της Μαρίας Μπικάκη
Ο κύκλος εργασιών για τη διαχείριση αποβλήτων προβλέπεται στα 2 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια. Τα κονδύλια μέσω ΕΣΠΑ, κατά την προγραμματική περίοδο 2014-2020, ξεπερνούν το 1 δισεκατομμύριο. Από αυτά, τα 580 εκατ. θα κατευθυνθούν στις περιφερειακές αρχές για υλοποίηση του νέου Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων, μέσω εφαρμογής 13 Περιφερειακών Σχεδίων. Έχουν ήδη εγκριθεί συμβάσεις συμπράξεων περιφερειών και δήμων με ιδιωτικές εταιρείες και προχωρούν έργα κατασκευής εργοστασίων επεξεργασίας, σταθμών μεταφόρτωσης, ΧΥΤΥ, ΧΥΤΑ και άλλων συστημάτων σε διάφορες περιοχές. Στην Πελοπόννησο έργα 150 εκατ. ευρώ με την ΤΕΡΝΑ, στη Δυτική Μακεδονία με την κοινοπραξία των ομίλων Ηλέκτωρ ΑΕ και Άκτωρ, ενώ στις Σέρρες ήδη εξελίσσεται το έργο με ανάδοχο την κοινοπραξία Intrakat – Archirodon – Envitec και στην Ήπειρο με την ΤΕΡΝΑ.
Στις χρηματοδοτήσεις εμπλέκονται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το κοινοτικό πρόγραμμα «Jessica», που προϋποθέτει ενίσχυση επιχειρηματικών δράσεων, το Πράσινο Ταμείο, κ.α.. Και αν η βαθιά εισχώρηση των βαρόνων των σκουπιδιών μέχρι χθες αφορούσε την ανακύκλωση, την επεξεργασία και διαχείριση των απορριμμάτων, σήμερα επεκτείνεται στη συλλογή και αποκομιδή.
Το νομικό πλαίσιο τα δίνει όλα, ελέω μνημονίων. Κυβέρνηση, περιφερειακές και δημοτικές αρχές τα επισπεύδουν. Με το Ν. 3979/2011 δόθηκε στους δήμους η δυνατότητα ανάθεσης σε ιδιώτες μέρους των υπηρεσιών συλλογής και μεταφοράς στερεών αποβλήτων και ανακυκλώσιμων υλικών, καθαριότητας κοινόχρηστων και δημοτικών κτιρίων, με σύναψη συμβάσεων παροχής υπηρεσιών. Μόνες προϋποθέσεις η τεκμηρίωση της αδυναμίας εκτέλεσης των συγκεκριμένων υπηρεσιών με μέσα του ίδιου του Δήμου, απόφαση του δημοτικού συμβουλίου και διαγωνισμός. Σε πολυνομοσχέδιο του 2014, το Υπουργείο Εσωτερικών προχώρησε ακόμα περισσότερο, ανοίγοντας το δρόμο για εκτεταμένες ιδιωτικοποιήσεις με τροποποιήσεις στον «Καλλικράτη». Οι δήμοι μπορούν να υπογράφουν συμβάσεις με ιδιώτες, που αναλαμβάνουν υπηρεσίες, όπως η καθαριότητα, ο φωτισμός και όσες θεωρούνται ανταποδοτικού χαρακτήρα, έναντι εκχώρησης σε αυτούς ανταποδοτικών τελών καθαριότητας και φωτισμού, που εισπράττονται μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ.
Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, όχι μόνο διατήρησε αυτό το νομικό καθεστώς, αλλά άφησε να εξελιχτεί ως ώριμο φρούτο η εκχώρηση σε εταιρείες της αποκομιδής απορριμμάτων. Με την αποψίλωση από προσωπικό των υπηρεσιών των δήμων, με την απαγόρευση προσλήψεων, τη μείωση των κεντρικών πόρων προς τους δήμους, τη δυσκολία δανεισμού για την πλειοψηφία τους, οι υπηρεσίες καθαριότητας οδηγήθηκαν σε ελλιπή λειτουργία και αδυναμία ακόμα και για την επισκευή, τη συντήρηση των απορριμματοφόρων, των πλυντηρίων των κάδων, κ.α.
Μεθοδικά και στοχευμένα προχωρά το σχέδιο πλήρους παράδοσης σε ιδιώτες της διαχείρισης των απορριμμάτων, ανάλογα πόσο και ποιους τομείς είναι έτοιμοι να σηκώσουν κάθε χρονική περίοδο, ξεκινώντας από μικτά συστήματα δημόσιας και ιδιωτικής διαχείρισης.
Οι δημοτικές αρχές, που είναι φαν των ιδιωτικοποιήσεων, άρπαξαν την ευκαιρία. Ο δήμος Ρόδου ήδη έχει αναθέσει σε ιδιωτική εταιρεία έναντι 4 εκατ. του 50% της καθαριότητας, όταν η μισθοδοσία των 130 συμβασιούχων το 2016 έφθασε τα 2,2 εκατ.
Ο Μπουτάρης στη Θεσσαλονίκη υπέγραψε στις 27 Ιούνη σύμβαση (που τελικά προσωρινά δεν υλοποίησε) με εταιρεία για αποκομιδή σκουπιδιών για τρεις μέρες έναντι 192.000 ευρώ, με μόνη υποχρέωση να μαζεύει 400 τόνους τη μέρα, όταν μόνο το προσωπικό ασφαλείας την ίδια μέρα υπογραφής της σύμβασης και μέρα απεργίας μάζεψε 480 τόνους.
Μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις οι κυβερνητικοί, για τα μάτια του κόσμου, παρουσιάζονται δήθεν ως ισορροπιστές μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΣ Κώστας Πουλάκης καμαρώνει για την τροπολογία που προώθησαν, ώστε να κλείσουν την απεργία των εργαζόμενων στους δήμους, λέγοντας ότι «δίνει τη δυνατότητα στους δήμους να μπορούν να κάνουν αποκομιδή των απορριμμάτων και με δικά τους μέσα». Παραδέχονται ότι οι δήμοι έχουν φτάσει σε αδιέξοδο.
Στην πραγματικότητα δεν αντιμετωπίζεται με αυτή την τροπολογία ούτε το πρόβλημα του προσωπικού, ούτε της χρηματοδότησης της λειτουργίας των υπηρεσιών. Η πολιτική τους οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην πλήρη ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών καθαριότητας.
