Έφη Καραχάλιου
Το remake της εμβληματικής Irma Vep από τον δημιουργό της Olivier Assayas είναι ένας δημιουργικός αναστοχασμός για την έβδομη τέχνη.
Η Irma Vep (αναγραμματισμός του Vampire) είναι μια θρυλική πρωταγωνίστρια της βωβής ταινίας του 1915, “Les Vampires”. To 1995 o Olivier Assayas δημιουργεί μια ταινία για την διαδικασία του τηλεοπτικού remake αυτής της ταινίας, με πρωταγωνίστρια την Maggie Cheung, γνωστή μέχρι τότε για τις πολεμικές ταινίες δράσης στην Ασία που υποδύεται τον εαυτό της. Το αποτέλεσμα ήταν μια πειραματική ματιά για την τέχνη του σινεμά λίγο πριν την εκπνοή της πρώτης χιλιετίας και την εισαγωγή του blockbuster στην κινηματογραφική βιομηχανία.
Περίπου τριάντα χρόνια μετά, ο σκηνοθέτης αναμετριέται με ένα από τα σημαντικότερα έργα του, που του εξασφάλισαν μια ευρεία κινηματογραφική αποδοχή αλλά και την προσωπική ευτυχία (η Maggie Cheung ήταν συζύγός του μέχρι το 2001). Στην μορφή της τηλεοπτικής μινι-σειράς που κυριολεκτικά αποτελεί μια ταινία μεγαλύτερου μήκους(και άρα ο ίδιος νιώθει μεγαλύτερη άνεση), παρακολουθούμε τα γυρίσματα του remake του remake του “Les Vampires”, αυτή την φορά με πρωταγωνίστρια την Alicia Vikander. Έτσι η Mira, μία Αμερικανίδα σταρ του σινεμά πηγαίνει στο Παρίσι για τα γυρίσματα της σειράς επιδιώκοντας μια επανεκκίνηση στην ζωή της: από την μια την στροφή στο πιο σινεφίλ περιεχόμενο, αφού είναι και αυτή γνωστή για τις ταινίες δράσης της εποχής μας, τις ηπερηρωικές και από την άλλη την ανάκαμψη από τον χωρισμό με την βοηθό της. Κάπου ανάμεσα στα γυρίσματα στα πολυτελή κτίσματα του Παρισιού και περιτριγυρισμένη από ένα εξίσου δημοφιλές γαλλικό καστ (πράγμα που ισχύει και στην πραγματικότητα), προσπαθεί να προσεγγίσει τον χαρακτήρα της επικίνδυνα σαγηνευτικής ηρωίδας βαμπίρ που ηγείται μιας διαβόητης συμμορίας κακοποιών του Παρισιού. Σε μια συμπαραγωγή του πιο γκλάμουρ HBO και του πειραματικού Α24 (με πρόσφατη την meta επιτυχία του Everything Everywhere All at Once), η Alicia Vikander προσθέτει χάρη και λανθάνων αισθησιασμό στον χαρακτήρα σε αντίθεση με το φετιχιστικό μαύρο λάτεξ που φορούσε η ηρωίδα της Maggie Cheung.
Γενικώς το αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι τόσο πειραματικό και κυνικό όπως του 1995, ωστόσο παραθέτει εξίσου τα διλλήματα, αδιέξοδα, φοβίες και αυταπάτες του καλλιτεχνικού κόσμου και της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Σχολιάζει ανεπαίσθητα την επιρροή του #metoo στο σινεμά και τα πιθανά όρια(; ) που μπορεί αυτό να θέτει στην καλλιτεχνικό όραμα (που πολλές φορές πλησιάζει την σεξουαλική φαντασίωση) του cis-straight-λευκού-μικροαστού σκηνοθέτη, αφήνοντας όμως ανέγγιχτη την φαντασία και την μαγεία του σινεμά και εν γένει της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Στην πρώτη ταινία σχολιάζεται ο ξεπεσμός του Γαλλικού Νέου Κύματος, όπως αυτό εκφράστηκε μετά τον Μάη του ‘68 και στην θέση του νευρωτικού σκηνοθέτη μπαίνει ο εμβληματικός ηθοποιός εκείνης της εποχής, Jean-Pierre Leaud και σχολιάζεται η νευρικότητα του σινεφίλ γαλλικού σινεμά μπροστά στις επικές αμερικάνικες παραγωγές του blockbuster. Τώρα σχολιάζεται η εμπορική μετάβαση στις σειρές (την ίδια ώρα που το Irma Vep του 2022 είναι και αυτό σειρά), η οποία δημιουργεί εμπορικό περιεχόμενο μεγαλύτερης ποσότητας, ίσως σε βάρος της ποιότητας. Επίσης σχολιάζεται το πόσο καλά πια αλγόριθμοι εντοπίζουν τα ενδιαφέροντα του θεατή και πόσο το περιεχόμενο προσαρμόζεται στην δημιουργία ζήτησης και αναμονής, πάλι την ίδια στιγμή που στο πρώτο επεισόδιο δημιουργούνται συνεχώς σκηνές σεξουαλικής έντασης με την πρώην της πρωταγωνίστριας.
Ο Olivier Assayas μας κλείνει το μάτι με όλα αυτά τα μικροτεχνάσματα, προκειμένου και ο ίδιος να αποτινάξει τα “φαντάσματα” της πρότερης νιότης του. Το παρελθόν με την Ασιάτισσα πρώην σύζυγο που έχει δημιουργήσει εμμονή στον σκηνοθέτη της ταινίας (που ανταποκρίνεται αρκετά στον ίδιο τον Assayas) και η εμμονή της Mira με την δική της πρώην φέρνουν κοντά τους δυο χαρακτήρες και έτσι η Irma Vep γίνεται η δίοδος για την δική τους, προσωπική ψυχοθεραπεία μέσα στο απαιτητικό περιβάλλον των γυρισμάτων της σειράς. Με βάση την θεωρία του ανδρικού βλέμματος, η γυναικεία εικόνα της Irma Vep του 1915 υποτάσσεται φαινομενικά στην “ειδωλοποίηση” της με βάση την αντρική επιθυμία. Παρ’ όλα αυτά, η ηθοποιός Musidora που ενσάρκωσε και πρώτη την Irma Vep ήταν και η ίδια ένας “παρίας”, μια γυναίκα που έχοντας επίγνωση της θηλυκότητάς της, την χρησιμοποιεί για να σαγηνεύσει και να εκμεταλλευτεί τους άντρες. Αυτή η διαπίστωση έρχεται να συνδυαστεί με την ανοιχτά μη-ετεροφυλόφιλη ταυτότητα της τωρινής ηθοποιού της Irma Vep, που μένει να δούμε πως θα την διαχειριστεί ο Assayas και αν πρόκειται απλά για μια ηθελημένη επιλογή για το μάρκετινγκ της σειράς (queerbaiting).
