Γιώργος Παυλόπουλος
Ο πόλεμος δεν ξέσπασε ως κεραυνός εν αιθρία, ενώ έχει άμεση σχέση και με τον έντονο ανταγωνισμό ανάμεσα σε Δύση, Ρωσία και Κίνα για τον έλεγχο της χώρας, που διαθέτει φυσικό πλούτο και προσφέρει πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο εμφύλιος πόλεμος που εκτυλίσσεται στο Σουδάν, με επίκεντρο αυτή τη φορά την πρωτεύουσα Χαρτούμ, έχει δύο άμεσους πρωταγωνιστές. Ο ένας είναι ο Αμπντελφατάχ αλ-Μπουρχάν, ο αρχηγός του στρατού του Σουδάν ο οποίος ηγήθηκε του πραξικοπήματος που έγινε το 2021 και αποτελεί έκτοτε τον ντε φάκτο δικτάτορα της χώρας. Ο άλλος είναι ο Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκαλό, γνωστός και ως Χεμεντί, ο οποίος ηγείται των αποκαλούμενων Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης, μιας ισχυρής παραστρατιωτικής οργάνωσης, η οποία είχε ιδρυθεί επί του καθεστώτος του Ομάρ αλ-Μπασίρ και αποτέλεσε ουσιαστικά τους πραιτωριανούς του.
Αλ-Μπουρχάν και Χεμεντί είχαν βρεθεί στο ίδιο στρατόπεδο το 2019, όταν η λαϊκή εξέγερση οδήγησε στην ανατροπή του προηγούμενου δικτάτορα. Το έκαναν, φυσικά, όχι επειδή… αγάπησαν ο ένας τον άλλο ή, πολύ περισσότερο, τον λαό, αλλά ακριβώς διότι φοβήθηκαν ότι οι εξεγερμένοι θα κατάφερναν να επιβάλουν ένα διαφορετικό και πολύ πιο δημοκρατικό μοντέλο εξουσίας στη χώρα των 45 εκατομμυρίων, δίνοντας προτεραιότητα στα συμφέροντα των πολλών. Γι’ αυτό και συνεργάστηκαν ώστε να πνίξουν στο αίμα τους καταληψίες του προεδρικού μεγάρου και τα πιο πρωτοπόρα στοιχεία εκείνου του κινήματος, επιβάλλοντας στη συνέχεια μια κυβέρνηση που ήταν «του χεριού τους». Mέχρι να την ανατρέψουν και αυτή, μετά από δύο χρόνια, oπως είχαν κάνει και στην περίπτωση του Νταρφούρ, καθοδηγώντας τη γενοκτονία που συντελέστηκε εκεί τις δύο προηγούμενες δεκαετίες.
Οι δύο αντίπαλοι ήταν μαζί στην κατάπνιξη της λαϊκής εξέγερσης του 2019 και το πραξικόπημα του 2021
Η συμμαχία τους, όμως, τελείωσε κάπου εκεί, καθώς πλέον καλούνταν να λύσουν τις μεταξύ τους αντιθέσεις, έτσι ώστε αυτός που θα επικρατήσει να θέσει υπό τον έλεγχό του το Σουδάν και τον φυσικό του πλούτο (χρυσός, μαγγάνιο, ουράνιο κ.λπ.), εκμεταλλευόμενος και τα γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα που του προσφέρει η θέση του, καθώς βρέχεται από την Ερυθρά Θάλασσα. Αυτά ακριβώς τα στοιχεία, άλλωστε, είναι που καθιστούν το Σουδάν «Μήλον της Έριδος» και για τις μεγάλες δυνάμεις: Τη Βρετανία της οποίας υπήρξε αποικία (από κοινού με την Αίγυπτο) ως το 1956. Της Γαλλίας, καθώς ανήκει στη Ζώνη του Σαχέλ, όπου έχει σημαντική ισχύ και στρατιωτική παρουσία. Της Ρωσίας, η οποία φέρεται πως έχει διασφαλίσει την υπόσχεση και των δύο πολεμάρχων ότι θα της δώσουν πρόσβαση, ώστε να φτιάξει βάση στην Ερυθρά Θάλασσα, κάτι που συζήτησε και ο Λαβρόφ κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στο Χαρτούμ. Της Κίνας, η οποία κυριολεκτικά «αγοράζει» τη στήριξη αφρικανικών καθεστώτων. Και φυσικά των ΗΠΑ, που σε καμία περίπτωση δεν θέλουν να δουν το Σουδάν να εντάσσεται στη σφαίρα επιρροής Πεκίνου και Μόσχας, ενώ φαίνεται πως τα είχαν βρει περίφημα και με τη «μεταβατική κυβέρνηση» της διετίας 2019-2021, όπως δείχνει και η εξομάλυνση των σχέσεων της κατά βάση μουσουλμανικής χώρας με το Ισραήλ.
Αυτό το «κουβάρι» μοιάζει να ξετυλίγεται τώρα για να ξανατυλιχθεί ασφυκτικά γύρω από τον λαιμό του λαού του Σουδάν, που πρακτικά δεν έχει γνωρίσει περίοδο ειρήνης μετά την αποτίναξη της αποικιοκρατίας. Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι οι πρώτες δεκαετίες σφραγίστηκαν από τις βίαιες και αιματηρές συγκρούσεις που οδήγησαν, τελικώς, στην απόσχιση και ανεξαρτητοποίηση του πολύ πιο εύφορου και κατά βάση χριστιανικού Νότιου Σουδάν το 2011.
Στόχος όλων όσοι εμπλέκονται σε αυτό τον γύρο των πολεμικών συγκρούσεων, είτε είναι οι ντόπιοι πολέμαρχοι είτε οι ξένες δυνάμεις, που προφανώς τους αξιοποιούν ως εργαλεία, τους χρηματοδοτούν και τους εξοπλίζουν όποτε τους χρειάζονται, είναι ο λαός του Σουδάν να μην μπορέσει ποτέ να σηκώσει κεφάλι. Έτσι ώστε να συνεχίσουν να τον απομυζούν και να ληστεύουν τη γη του, όπως κάνουν με τη Λιβύη και άλλες χώρες της Αφρικής (και όχι μόνο). Όταν, δε, ξεσπά κρίση, όπως συμβαίνει τώρα, ενδιαφέρονται κυρίως να απομακρύνουν τους δικούς τους υπηκόους από εκεί, πολλοί από τους οποίους, πρακτικά, αποτελούν μέρος του μηχανισμού εκμετάλλευσης που έχουν στήσει εκεί. Αυτό, φυσικά, είναι κάτι που ισχύει και για τους Έλληνες, η ιστορία των οποίων στο Σουδάν κάθε άλλο παρά «αθώα» μπορεί να θεωρηθεί, καθώς πάντοτε τάσσονταν ενεργά στο πλευρό των ισχυρών, που τους εγγυόνταν ασφάλεια, ευημερία και κέρδη.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (22.04.23)
Ο λαός του Σουδάν όμηρος πολέμαρχων και ανταγωνισμού Δύσης-Ρωσίας
