Το βιβλίο της Ξένιας Μαρίνου ανατρέχει στα γεγονότα της Κομμούνας, αλλά και στον αντίκτυπό τους στην Ελλάδα του 1870. Ο γνωστός επαναστάτης Φλουράνς έχει περάσει ήδη από την Ελλάδα. Ο αθηναϊκός τύπος, αναγνωρίζοντας τον επαναστατικό κίνδυνο, παίρνει σχεδόν ομόφωνα το μέρος της γαλλικής κυβέρνησης.
Το βιβλίο της Ξένιας Μαρίνου Αναζητώντας οδοφράγματα από τις εκδόσεις ΚΨΜ έχει υπότιτλο Αστικός Τύπος και ελληνικές συμμετοχές στον γαλλοπρωσικό πόλεμο και την Παρισινή Κομμούνα. Όπως είναι φανερό, αναφέρεται στην επίδραση των συγκλονιστικών γεγονότων της Γαλλίας στην Ελλάδα της περιόδου, σε ένα διαφορετικό κοινωνικό και πολιτικό τοπίο από αυτό της δυτικής Ευρώπης, χωρίς συγκροτημένη εργατική τάξη και αντίστοιχο κίνημα και χωρίς σαφή ιδεολογικά στρατόπεδα για το μέλλον των αστικών κοινωνιών που αναδύονταν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Η αξία του βιβλίου δεν είναι μόνο αυτή. Εκτός από την εμβληματική Ιστορία της Παρισινής Κομμούνας του 1871 από τον κομμουνάρο Προσπέρ-Ολιβιέ Λισαγκαρέ (εκδ. Ελεύθερος Τύπος), το βιβλίο της Μαρίνου είναι το μόνο, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, που κάνει μια αναλυτική παρουσίαση των γεγονότων που προηγήθηκαν καθώς και της ίδιας Κομμούνας.
Στο πρώτο μέρος του βιβλίου παρουσιάζονται η ταξική διαστρωμάτωση της Γαλλίας και ιδίως του Παρισιού, το βιοτικό επίπεδο και η καθημερινότητα των φτωχών κατοίκων στη γαλλική πρωτεύουσα, ο πολιτικός χάρτης, η οργάνωση της εργατικής τάξης, οι απεργίες, οι λέσχες και τα επαναστατικά ρεύματα (γιακωβινισμός, Προυντόν, Μπλανκί κ.λπ.). Βλέπουμε τη Διεθνή Ένωση Εργαζομένων, τα πρώτα της βήματα και τη μαζικοποίησή της. Η Μαρίνου συνοψίζει τα ερωτήματα που είχε να απαντήσει το Συμβούλιο της Κομμούνας και τα ρεύματα εντός του: «Τελικά, η Κομμούνα αναζητά τη νομιμότητα ή την ολοκλήρωση της επανάστασης; Επιθυμεί τη δημοτική αυτονομία ή την επαναστατική δικτατορία; Τρόπος λειτουργίας της θα είναι η επιβολή ή η ελεύθερη βούληση; Πρόκειται για σοσιαλισμό ή για απλή επιστροφή στον ιακωβινισμό […]»;
Στην Ελλάδα του 1870 επί βασιλέως Γεωργίου του Α’, η κοινωνική διαφοροποίηση που αντιστοιχεί στον καπιταλισμό δεν έχει ωριμάσει ακόμα. Ωστόσο υπήρχε κοινωνική κριτική από διανοούμενους και δημοκρατικό (συχνά εξεγερτικό) πνεύμα διέτρεχε τα λαϊκά στρώματα. Σ’ αυτό το πλαίσιο, με τα άλυτα εθνικά ζητήματα στην Ευρώπη και την Οθωμανική αυτοκρατορία, ο γαλλοπρωσικός πόλεμος προσέλκυσε Έλληνες εθελοντές ιδίως στη δεύτερη φάση, όταν ο πόλεμος έχει γίνει αμυντικός από την πλευρά της Γαλλίας. Οι αθηναϊκές εφημερίδες επικρότησαν την ανατροπή του αυτοκράτορα Ναπολέοντα Γ’. Ωστόσο, μετά την εξέγερση της 18ης Μαρτίου και την ανακήρυξη της Κομμούνας, οι όποιοι διαχωρισμοί στον αθηναϊκό τύπο θάμπωσαν: «Τον Μάιο λοιπόν του 1871 τα περιθώρια στενεύουν και στην Αθήνα εμφανίζεται μια μόνο δημοσιογραφία. Αυτή της αστικής τάξης. Το βλέμμα στρέφεται στο διεθνές εργατικό κίνημα, οι ελπίδες τοποθετούνται στις Βερσαλλίες και ο τρόμος χτίζεται και εντέλει εδρεύει στα 900 οδοφράγματα του επαναστατημένου Παρισιού». Η μόνη εξαίρεση στην αντεπαναστατική ομοφωνία ήταν το Μέλλον του Δημοσθένη Παπαθανασίου, που τάχθηκε αλληλέγγυο με την Κομμούνα όχι όμως από σοσιαλιστική ιδεολογία αλλά με δημοκρατική ομοσπονδιακή αντίληψη και πρότυπο τις ΗΠΑ.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο βιβλίο για τον Γκιστάβ Φλουράνς, σοσιαλιστή που εκτελέστηκε αιχμαλωτισμένος από τον στρατό των Βερσαλλιών υπερασπίζοντας το επαναστατημένο Παρίσι στις 3 Απριλίου 1871. Ο Γάλλος επαναστάτης συμμετείχε στην κρητική επανάσταση του 1866-1868, ήταν γνωστός και δημοφιλής στην Ελλάδα και πέρασε από το Μεσολόγγι, την Κέρκυρα και αλλού μιλώντας σε πολυπληθείς συγκεντρώσεις προκαλώντας πονοκέφαλο στις ελληνικές αρχές και στις ξένες πρεσβείες. Οραματιζόταν μια «Δημοκρατική Ανατολική Ομοσπονδία» με την ανατροπή του Σουλτάνου.
«Η επανάστασις των Παρισίων είναι εξέγερσις των “θητών” κατά των “αστών”, των μη εχόντων κατά των εχόντων»
Η Παρισινή Κομμούνα 150 χρόνια μετά «ανατέμνεται», αναδεικνύονται υποτιμημένες πλευρές της και οι ιδιομορφίες της σε σχέση με τις άλλες σοσιαλιστικές επαναστάσεις των δύο περασμένων αιώνων –συχνά για να απαξιωθούν όλες οι υπόλοιπες– ενώ το ειδικό χωροχρονικό πλαίσιο συχνά φωτίζεται από τέτοια γωνία ώστε να χάνεται στο βάθος η ουσία. Ευτυχώς υπάρχει πάντα η αστική τάξη για να μας τη θυμίζει. Η εφημερίδα Αυγή στις 19 Μαρτίου 1871 έγραψε: «Λοιπόν η επανάστασις των Παρισίων είναι εξέγερσις των “θητών” κατά των “αστών”, των μη εχόντων κατά των εχόντων». Η εφημερίδα μετάφρασε το αμετάφραστο μέχρι τότε «proletaires» με το «θήτες», τους ελεύθερους αλλά χωρίς ιδιοκτησία κατοίκους στην αρχαία Ελλάδα που εργάζονταν για άλλους. Οι θήτες, η τελευταία κατηγορία στο αθηναϊκό πολίτευμα επί Σόλωνα, τον 6ο π.Χ. αιώνα, επιτρεπόταν να συμμετέχουν στην Εκκλησία του Δήμου αλλά όχι να κατέχουν δημόσια αξιώματα. Οι ομόλογοί τους στο Παρίσι του 1871 πήραν την εξουσία, έστω και για 72 μέρες.
