Το 9ο τεύχος του θεωρητικού περιοδικού Τετράδια Μαρξισμού για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση είναι αφιερωμένο στα εκατόχρονα του ΣΕΚΕ και του ΚΚΕ αλλά και σε μια σύντομη αναδρομή της ιστορίας του ελληνικού εργατικού κινήματος με αφορμή την παράλληλη με του ΣΕΚΕ ίδρυση της ΓΣΕΕ. Πρόκειται για ένα αφιέρωμα που θέτει εξαρχής τους όρους με τους οποίους ερευνάται το παρελθόν του κομμουνιστικού κι εργατικού κινήματος και αυτοί δεν είναι ούτε η υμνολογία και η ομφαλοσκόπηση σε ένα «ένδοξο» παρελθόν, ούτε η αποστασιοποιημένη ματιά από κάποια ακαδημαϊκή έδρα — κι ας έχουν προσφέρει πολλοί από τους συγγραφείς των αφιερωμάτων ένα πλούσιο συγγραφικό και ακαδημαϊκό έργο.
Αντιθέτως, οι συγγραφείς και οι συντελεστές του τόμου εξετάζουν κριτικά την ιστορία του ΚΚΕ και του εργατικού κινήματος με τη ματιά τους στραμμένη στο σήμερα. Η βαθύτερη αγωνία τους είναι να αντλήσουμε τα αναγκαία συμπεράσματα για το κομμουνιστικό κίνημα, την Αριστερά και το εργατικό κίνημα, προκειμένου να μην μένουμε προσκολλημένοι στα λάθη και τις μηχανιστικές αντιλήψεις του παρελθόντος αλλά και να αναζητήσουμε μια σύγχρονα επαναστατική κομμουνιστική στρατηγική, ικανή να εμπνεύσει μαζικά τμήματα των εργαζομένων και να κοιτάξει στα μάτια το σάπιο καπιταλιστικό σύστημα.
Στο αφιέρωμα για το ΣΕΚΕ και το ΚΚΕ διαβάζουμε άρθρα που ερευνούν κρίσιμες πτυχές της τακτικής και στρατηγικής που επέλεξαν να ακολουθήσουν οι κομμουνιστές σε περιόδους διαφορετικές μεταξύ τους. Το αφιέρωμα ξεκινά με το άρθρο του Κώστα Παλούκη που ερευνά την κοινωνική σύνθεση των οργανώσεων που συνέβαλαν στα πρώτα βήματα του σοσιαλιστικού κινήματος στις αρχές του 20ου αιώνα, τα οποία οδήγησαν στη συγκρότηση του ΣΕΚΕ. Συνεχίζεται με το άρθρο των Μάνου Βασιλείου-Αρώνη και Πηνελόπης Χαρωνίτη, οι οποίοι αναζητούν απαντήσεις στο ερώτημα του πώς συγκροτήθηκε η ιδέα του έθνους από το ΚΚΕ και το ΕΑΜ την περίοδο της Κατοχής και της Αντίστασης, με κεντρικές τις έννοιες της εθνικής ενότητας και της ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης. Στη συνέχεια η περίοδος της ΕΔΑ εξετάζεται από την Κατερίνα Λαμπρινού, η οποία αναπτύσσει τις πολιτικές συνδηλώσεις των αναλύσεων περί εξάρτησης και του πολιτικού προτάγματος της Αλλαγής και από τον Γιώργο Μιχαηλίδη, ο οποίος μελετά τις θεωρίες τις ΕΔΑ για την οικονομική ανάπτυξη και τη γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας, καθώς και τον κεντρικό πολιτικό της στόχο για «εθνική δημοκρατική αλλαγή». Τέλος, ο Γιώργος Οικονομάκης συνδέει την ιστορία του ΚΚΕ με τη σύγχρονη πολιτική στρατηγική του κόμματος, υπό το πρίσμα του οικονομισμού που διαπερνά (με διαφορετικό τρόπο) τις αναλύσεις του κόμματος μέχρι τη σημερινή τους μορφή, διαμορφωμένη στο 19ο Συνέδριο. Τα άρθρα του αφιερώματος δεν αναμασούν παγιωμένες γνώσεις για την ιστορία του ΚΚΕ και τις αντιπαραθέσεις γύρω από αυτήν. Το αντίθετο μάλιστα, εξετάζουν τα θέματά τους υπό το πρίσμα σύγχρονων ερευνών και βιβλιογραφίας, φωτίζοντας πολλές νέες πτυχές των περιόδων που εξετάζουν.
Σημαντική θέση στο τεύχος κατέχει και το δεύτερο αφιέρωμα, που ασχολείται με την ιστορία του εργατικού κινήματος με αφορμή τα 100 χρόνια από την ίδρυση της ΓΣΕΕ. Οι μελέτες που δημοσιεύονται εδώ επιχειρούν να φωτίσουν πτυχές της ιστορίας του εργατικού κινήματος, των μεγάλων σταθμών του, όπως ήταν η οργάνωση την περίοδο της αντίστασης που μπλόκαρε την επιστράτευση, αλλά και των πιο «μαύρων» στιγμών του, όπως ήταν οι περίοδοι ελέγχου του από κράτος και κυβερνήσεις. Κι όλο αυτό εντάσσεται στα πλαίσια του προβληματισμού για τα όρια του σύγχρονου αστικοποιημένου συνδικαλισμού των ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, αλλά και για την χάραξη ενός εναλλακτικού σχεδίου για ταξική ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος. Στην αρχή του αφιερώματος ο Νίκος Αλέξης μας ταξιδεύει στο παρελθόν των αρχών του 20ου αιώνα, όπου το εργατικό κίνημα έκανε τα πρώτα του βήματα. Έπειτα η Γεωργία Δουκούρη εξετάζει την πολιτικά ταραγμένη περίοδο της Μεταπολίτευσης, εστιάζοντας το βλέμμα της στην οργάνωση των βιομηχανικών εργατών. Τέλος, ο Δημήτρης Κατσορίδας κάνει μια ανασκόπηση των μορφών που πήρε ένα πιο αφανές, σε σχέση με το κλασσικό συνδικαλιστικό, κίνημα, αυτό κατά της ανεργίας, το οποίο το εξετάζει σε ένα μακρό χρονικό διάστημα, από τον Μεσοπόλεμο μέχρι τις ημέρες μας.
παρουσίαση: Ανδρέας Κυρίτσης
