρεύμα που άλλαξε για πάντα τη μουσική σκηνή υπερβαίνοντας τα στεγανά και τους διαχωρισμούς που υπήρχαν ακόμα ανάμεσα στην ανεξάρτητη πανκ ροκ και το μέταλ. Έφηβοι σε όλο τον κόσμο άρχισαν να φοράνε φανελένια καρό πουκάμισα, όπως οι ξυλοκόποι στο Αμπερντίν (την πόλη καταγωγής του Κομπέιν).
Ο Κέρτ Κομπέιν ήταν περισσότερο θλιμμένο παρά οργισμένο είδωλο. Η μουσική και οι στίχοι του εξέφραζαν σε μεγάλο βαθμό την αποξένωση, την αντίθεση και την αμφισβήτηση στο κατεστημένο και την περιθωριοποίηση της νεολαίας, δεν ήταν μια κραυγή για επανάσταση. Πολλοί εξακολουθούν να μην καταλαβαίνουν πως ένας άνθρωπος που είχε «όλο τον κόσμο» στα πόδια του, που ήταν νέος, όμορφος, πλούσιος και διάσημος αφαίρεσε τη ζωή του. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι δυσκολευόταν να διαχειριστεί τον ρόλο που του είχε ανατεθεί ως «ίνδαλμα» και φωνή μιας ολόκληρης γενιάς, καθώς και τους συμβιβασμούς που απαιτούσε από αυτόν η μουσική βιομηχανία. Στον τελευταίο ηχογραφημένο σε στούντιο δίσκο των Nirvana In Utero που κυκλοφόρησε το 1993 οι πρώτοι στίχοι είναι «η εφηβική οργή πούλησε καλά, τώρα γέρασα και βαρέθηκα». Ο δίσκος ήταν εξαιρετικός, ωστόσο ήταν εσκεμμένα σε μεγάλο βαθμό αντιεμπορικός με τους υπεύθυνους της εταιρείας να φρίττουν από τους σκοτεινούς στίχους του και τα ραδιόφωνα να αρνούνται να παίξουν το τραγούδι «Rape me». Τα νέα τραγούδια ωστόσο σηματοδοτούσαν μια σημαντική εξέλιξη του ίδιου του Κομπέιν ως καλλιτέχνη, κυρίως στιχουργικά, κάτι που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην επίδραση της συζύγου του και τραγουδίστριας του συγκροτήματος Hole Κόρτνεϊ Λαβ. Μετά τον θάνατο του σύζυγου της, η Λαβ έγινε αποδιοπομπαίος τράγος και κατηγορήθηκε από τα ΜΜΕ και οπαδούς των Nirvana για την εξάρτηση του Κομπέιν από τα ναρκωτικά που οδήγησε στην αυτοκτονία του.
Αξίζει να σημειώσουμε πως ο Κερτ Κομπέιν υπήρξε, εκτός των άλλων, δηλωμένος φεμινιστής και από τους πιο προβεβλημένους υπερασπιστές των γυναικείων, ΛΟΑΤΚΙ και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είχε μάλιστα γράψει στις σημειώσεις των δίσκων του: «Αν κάποιοι από εσάς μισείτε τους ομοφυλόφιλους, τους ανθρώπους διαφορετικού χρώματος ή τις γυναίκες, κάντε μας μια χάρη – αφήστε μας ήσυχους! Μην έρχεστε στις συναυλίες μας, μην αγοράζετε τους δίσκους μας».
