Η φετινή Eurovision «παίρνει το όπλο της». Ο αποκλεισμός Ρωσίας και Λευκορωσίας από τον διαγωνισμό, οι αναμενόμενες «αυθόρμητες» παρεμβάσεις και η –σχεδόν σίγουρη– πρωτιά της ουκρανικής συμμετοχής δίνουν τον τόνο.
Τα πολιτικά μηνύματα επισήμως απαγορεύονται στη Eurovision. Πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι η απόσυρση του αντι-πουτινικού τραγουδιού της Γεωργίας We don’t wanna Put In το 2009, μετά την πολεμική σύρραξη της χώρας με τη Ρωσία. Ωστόσο, η φετινή διοργάνωση που ολοκληρώνεται σήμερα Σάββατο στο Τορίνο της Ιταλίας δεν είναι σαν τις άλλες, με την αποβολή της Ρωσίας και της Λευκορωσίας από το διαγωνισμό να αποτελεί από μόνη της μια πρωτοφανή πολιτική κίνηση. Όπως σημειώνεται, η γεωπολιτική βρίσκεται στην καρδιά της φετινής Eurovision και επιβεβαιώνει αυτό που όλοι υποψιάζονταν: ότι πάντα ήταν έτσι. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι οι κανονισμοί της ψηφοφορίας άλλαξαν μετά το Μαϊντάν και την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, ώστε να περιοριστεί η λεγόμενη «γεωπολιτική» ψήφος.
Η αποστολή της Ουκρανίας φέτος έλαβε ειδική άδεια από την κυβέρνηση Ζελένσκι για να ταξιδέψει στην Ιταλία, καθώς οι άντρες σε στρατεύσιμη ηλικία απαγορεύεται να εγκαταλείψουν τη χώρα. Είναι η τρίτη συνεχόμενη συμμετοχή της Ουκρανίας με αμιγώς ουκρανικό στίχο, μια εξέλιξη που συνδέεται και με τον διωγμό των ρωσόφωνων τραγουδιών στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση της χώρας.
Η αρκετά μέτρια ουκρανική συμμετοχή αποτελεί το απόλυτο φαβορί για την πρώτη θέση, ανεξάρτητα από την απήχηση του τραγουδιού, καθώς οι επιτροπές των χωρών και το κοινό δεν αναμένεται να ψηφίσουν με αμιγώς μουσικά κριτήρια. Στον περσινό διαγωνισμό, επίσης, η Ουκρανία κατέλαβε τη δεύτερη θέση στο televoting. Άλλωστε, ο μύθος του «no politica» της Eurovision έχει καταρριφθεί πολλές φορές.
Πόσα «Slava Ukraini» θα ακούσουμε σήμερα;
Η Ουκρανία ήταν ανέκαθεν το «χαϊδεμένο» παιδί της Eurovision και είχε κερδίσει την πρώτη θέση στο διαγωνισμό στη δεύτερη μόλις συμμετοχή της το 2004. Η Ρωσία κέρδισε μία και μοναδική φορά το 2008. Ποιος άλλωστε ξεχνάει τον αντικομμουνιστικό παροξυσμό στο διαγωνισμό του 2016 με το τραγούδι «1944» της Ουκρανίας για τον διωγμό των Τατάρων από την Κριμαία, μετά την ήττα των Ναζί από τον Κόκκινο Στρατό το 1944; «Άγνωστοι έρχονται στο σπίτι και σκοτώνουν τους πάντες, ενώ εσύ λες “δεν είμαστε ένοχοι”», είναι οι πρώτοι στίχοι του τραγουδιού, που στο ρεφρέν επαναλαμβάνει «δεν μπορούσα να περάσω τα νιάτα μου εκεί [στην Κριμαία] γιατί διαλύσατε την ειρήνη μου».
Η Λευκορωσία, γνωρίζοντας ότι θα αποκλειστεί από τον φετινό διαγωνισμό, φρόντισε να στείλει ένα τραγούδι που ειρωνεύεται τις «αυθόρμητες διαδηλώσεις» κατά του καθεστώτος Λουκασένκο. Η ουκρανική συμμετοχή προβάλλει τα χρώματα της χώρας σε κάθε ευκαιρία, αλλά μέχρι τον τελικό είχε δεχτεί συστάσεις να αποφύγει να δώσει υπέρμετρα πολιτικό χρώμα στην παρουσίαση του τραγουδιού. Όπως δήλωσε ο τραγουδιστής της ουκρανικής συμμετοχής αρχικά το τραγούδι ήταν για τη μητέρα του, αλλά στη συνέχεια ο πόλεμος άλλαξε την αντίληψή του για το τραγούδι. Τώρα το τραγούδι όπως δήλωσε είναι συνολικά για την κατάσταση στην Ουκρανία.
Ένα λιγότερο πιθανό σενάριο είναι η ουκρανική συμμετοχή να τερματίσει δεύτερη και στην πρώτη θέση να αναδειχτεί η φιλόδοξη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου. που έρχεται δεύτερη στα προγνωστικά.
Στις σημαίες που θα ανεμίζουν οι λεγόμενοι γιουροφάνς αναμένεται να κυριαρχήσει αυτή της Ουκρανίας, ενώ απεναντίας απαγορεύεται να υψωθεί η ρωσική. Ακόμα και ανάμεσα στους διοργανωτές του διαγωνισμού έχουν εκφραστεί διαφωνίες για την ανάγκη διατήρησης μιας ισορροπίας ανάμεσα στην αναγνώριση της τραγωδίας του πολέμου και της μετατροπής ενός μουσικού διαγωνισμού σε φιλο-ουκρανική και φιλο-νατοϊκή φιέστα. Εξάλλου, υπάρχει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην ευχή για ειρήνη στην Ευρώπη και στην πολεμική ιαχή «Slava Ukraini» υπέρ της κυβέρνησης και του στρατού του Ζελένσκι (του τάγματος Αζόφ συμπεριλαμβανομένου).
Βίκυ Παπαδοπούλου
