Ιωάννα Θώμου
Η διέλευση του αγωγού επετεύχθη με αυταρχισμό, διώξεις και συλλήψεις πολιτών
Ο αγωγός φυσικού αερίου ΤΑΡ (Trans Adriatic Pipeline) μπορεί να θεωρηθεί ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα που βρίσκονται αυτήν τη στιγμή υπό κατασκευή στον κόσμο, καθώς το 2020, που θα ολοκληρωθεί, ανοίγει το δρόμο για την παροχή φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη. Το έργο ξεκίνησε το 2003, ενώ η Ελλάδα έφτασε να υπογράψει την τριμερή διακρατική συμμαχία με την Αλβανία και την Ιταλία μόλις το 2013, παρέχοντας στην εταιρεία εξ ολοκλήρου το δικαίωμα κατασκευής του αγωγού σε ελληνικό έδαφος. Οι εργασίες στην Β. Ελλάδα λαμβάνουν χώρα από το 2016, με στόχο την παράδοση του αγωγού το 2019. Η εταιρεία προσπάθησε από την πρώτη στιγμή να στελεχώσει ένα δυναμικό άκρως καταρτισμένο, που θα πίνει νερό στο όνομα του TAP και φαινομενικά που θα δουλεύει με τους καλύτερους εργασιακούς όρους.
Κάπως έτσι ξεκίνησε η υπερπροσπάθεια της εταιρείας να αποδείξει στην κοινή γνώμη το πώς ένας αγωγός φυσικού αερίου, που δεν βαραίνει οικονομικά διόλου το δημόσιο ταμείο, μπορεί να εξασφαλίσει στην ελληνική κοινωνία «γη και ύδωρ». Ένα αναλυτικό πρόγραμμα ανταποδοτικών προγραμμάτων σε αντάλλαγμα με τη γη που παραχωρεί η εκάστοτε περιφερειακή κοινότητα παρουσιάστηκε προτού ξεκινήσει η κατασκευή, ώστε να καλύψει αντιδράσεις σε όλους τους τομείς. Παράλληλα, γαιοκτήμονες ανταμείφθηκαν με αρκετά μεγαλύτερα ποσά από την αντικειμενική αξία των οικοπέδων που πωλούν, ξεκίνησε η χρηματοδότηση προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων σε πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας, οι περιβαλλοντικές μελέτες καταδείκνυαν πώς το έργο δεν θα επηρεάσει διόλου το οικοσύστημα των περιοχών, ενώ το εργατικό δυναμικό που στελεχώνει την εταιρεία χαμογελά συνεχώς μπροστά στα μπόνους που προσφέρονται μονάχα γι’ αυτούς (οδηγοί για τη μεταφορά στελεχών, κουπόνια σουπερ μάρκετ κ.α.). Κι ενώ η εταιρεία και η ελληνική κυβέρνηση διαφημίζουν την άριστη λειτουργία του εργοταξίου, τα golden boys χειροκροτούν επιδεικτικά ο ένας τον άλλον για την ταχύτατη πρόοδο του έργου, το Συμβούλιο της Επικρατείας ακυρώνει για ενάτη φορά την προσφυγή για περιβαλλοντικούς όρους εκατοντάδων πολιτών, κάνοντας ολοφάνερο πως οι κρατικοί μηχανισμοί αποσιωπούν την αλήθεια.
Αντιδράσεις σε όλες τις περιοχές κατασκευής ξεσπούσαν σε ανύποπτα χρονικά διαστήματα, κυρίως όταν οι απαλλοτριώσεις δεν απέδιδαν τα απαιτούμενα κέρδη στους κατόχους των οικοπέδων. Παρόλα αυτά, κανένα από αυτά δεν είχε την δυναμική που αποτύπωσε η κίνηση ΑΝΤΙ-ΤΑP των πολιτών από τις Σέρρες, όταν το 2013, στον Δήμο Εμμανουήλ Παππά συγκεντρώθηκαν οι κάτοικοι και δημιούργησαν μια ομάδα δράσης 24 ατόμων, με πολύ συγκεκριμένα αιτήματα:
«Αλλαγή όδευσης του αγωγού φυσικού αερίου και κατά συνέπεια την εγκατάσταση του σταθμού συμπίεσης εκτός των διοικητικών ορίων των δήμων Εμμανουήλ Παππά και δήμου Σερρών λόγω: α) της απαράδεκτης αιτιολόγησης του έργου με γνώμονα μόνο ιδιωτικά συμφέροντα, β) της μεθοδευμένης παραπληροφόρησης της κοινής γνώμης με φρούδες ελπίδες (φανταστικές θέσεις εργασίας, υποτιθέμενες υψηλές τιμές αποζημίωσης) και γ) των εξαιρετικά δυσμενών επιπτώσεων του έργου στην υγεία των συμπολιτών μας της Περιφερειακής ενότητας Σερρών».
Οι «εξαιρετικές» μελέτες της εταιρείας και οι προβλέψεις του «ΑΝΤΙ-ΤAP» ήρθαν να επιβεβαιωθούν πολύ γρήγορα, με το σπάσιμο καναλιού από εργασίες του ΤΑΡ στο Λιβαδοχώρι, την καθίζηση της εθνικής οδού Σερρών-Θεσσαλονίκης στο ύψος του Προβατά, την γεωργική καταστροφή στις καλλιέργειες ρυζιού. Οι δυναμικές κινήσεις των κατοίκων που σαν κύριο αίτημα έχουν τα έργα να κατασκευάζονται με γνώμονα το δημόσιο και όχι το ιδιωτικό συμφέρον, εστιάζοντας στην προστασία του περιβάλλοντος, της υγείας, της οικονομίας και της κοινωνίας, βρήκαν το αστικό κράτος αγκαλιά με την εταιρεία απέναντι τους.
Η αυταρχικού τύπου σύλληψη και παραπομπή σε δίκη οχτώ πολιτών στην Καβάλα, που αντιτιθόταν στην όδευση του αγωγού ΤΑΡ από την περιοχή αρχαίων Φιλίππων, κατέδειξε το πραγματικό πρόσωπο της εταιρείας. Εντελώς αντίθετο από εκείνο της εικονικής πραγματικότητας των διαφημιστικών της σποτ, όπου παρουσιάζεται ένα έργο που έχει την απόλυτη συναίνεση και αποδοχή των τοπικών κοινωνιών. Δύο απεργοί πείνας -ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Καβάλας και ένας συμπαραστάτης του από την Ιταλία/Comitato No TAP- τρεις δημοτικοί σύμβουλοι Καβάλας, ένας πρόεδρος δημοτικής κοινότητας και δύο άλλοι Έλληνες πολίτες σέρνονται στα δικαστήρια κατηγορούμενοι για τον αγώνα τους.
Δυστυχώς οι φωνές αντίστασης και η καθυστέρηση στους Φιλίππους δεν στάθηκε ικανή να παρεμποδίσει τη διέλευση του αγωγού από όπου έκρινε η εταιρεία πως την ωφελούσε, με αποτέλεσμα ο αγωγός σε λίγο καιρό να είναι ετοιμοπαράδοτος. Παρ’ όλα αυτά οι πολίτες των Σερρών καλούν σε «αναζωπύρωση και συνέχιση του αγώνα, τουλάχιστον για την αποτροπή, σε πρώτη φάση, της εγκατάστασης/λειτουργίας του συμπιεστή σε πυκνοκατοικημένη αγροτική-αστική περιοχή, που βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από την πόλη των Σερρών (Κρίνος-Κωνσταντινάτο).
