Γιώργος Παυλόπουλος
Το σύνθημα για την ιδιωτικοποίηση των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων δόθηκε επί ΕΟΚ, πολύ πριν την εποχή των μνημονίων της δεκαετίας του 2010. Κλειδί ήταν η ντιρεκτίβα που εκδόθηκε το 1991 και στην πορεία απαίτησε από όλα τα κράτη-μέλη να διαχωρίσουν «τη διαχείριση της λειτουργίας και των υποδομών των σιδηροδρόμων από την παροχή υπηρεσιών μεταφοράς».
Τότε, πρακτικά, υιοθετήθηκε και σε θεσμικό επίπεδο το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο είχε κάνει αυτό το βήμα την προηγούμενη δεκαετία, επί διακυβέρνησης Μάργκαρετ Θάτσερ, κατακερματίζοντας τις λειτουργίες της άλλοτε κραταιάς British Railways — αλλά και της Σουηδίας, η οποία είχε επίσης πρωτοπορήσει, εφαρμόζοντας ένα ιδιότυπο αλλά «μεικτό» μοντέλο. Στη συνέχεια, βεβαίως, οι Βρετανοί εξακολούθησαν να είναι ένα βήμα μπροστά. Έτσι, ο (επίσης Συντηρητικός) διάδοχος της Θάτσερ, Τζον Μέιτζορ, προχώρησε στην ολοκληρωτική ιδιωτικοποίηση του σιδηροδρομικού δικτύου την περίοδο 1994-97, το οποίο πέρασε σε ένα πλέγμα εταιρειών, συχνά με ασαφείς επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες και ελλιπές προσωπικό, μετά τις εκβιαστικές απολύσεις και «εθελούσιες αποχωρήσεις» — τις οποίες περιέγραψε έξοχα ο Κεν Λόουτς το 2001, στην ταινία του The Navigators. Όταν, δε, στην κυβέρνηση αναδείχθηκαν οι Εργατικοί του Τόνι Μπλερ, συνέχισαν ακριβώς την ίδια θατσερική πολιτική, όπως συνέβη και σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Τα τέσσερα θανατηφόρα δυστυχήματα που ακολούθησαν όμως, το 1997 με 7 νεκρούς και 139 τραυματίες, το 1999 με 31 νεκρούς και 417 τραυματίες, το 2000 με 4 νεκρούς και 70 τραυματίες και το 2002 με 7 νεκρούς και 76 τραυματίες, έκαναν πολλούς να το ξανασκεφτούν. Όχι, όμως, τις μετέπειτα κυβερνήσεις της χώρας, που παραμένουν πιστές στο δόγμα της «Σιδηράς Κυρίας». Αυτό, παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία των Βρετανών τάσσεται υπέρ της εθνικοποίησης των σιδηροδρόμων, αλλά και την απόφαση της τοπικής κυβέρνησης της Σκοτίας να εκχωρήσει (από το 2022) την ευθύνη για τη λειτουργία των δικτύων στην κρατική ScotRail.
Δημοσιεύθηκε στο ΠΡΙΝ στις 04-03-2023
