Γιώργος Παυλόπουλος
Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν την Πέμπτη και μέσα σε λίγες ώρες από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, που βρίσκεται στο έδαφός του. Άλλοι κολύμπησαν και άλλοι πήδησαν τον φράχτη, ενώ αρκετές δεκάδες (πάνω από 85 επισήμως) ήταν αυτοί που δεν τα κατάφεραν και έχασαν τη ζωή τους στην απέλπιδα προσπάθεια να βρεθούν στο έδαφος της Ευρώπης – με την, αμυδρή έστω, ελπίδα για μια καλύτερη ζωή.
Σχεδόν όλοι, ωστόσο, αναγκάστηκαν πολύ γρήγορα να πάρουν τον δρόμο της επιστροφής. Χωρίς φαγητό, νερό και στοιχειώδεις υποδομές, έχοντας απέναντί τους τον στρατό και την αστυνομία που έστειλε εσπευσμένα η Μαδρίτη και με τα Στενά του Γιβραλτάρ να τους χωρίζουν από την ισπανική ενδοχώρα, συνειδητοποίησαν πολύ γρήγορα ότι οι ελπίδες τους ήταν μηδαμινές.
Το «επεισόδιο» θα μπορούσε να θεωρηθεί λήξαν, λοιπόν, χωρίς να υπάρξει συνέχεια. Συνέβη, όμως, το αντίθετο. Στην ΕΕ, μετά από παρότρυνση μιας ακροδεξιάς και μιας κεντροαριστερής πρωθυπουργού, της Ιταλίδας Μελόνι και της Δανέζας Φρέντερικσεν, η πλειοψηφία των κυβερνήσεων (22 από τις 27, με την εξαίρεση Γαλλίας, Πορτογαλίας, Ιρλανδίας, Λουξεμβούργου και, βεβαίως, Ισπανίας) υπέγραψε επιστολή με την οποία κατακεραυνώνει τον Σάντσεθ και τον κατηγορεί ότι υπονομεύει την ασφάλεια της Ευρώπης με τη μεταναστευτική του πολιτική.
Οι υπογράφοντες έδωσαν, μάλιστα, ιδιαίτερη έμφαση στην πρόσφατη απόφασή του να νομιμοποιήσει – υπό όρους – κάπου μισό εκατομμύριο μετανάστες που ζουν και εργάζονται στην Ισπανία. Συγκάλεσαν, μάλιστα, έκτακτη σύνοδο των υπουργών Εσωτερικών για την ερχόμενη Τρίτη, 4 Αυγούστου, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η προσωρινή αναστολή της Συνθήκης του Σένγκεν για την Ισπανία.
Ο Σάντσεθ πέρασε στην αντεπίθεση και κατηγόρησε τους εταίρους του ότι δεν επιδεικνύουν την πρέπουσα αλληλεγγύη σε μια δύσκολη στιγμή. Παρά δε το ότι αρκετοί ήταν αυτοί που, από την πρώτη στιγμή, έσπευσαν να καταγγείλουν την αντιδραστική μοναρχία του Μαρόκου και να κάνουν λόγο για «εργαλειοποίηση των μεταναστών», ο ίδιος φρόντισε να βγάλει λάδι το καθεστώς και να υπογραμμίσει την «υποδειγματική συνεργασία» μαζί του, ρίχνοντας όλη την ευθύνη στους «διακινητές».
Αρκετοί, επίσης, έδειξαν με το δάχτυλο τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι ενορχήστρωσαν την κρίση, μέσω του φιλικά προσκείμενου προς αυτές Μαροκινού βασιλιά, για να εκδικηθούν – και, ει δυνατόν, να ανατρέψουν – τον Σάντσεθ, επειδή πάει κόντρα στον Τραμπ και τον Νετανιάχου, αρνούμενος να αυξήσει τις στρατιωτικές δαπάνες και καταγγέλλοντας τη γενοκτονία των Παλαιστινίων.
Οι πρόσφυγες και μετανάστες
Τι συνέβη, λοιπόν, στην πραγματικότητα στη Θέουτα; Ποιοι ευθύνονται; Ποιοι είναι οι θύτες και ποιοι τα θύματα; Και πώς οφείλει να σταθεί η αντικαπιταλιστική Αριστερά;
Ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα, που για τους περισσότερους πέρασαν στα «ψιλά». Πρώτα από όλα, ότι το μεταναστευτικό είναι ένα πρόβλημα της εποχής μας – της εποχής των πολέμων του κεφαλαίου, των ανταγωνισμών, της κλιματικής κρίσης, της υπερεκμετάλλευσης και της φτώχειας ολόκληρων λαών, ειδικά στην Αφρική. Κάτι που σημαίνει ότι όσοι πέρασαν στη Θέουτα δεν είναι «πράκτορες» ή «όργανα σκοτεινών δυνάμεων», αλλά άνθρωποι που ψάχνουν στον ήλιο μοίρα.
Ιδού η περιγραφή που έδωσε σε ένα από τα ρεπορτάζ της η εφημερίδα el Pais, το βασικό κεντροαριστερό καθεστωτικό ΜΜΕ της Ισπανίας «Οι μετανάστες δεν θέτουν ερωτήσεις, ούτε γνωρίζουν την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου (της Ισπανίας) που εξαιρεί από τη διαδικασία άμεσης απέλασης όσους κολύμπησαν για να εισέλθουν και δεν πήδηξαν κάποιο φράχτη. Απλώς, είδαν ανοιχτές τις πύλες ή πείστηκαν πως ήταν ανοιχτές και τις πέρασαν. Κάποιοι δεν ήταν καν Μαροκινοί, αλλά είχαν έλθει από την υποσαχάρια Αφρική και περίμεναν την ευκαιρία τους. Μιλούν σπανίως, δεν κραυγάζουν ούτε “Ζήτω η Ισπανία” ούτε “Ζήτω το Μαρόκο”, ούτε φορούν μπλούζες που έχουν πάνω τους το όνομα του Λαμίν Γιαμάλ. Απλώς ζητούν άσυλο και κάθονται όλοι μαζί έξω από το αρμόδιο κέντρο».
Η αποικιοκρατία
Το δεύτερο που οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε είναι ότι στην υπόθεση της Θέουτα, όπως και του έτερου θύλακα στο Μαρόκο, της Μελίγια, υπάρχει ένα καθεστώς κατοχής από μια ευρωπαϊκή χώρα. Ένα απότοκο της εποχής της αποικιοκρατίας και των ρυθμίσεων που είχαν γίνει πριν από ένα και πλέον αιώνα ανάμεσα στις αυτοκρατορίες της Ισπανίας, της Γαλλίας και της Βρετανίας.
Αυτό σημαίνει, πολύ απλά, ότι η Αριστερά δεν πρέπει να έχει καμία ταλάντευση στο συγκεκριμένο ζήτημα: Παράνομα είναι τα ισπανικά στρατεύματα και οι έποικοι εκεί και όχι οι Μαροκινοί που εισήλθαν μέσω του φράχτη ή της θάλασσας. Πρόκειται για θέση αρχής, που δεν μπορεί να αλλάζει επειδή οι σιωνιστές, η Ουάσιγκτον ή ακόμη και το Λονδίνο (λόγω Γιβραλτάρ) θέτουν θέμα αποχώρησης της Ισπανίας από τους δύο θύλακες, παίζοντας τα δικά τους γεωπολιτικά παιχνίδια.
Αξίζει, άλλωστε, να υπενθυμίσουμε ότι η λήξη της ισπανικής αποικιοκρατίας στο Μαρόκο ήταν θέση τόσο του ΚΚ όσο και του POUM και άλλων δυνάμεων κατά τη δεκαετία του ’30 και τον Εμφύλιο – ο οποίος, μάλιστα, πυροδοτήθηκε από την εξέγερση των πιστών στον μετέπειτα δικτάτορα Φράνκο στρατευμάτων, που είχαν την έδρα τους στη Μελίγια.
Ποιος είναι ο Σάντσεθ
Το τρίτο που χρήζει σαφούς απάντησης αφορά τη στάση του Σάντσεθ και της νυν ισπανικής κυβέρνησης, που συγκροτούν οι Σοσιαλιστές και το Sumar (όπου μετέχει και το ΚΚ Ισπανίας). Είναι, άραγε, ο Ισπανός πρωθυπουργός και επικεφαλής του PSOE αυτός που «έδωσε μαθήματα πολιτικής αρχών» και αποτέλεσε την «εξαίρεση στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία της υποταγής στον ιμπεριαλισμό και τον καιροσκοπισμό»;
Αντί άλλης απάντησης, ας δούμε πώς σχολιάζουν τις θέσεις τους και την αντίδρασή τους στη συγκεκριμένη κρίση οι σύντροφοι της Επαναστατικής Αριστεράς (Revolutionaria Izquierda), οργάνωση η οποία εκπροσωπήθηκε στην Διεθνιστική Αντιπολεμική Συνδιάσκεψη της Αθήνας.
«Ο πρόεδρος της κυβέρνησης, Πέδρο Σάντσεθ, δεν είχε ούτε μια λέξη συμπόνοιας να πει γι’ αυτούς τους ανθρώπους και τις οικογένειές τους. Αντιθέτως, υπογράμμισε εμφατικά ότι αντιμετωπίζουμε μια παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ισπανίας – ένα διαφορετικό τρόπο για να μιλήσουμε περί εισβολής», αναφέρουν στη σχετική τους ανάλυση. Και συνεχίζουν, τονίζοντας πως «αυτό που είναι το πλέον απεχθές είναι η αποθέωση της δικτατορίας του Μοχάμεντ ΣΤ΄, τον οποίο ουσιαστικά καλεί να εντείνει την καταστολή των μεταναστών».
«Η δικτατορία του Μοχάμεντ ΣΤ΄ διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στη στρατηγική της ευρωπαϊκής μπουρζουαζίας και των πληρωμένων πολιτικών της. Όπως και με τον Ερντογάν στην Τουρκία, οι Βρυξέλλες χρηματοδοτούν γενναιόδωρα και τις δύο δικτατορίες, προκειμένου να οχυρώσουν τα σύνορα και να αποτρέψουν την είσοδο εκατομμυρίων ανθρώπων οι οποίοι φεύγουν από τη μιζέρια και τους πολέμους που η ιμπεριαλιστική Ευρώπη προκαλεί με όλα τα μέσα. Πληρώνουν ακριβώς για να παραβιάζονται συστηματικά τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά από άλλους. Και τι λέει η ισπανική κυβέρνηση γι’ αυτό; Τίποτα, επειδή μετέχει ενεργά σε αυτή τη διαδικασία», αναφέρεται επίσης.
Τέλος και εξίσου σημαντικό, είναι ότι η Επαναστατική Αριστερά κατηγορεί τον Σάντσεθ ότι αποκρύπτει συνειδητά στοιχεία που θα μας βοηθούσαν να καταλάβουμε τι συνέβη αυτές τις μέρες στη Θέουτα. «Πρώτον, το ρόλο της αντιμεταναστευτικής νομοθεσίας της Ευρώπης-φρούριο, η οποία προωθεί την εκστρατεία της Ακροδεξιάς στη βάση της θεωρίας της μεγάλης εισβολής και της μεγάλης αντικατάστασης, πυροδοτώντας την ξενοφοβία, τον ρατσισμό και την ισλαμοφοβία και επιτρέποντας στη μαφία να τρέχει μια επικερδή επιχείρηση, την ώρα που χιλιάδες πεθαίνουν προσπαθώντας να διασχίσουν τα σύνορα. Δεύτερον, το γεγονός ότι υπεύθυνη είναι η βαρβαρότητα που βιώνουν εκατομμύρια άνθρωποι στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και άλλες ηπείρους και είναι οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που συγκροτούν το ΝΑΤΟ οι οποίες επιβάλουν την οικονομική λεηλασία, την κλοπή του φυσικού πλούτου και τους πολέμους με τους οποίους οι άρχουσες τάξεις της Ευρώπης και των ΗΠΑ υπερασπίζονται τα συμφέροντά τους και τα προνόμιά τους. Αυτή δε η “προοδευτική” κυβέρνηση δεν έχει καμία στιγμή κόψει τους δεσμούς με τις ιμπεριαλιστικές δεσμεύσεις που έχει αναλάβει, έστω κι αν επιχειρεί να το αποκρύψει στις δημόσιες δηλώσεις της».
Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι ο πρωθυπουργός της Ισπανίας πρωτοστατεί στη βοήθεια της ΕΕ προς το Κίεβο για τη συνέχιση του εκεί πολέμου, ενώ φροντίζει ώστε οι ισπανικές πολεμικές βιομηχανίες να συστήνουν επικερδείς κοινοπραξίες, τόσο με άλλες ευρωπαϊκές χώρες όσο και με την Τουρκία. Το δε «αντάρτικο» απέναντι στον Τραμπ έχει να κάνει με την υποστήριξη από μέρους του Σάντσεθ της θεωρίας ενός «ευρωπαϊκού ΝΑΤΟ», που θα επιλέγει τους δικούς του πολέμους και δεν θα υποτάσσεται στις προτεραιότητες των Αμερικανών.
Ο ξένος «δάκτυλος»
Σημαίνουν, άραγε, όλα τα παραπάνω ότι είναι απίθανο να υπήρξε «δάκτυλος» που συνέβαλε, ενδεχομένως και καθοριστικά, στην κρίση της Θέουτα; Κάθε άλλο, καθώς είναι γνωστό ότι οι «κολασμένοι» της γης, οι πρόσφυγες και οι μετανάστες, χρησιμοποιούνται συχνά ως «όπλα» στις αντιπαραθέσεις μεταξύ των ιμπεριαλιστών και των καπιταλιστών.
Αυτό συνέβη, σε ένα βαθμό, στην περίπτωση της Τουρκίας την περίοδο 2015-’16, της Λιβύης αργότερα και ως σήμερα, της Ουκρανίας απέναντι στην Πολωνία και της Ρωσίας απέναντι στη Φινλανδία, όπως και σε πολλές ακόμη περιπτώσεις. Διόλου δεν αποκλείεται, λοιπόν, κάποιοι να θεώρησαν ότι μια κρίση σε αυτό το σημείο και στη συγκεκριμένη συγκυρία θα τους βοηθούσε για να πιέσουν τον Σάντσεθ, είτε για να τον αναγκάσουν να αλλάξει ρότα είτε και για να τον ανατρέψουν, φέρνοντας στη θέση του μια κυβέρνηση των κληρονόμων του Φράνκο, του Λαϊκού Κόμματος και του Vox.
Ανάμεσά τους, πιθανότατα, είναι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ. «Για τον Τραμπ και τον Νετανιάχου, το γεγονός ότι ο Πέδρο Σάντσεθ έχει παρεκκλίνει από το σενάριο, έστω και μόνο στις λεπτομέρειες και τον τρόπο, μιλώντας για γενοκτονία στη Γάζα, αρνούμενος τη μερική χρήση αμερικανικών βάσεων στην ιμπεριαλιστική επιθετικότητα κατά του Ιράν και του Λιβάνου και παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως αντίπαλο της πολιτικής ατζέντας της ακροδεξιάς, είναι ήδη ένα αρκετά σοβαρό γεγονός για να θέσει σε κίνηση ολόκληρο τον μηχανισμό και να επιδιώξει την πτώση του με κάθε δυνατό τρόπο», αναφέρει χαρακτηριστικά η Επαναστατική Αριστερά.
Υπάρχουν, βεβαίως, και άλλοι. Κι αυτό διότι η κινητικότητα μεταξύ Ευρώπης και βορείου Αφρικής είναι πολύ μεγάλη αυτό το διάστημα. Για του λόγου το αληθές, μόνο τον τελευταίο μήνα υπήρξαν τρεις υψηλού επιπέδου συναντήσεις που, όπως σημειώνει το αλ-Τζαζίρα, «έδειξαν πώς η αντιπαράθεση μεταξύ Μαρόκου και Αλγερίας διαμορφώνει ολοένα περισσότερο τις πολιτικές των κυβερνήσεων της Ευρώπης στο Μαγκρέμπ».
Συγκεκριμένα, στις 15-16 Ιουλίου βρέθηκε στο Ραμπάτ, την πρωτεύουσα του Μαρόκου, ο Γάλλος πρωθυπουργός, για να υπογράψει σημαντικές συμφωνίες. Σχεδόν ταυτόχρονα, επισκεπτόταν το Βερολίνο ο πρόεδρος της Αλγερίας, με στόχο την εμβάθυνση των διμερών σχέσεων. Και στις 20 Ιουλίου, ο Σάντσεθ βρέθηκε στο Αλγέρι, προκειμένου να αποκαταστήσει τους δεσμούς με την Αλγερία, που είχαν διαρραγεί όταν, το 2022, είχε υιοθετήσει τη θέση του Μαρόκου στο μέτωπο της Δυτικής Σαχάρας.
Το συμπέρασμα
Κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά ή στον συνδυασμό τους, θα βρει κανείς πολλά που μπορούν να δικαιολογήσουν ένα «δάκτυλο» στη Θέουτα. Από εκεί, όμως, μέχρι το να θεωρούνται ή να χαρακτηρίζονται ανοιχτά οι «κολασμένοι» που πέρασαν τα σύνορα ως υποχείρια του «αντι-Σάντσεθ» μετώπου και όργανα μιας διεθνούς συνωμοσίας εναντίον του, υπάρχει πολύ μεγάλη απόσταση.
Όση ανάμεσα στην εργατική-διεθνιστική πολιτική με την ουσιαστικά αστική αντίληψη που ερμηνεύει τα πάντα βάσει των γεωπολιτικών συσχετισμών και των συνακόλουθων ραδιουργιών.
