Μαριάννα Τζιαντζή
Ο πόλεμος μοιάζει να γίνεται η συνέχεια της (μνημονιακής) ειρήνης με άλλα μέσα, γίνεται το συμπλήρωμα του κοινωνικού πολέμου. Ξανά σημαίες σκεπάζουν τα μυαλά μας, την ώρα που οι κύκλοι των ανταγωνισμών διασταυρώνονται στον τόπο μας.
Οι σκόρπιες γνώσεις μας στην πολεμική γεωγραφία εμπλουτίζονται, καθώς διαρκώς μαθαίνουμε –και ξεχνάμε– νέα ονόματα μαρτυρικών τόπων
«Αυτός ο πόλεμος που σχεδιάζεται θα φέρει κι άλλους πολέμους», έλεγε ο Γκίντερ Γκρας το 2003, τις παραμονές της εισβολής στο Ιράκ των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Ο γερμανός συγγραφέας επαληθεύτηκε ή μάλλον εξακολουθεί να επαληθεύεται. Οι «άλλοι πόλεμοι» ήρθαν, γίνονται όλο και πιο κοντινοί, και ας μη σκοτώνονται «τα δικά μας παιδιά». Οι σκόρπιες γνώσεις μας στο άτυπο μάθημα της πολεμικής γεωγραφίας εμπλουτίζονται, καθώς διαρκώς μαθαίνουμε –και ξεχνάμε– νέα ονόματα μαρτυρικών πόλεων ή περιοχών. Εδώ και χρόνια ακούμε για νέους βομβαρδισμούς, νέες σφαγές, λιμοκτονίες και εκατόμβες αμάχων. Με το κουτάλι κατάπιε τολευκό φώσφορο η Φαλούτζα, ερειπώθηκε το ιστορικό Χαλέπι. Άγριες μάχες το 2011 στη Ζαούγια και τη Μισουράτα της Λιβύης, λιμοκτονία τώρα στην Υεμένη. Ηρωικά αντιστάθηκε το πολιορκημένο Κομπάνι. Γυναικόπαιδα πεθαίνουν στο κουρδικό Αφρίν, ενώ οι πνιγμένοι πρόσφυγες στη Μεσόγειο έχουν πάψει να αποτελούν είδηση, όπως έχουν πάψει να αποτελούν είδηση οι νέες απολύσεις, τα νέα λουκέτα, το συνεχιζόμενο ξεπούλημα του εθνικού πλούτου.
Μέχρι που ο σκληρός μας δίσκος γεμίζει. Πρέπει να κάνουμε ένα «ντιλίτ», μια διαγραφή στα παλιά αρχεία, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για τα καινούργια. Να κάνουμε, για παράδειγμα, χώρο για το θαλάσσιο Οικόπεδο 7 ή 12 της κυπριακής ΑΟΖ που μοιάζει να απέχει «5 λεπτά από την Ομόνοια». Ρευστή η πολεμική γεωγραφία, ρευστή η πρώτη γραμμή του μετώπου, αντίστοιχα ρευστές και οι ευαισθησίες μας, οι αντιπολεμικές και οι κοινωνικές.
Εδώ συμβαίνει ό,τι και με τους επαίτες στο τρένο. Κάποιοι επιβάτες μπορεί να δώσουν ένα κέρμα στον πρώτο αιτούντα, όμως, καθώς σε κάθε στάση μπαίνει άλλος ένας ζητιάνος στο βαγόνι, οι ελεήμονες λιγοστεύουν. Ό,τι δώσαμε, δώσαμε. Έτσι και το πεδίο της διεθνιστικής ή ταξικής αλληλεγγύης περιορίζεται: δεν μας περισσεύει χρόνος και διάθεση να κλαψουρίσουμε για τα βάσανα των άλλων. Έχουμε τα δικά μας.
«Μας τα ’χουν πάρει όλα», έλεγε ένας ταλαίπωρος που κατέβηκε στο συλλαλητήριο για τη Μακεδονία στο Σύνταγμα. «Να μας πάρουνε και τη γη που πατάμε;» Κακό είναι να μην έχεις ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι σου –μια θέση στην οποία πολλοί κινδυνεύουν να βρεθούν– αλλά ακόμα χειρότερο να μην έχεις τόπο να πατήσεις. Και όχι μόνο τόπο να πατήσεις, αλλά και ιδέες (πλην της ιδέας της πατρίδας) να πιστέψεις. Όπως είχε πει η ινδή συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι, και πάλι τις παραμονές της εισβολής στο Ιράκ: «Πρώτα σκεπάζουν με σημαίες τα μυαλά των ανθρώπων και πνίγουν τη σκέψη και ύστερα τυλίγουν τελετουργικά σ’ αυτές τους νεκρούς τους».
Ανοιχτά, πριν ένα μήνα, εξέφρασε το φόβο του για ένα «ατύχημα» στο Αιγαίο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ο αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα. Ο ίδιος εξάλλου είχε μιλήσει για «ένα διάγραμμα με τρεις κύκλους. Ο ένας αφορά τη βόρεια Αφρική. Ο άλλος την Ανατολική Μεσόγειο και τη Συρία και ο τρίτος τη Μαύρη Θάλασσα και μια πιο επιθετική και επεκτατική Ρωσία. Ο τόπος όπου τέμνονται και οι τρεις κύκλοι είναι η Ελλάδα». Μόνο που εδώ, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στο «μάτι» του κυκλώνα, δεν επικρατεί νηνεμία.
Ξανά σημαίες σκεπάζουν τα μυαλά μας. Τα απόνερα της ρευστής πολεμικής γεωγραφίας φτάνουν και στον τόπο μας. Για τις νέες εκδοχές της πολεμικής γεωγραφίας προετοιμάζονται ο νατοϊκός στόλος στο Αιγαίο, οι βάσεις στη Σούδα, την Πρέβεζα, τον Άραξο, η όλο και πιο στενή φιλία της Ελλάδας με το κράτος του Ισραήλ.
Ο πόλεμος γίνεται η συνέχεια της (μνημονιακής) ειρήνης με άλλα μέσα, γίνεται το συμπλήρωμα του κοινωνικού πολέμου. Και σήμερα προβάλλει, πιο επιτακτικά από ποτέ, η ανάγκη για ένα μόνιμο και συμπαγές αριστερό μέτωπο ενάντια στον κοινωνικό και τον «άλλο» πόλεμο. Μέτωπο ανοιχτό, αλλά όχι ρευστό. Και ας προσθέσει ο καθένας πριν το «μέτωπο» όσα επίθετα νομίζει και θέλει.
