Πανδημία, κρίση και ταξικός αγώνας

Η πολιτική Μπολσονάρου-καπιταλιστών και η αναγκαία απάντηση Οζβάλντο Κοτζιόλα* Έντγκαρ Αζεβέδο** Μετάφραση-Επιμέλεια: Λίτσα Φρυδά Η καπιταλιστική αστική τάξη της Βραζιλίας είναι βαθιά διχασμένη και το πολιτικό της σύστημα διασπασμένο. Η κρίση είναι τόσο βαθιά και εξελίσσεται τόσο γρήγορα που το κεφάλαιο έχει αρχίσει να στρέφεται σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει την καταστροφή, μετατρέποντας τις ανάγκες για την υγεία σε πηγή νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και κερδοφορίας. Η Βραζιλία είναι η χώρα της Λατινικής Αμερικής με τον μεγαλύτερο αριθμό επιβεβαιωμένων κρουσμάτων κορονοϊού και θανάτων, καθώς και με το υψηλότερο ποσοστό ελλιπούς αναφοράς. Για τους εκμεταλλευόμενους, η διαχείριση της κρίσης από την αστική τάξη και τους πολιτικούς εκπροσώπους της σημαίνει ανθρωπιστική καταστροφή. Είναι χαρακτηριστικό ότι αμέσως μόλις ανακοινωθεί ένα πολεμικό σχέδιο κατά των εργαζομένων για τη διατήρηση των κερδών τους, ταυτόχρονα με μια διακοσμητική πολιτική κατά της πανδημίας, τα μέλη της βραζιλιάνικης αστικής τάξης καταφεύγουν στις παραθαλάσσιες βίλες τους και στα αγροκτήματά τους. Την ίδια στιγμή, εκατομμύρια εργαζόμενοι ζουν σε παραγκουπόλεις, χωρίς να διαθέτουν βασικές υποδομές υγιεινής, χωρίς εξασφαλισμένη τροφή και χωρίς την παραμικρή δυνατότητα τήρησης της «κοινωνικής αποστασιοποίησης». Η κυβέρνηση του Ζαΐχ Μπολσονάρου επέλεξε να αποκρύπτει συστηματικά πληροφορίες, ασκώντας πολιτική «τετελεσμένων γεγονότων». Η ελλιπέστατη καταγραφή κρουσμάτων είναι αποτέλεσμα της πολιτικής της, με τη συνενοχή των κύριων μέσων ενημέρωσης. Όταν ο αριθμός τους εκτινάχθηκε, μετά το Καρναβάλι, με τη διασπορά να επεκτείνεται σε όλες τις περιοχές της χώρας, το υπουργείο Υγείας άρχισε να κάνει τεστ μόνο σε νοσηλευόμενους, μειώνοντας τους αριθμούς που καταγράφονταν από τους αρμόδιους στις πολιτείες της Βραζιλίας. Η διαδικτυακή πλατφόρμα για την καταγραφή των κρουσμάτων «εξαφανίστηκε» μέσα σε δύο εβδομάδες, ενώ ο Μπολσονάρου επέμενε πως ο κορονοϊός θα πρέπει να περιγράφεται ως «γρίπη». Κι αυτό την στιγμή που ο ΠΟΥ προειδοποιούσε ότι η καταπολέμηση της πανδημίας απαιτούσε όχι μόνο συνολικό περιορισμό αλλά και μαζικά τεστ. Από την άλλη, η αρχική αντίδραση κυβέρνησης και μεγαλοαστικής τάξης ήταν να εκμεταλλευτούν την επιδημία, προκειμένου να εκβιάσουν το Κογκρέσο, μέσω του υπουργού Οικονομικών Πάουλο Γουέδες, απαιτώντας την έγκριση της προγραμματισμένης από πριν δέσμης μεταρρυθμίσεων κατά των εργαζομένων. Όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με έντονη κριτική, ο Γουέδες προώθησε οικονομική δέσμη μέτρων κατά του κορονοϊού και επέτρεψε στις εταιρείες να μειώσουν τους μισθούς κατά 70%, χορηγώντας για τρεις μήνες ένα ασήμαντο μηνιαίο επίδομα ύψους 200 εκατομμυρίων ρεάλ (λιγότερο από 40 δολάρια) σε εκατομμύρια εργαζομένους — αν και λίγο αργότερα, μετά τις αντιδράσεις και προκειμένου να αποφευχθεί μια κοινωνική καταστροφή που θα μπορούσε να μετατραπεί σε πολιτικό σεισμό, το παραπάνω ποσό αυξήθηκε στα 600 ρεάλ. Παράλληλα, η κυβέρνηση χορήγησε φορολογικά οφέλη για τις μεγάλες εταιρείες και φρόντισε για την αγορά κρατικών ομολόγων από την Κεντρική Τράπεζα, ως απάντηση στην «ξηρασία» της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Οι κύριοι εκπρόσωποι του μεγάλου κεφαλαίου, με επικεφαλής τη Βιομηχανική Ομοσπονδία του Σάο Πάολο, κυριολεκτικά… γιόρτασαν την απόφαση της κυβέρνησης να «μην σταματήσουν» τις δραστηριότητές τους, όπως και το πακέτο παροχών του Γουέδες. Η κρατική στήριξη ισοδυναμεί με νέα οφέλη γι’ αυτούς, με την έγκριση της αναστολής συμβάσεων εργασίας για τέσσερις μήνες, χωρίς την υποχρέωση καταβολής μισθών και με απαλλαγή καταβολής φόρων και κοινωνικών-ασφαλιστικών εισφορών. Συστηματική παραπληροφόρηση, τεράστιες ελλείψεις στην υγεία, άθλιες συνθήκες διαβίωσης για εκατομμύρια ανθρώπους Ο Μπολσονάρου εμφανίστηκε, λοιπόν, αποφασισμένος να στείλει την εργατική τάξη στο σφαγείο. Βεβαίως, το σκάνδαλο που προκάλεσε η ανακοίνωση του διατάγματος τον ανάγκασε να υποχωρήσει (άγνωστο για πόσο καιρό…), υπεκφεύγοντας μέσω μιας προαναγγελίας «συμπληρωματικών» μέτρων που θα αποδειχθούν παρόμοια με τα προηγούμενα. Η καπιταλιστική αστική τάξη θα χρησιμοποιήσει τον κρατικό μηχανισμό για τη διατήρηση της τάξης, των σχέσεων ιδιοκτησίας και για τη σωτηρία των μεγάλων εταιρειών από την πτώχευση, με αντίτιμο τη ζωή εκατομμυρίων Βραζιλιάνων. Η μοναδική βιώσιμη λύση για τους εργαζόμενους και τους εκμεταλλευόμενους γενικότερα είναι η επιβολή της υποχρεωτικής συγκέντρωσης όλων των πόρων της χώρας, με βάση ένα ενιαίο κοινωνικό και οικονομικό σχέδιο, με την ευθύνη και τον έλεγχο των ίδιων των εργαζομένων. Καθώς οι εταιρείες έχουν αρχίσει να απολύουν μαζικά (ακόμη και στον κρίσιμο τομέα των μεταφορών που διασφαλίζει τον ανεφοδιασμό σε τρόφιμα και φάρμακα), πρέπει να απαιτήσουμε την απαγόρευση όλων των απολύσεων κατά τη διάρκεια της εθνικής και κοινωνικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Ο έλεγχος του χρηματοπιστωτικού συστήματος από τους εργαζόμενους του κλάδου, για να αποφευχθεί η διαφυγή κεφαλαίων προς το εξωτερικό, είναι επίσης στην ημερήσια διάταξη, βάζοντας στην ατζέντα και την προοπτική της εθνικοποίησής του. Η καταπολέμηση της επιδημίας απαιτεί μια κεντρικά σχεδιασμένη δράση που να θέτει όλους τους οικονομικούς, υλικούς και ανθρώπινους πόρους του έθνους στην υπηρεσία της προσπάθειας για παρεμπόδιση της μετάδοσης της μόλυνσης, διασφαλίζοντας την επισιτιστική και υγειονομική ασφάλεια ολόκληρου του ενεργού πληθυσμού, διευρύνοντας την ικανότητα του συστήματος υγείας να εξυπηρετεί όλους τους ασθενείς, δίνοντας προτεραιότητα στην παραγωγή και διανομή του αναγκαίου εξοπλισμού για τους επαγγελματίες του τομέα υγείας. Είναι αναγκαίο να μετασχηματιστεί το σύστημα παραγωγής, σύμφωνα με τις ανάγκες που επιβάλει η κρίση. Η βασική αρχή που πρέπει να καθοδηγεί την απάντηση μας είναι ότι οι ανάγκες των εργαζομένων πρέπει να έχουν απόλυτη προτεραιότητα έναντι των ιδιωτικών συμφερόντων. Η εργατική τάξη πρέπει να απαιτήσει καθολικά τεστ και ελεύθερη και ισότιμη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, κλείσιμο όλων των τύπων παραγωγής μη βασικών αγαθών, με εγγυημένη μισθοδοσία για τους θιγόμενους, ασφαλείς συνθήκες εργασίας σε τομείς που είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία της κοινωνίας και ένα πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης για την οικοδόμηση υποδομών υγειονομικής περίθαλψης. Κι αυτά, απλά για να ξεκινήσουμε… *καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο, στέλεχος του Παρτίδο Ομπρέρο **δημοσιογράφος, μέλος ΣΕ του βραζιλιάνικου περιοδικού Boletim Classista   http://prin.gr/?p=31105