του Κώστα Μάρκου
Ο στρατηγός Αλέξης και ο υποστράτηγος Ευκλείδης το τελευταίο διάστημα προχώρησαν σε ένα «αφήγημα» (όπως κατέληξε να ονομάζεται ο όρος «σχέδιο» στη μεταμοντέρνα γλώσσα), μέρος του οποίου ήταν ένας πανέξυπνος «ελιγμός», απέναντι στους δανειστές: Το Γενάρη, εμφανίζονταν ανυποχώρητοι και διαβεβαίωναν ότι δεν πρόκειται να ψηφίσουν προληπτικά μέτρα, για το διάστημα μετά τη λήξη του τρέχοντος μνημονίου, το 2018, όπως απαιτούσε το ΔΝΤ. Το Μάη, προχώρησαν στον «ελιγμό», προσχώρησαν στο ΔΝΤ και ψήφισαν το προληπτικό αντιλαϊκό μετα-μνημόνιο μέχρι το 2021, για να «εκβιάσουν» τον Σόιμπλε με την άμεση απαίτηση να πάρουν τη δόση, να μπει η Ελλάδα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης και να δοθεί μια υπόσχεση ευνοϊκής ρύθμισης του χρέους. Βασικό στοιχείο του «ελιγμού» ήταν η απειλή του πρωθυπουργού, «εάν δεν τα δώσετε – δεν εφαρμόζουμε τα μέτρα που ψηφίσαμε».
Το «αφήγημα» του Αλ. Τσίπρα και του οικονομικού επιτελείου του, μαζί με τον «ελιγμό» και την «απειλή», υποτίθεται πως συνένωνε την τακτική του συμβιβασμού και την αξιοποίηση των αντιθέσεων ΔΝΤ-Γερμανίας με την τακτική της μαχητικής διαπραγμάτευσης και συνοδεύτηκε στη Βουλή με μια αισιοδοξία, με μια αυτοπεποίθηση ότι τη Δευτέρα 22 Μάη, στο Γιούρογκρουπ, θα άνοιγε ο δρόμος για τη ρύθμιση του χρέους, την έξοδο στις αγορές, για την έξοδο από την επιτροπεία και τα μνημόνια, για τον ερχομό των επενδύσεων και της ανάπτυξης, για τη μείωση της ανεργίας. Για την επιστροφή στην κανονικότητα.
Το «αφήγημα», μαζί με τον «ελιγμό» και την «απειλή», μαζί με την «αισιοδοξία», έπεισε τους 153 βουλευτές –που δεν χρειάζονταν και πολλά- να υπερψηφίσουν τα 140 μέτρα του τέταρτου μετα-μνημονίου. Το «αφήγημα» έγινε καπνός λίγα μόλις 24ωρα μετά. Όπως λένε τα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, «παγωμάρα» έπεσε στην κοινοβουλευτική ομάδα και στο κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ.
Στο Γιούρογκρουπ της Δευτέρας που πέρασε, ο Σόιμπλε και οι υποτακτικοί του έγραψαν την απειλή του Τσίπρα στα παλαιότερα των υποδημάτων τους και έδωσαν στον Τσακαλώτο ένα καθαρό μηδενικό. Ούτε είσοδος στην ποσοτική χαλάρωση, ούτε μια δηλωσούλα ευνοϊκής ρύθμισης για το χρέος. Ούτε καν η δόση. Οι συνομιλίες κατέρρευσαν, η αποφάσεις μετατίθενται στο επόμενο Γιούρογκρουπ, στις 15 Ιούνη. Τσακαλώτος και Τσίπρας έμειναν με τη στήριξη των χωρών του Νότου στο χέρι…
Αμέσως μετά, η «απειλή» της κυβέρνησης μετατράπηκε σε νέα υποχώρηση: Την Τρίτη, ο Αλ. Τσίπρας, με δηλώσεις του κατά την επίσκεψή του στο υπ. Περιβάλλοντος, έστειλε μήνυμα προς τον Σόιμπλε ότι ο «στρατηγικός στόχος να μπορέσει η χώρα με το πέρας του τρίτου μνημονίου, δηλαδή τον Αύγουστο του 2018, να δανείζεται από τις αγορές […] μπορεί να επιτευχθεί είτε πάρουμε μια συμφωνία για το χρέος σαν αυτή που μας παρουσίασε ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών είτε με μια ακόμη καλύτερη που παλεύουμε να πάρουμε».
Ποια είναι η συμφωνία του γερμανού υπουργού Οικονομικών δεν μας είπε. Αλλά ήρθε στο φως της δημοσιότητας, την Πέμπτη, στην εφημερίδα των γερμανών βιομηχάνων, Χάντελσμπλατ. Οι Σόιμπλε και Λαγκάρντ, αφού έχουν στο χέρι την ψήφιση του τέταρτου μετα-μνημονίου, κινούνται προς ένα συμβιβασμό μεταξύ τους: «Σύμφωνα με την υπό συζήτηση λύση, το ΔΝΤ θα δηλώσει σύντομα ότι θα παραμείνει μεν στο τρέχον πρόγραμμα για την Ελλάδα, αλλά θα συμμετάσχει οικονομικά στο τέλος του, όταν θα υποβάλει την τελική ανάλυσή του για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους. H λύση αυτή θα διασώσει το γόητρο τόσο του κ. Σόιμπλε όσο και του ΔΝΤ, αφού ο μεν υπουργός Οικονομικών θα μπορεί να παραπέμπει στην παραμονή του δεύτερου, ενώ το ΔΝΤ θα συμμετέχει χωρίς να καταβάλει χρήματα». Αυτή η «λύση» προϋποθέτει ότι οποιαδήποτε συζήτηση για το ελληνικό χρέος θα ξεκινήσει μετά τις γερμανικές εκλογές και θα καταλήξει μετά το πέρας του τρέχοντος μνημονίου, στα μέσα του 2018. Όπως ακριβώς απαιτούσε ο δρ. Σόιμπλε. Για την ώρα, η ελληνική άρχουσα τάξη θα μείνει ευχαριστημένη με τη δόση του Ιουνίου, η οποία θα πάει όλη πίσω στους δανειστές. Κι αν την πάρει και αυτή.
Την ίδια στιγμή, το πρακτορείο Ρόιτερς δημοσίευσε τα τρια σενάρια του γερμανού Ρέκλινγκ για το ελληνικό χρέος, ο οποίος είναι ο άνθρωπος του Σόιμπλε στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας. Και τα τρια προβλέπουν υπέρογκα πρωτογενή πλεονάσματα επί δεκαετίες, όπου το ένα είναι χειρότερο από το άλλο, με στόχο την αποφυγή οποιασδήποτε ουσιαστικής «ελάφρυνσης» του χρέους. Για «απομείωση» και «κούρεμα», όπως ζητούσε το ΔΝΤ, ούτε λόγος.
Ταυτόχρονα, απομακρύνεται όλο και περισσότερο το ενδεχόμενο να πάρουν κάτι οι τράπεζες από το πρόγραμμα ποσοστικής χάλαρωσης, το περίφημο «κιού-ί», όπως προφέρεται πλέον στην τσακαλώτεια γλώσσα. Οι πληροφορίες λένε ότι από Σεπτέμβριο αλλάζει η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ, η «χαλάρωση» θα δώσει τη θέση της στο σφίξιμο των νομισματικών λουριών.
Οι εξελίξεις επιτείνουν την αγωνία της κυβέρνησης, του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και της αστικής μας τάξης. Όπως έγραφε προχθές το εντιτόριαλ της Καθημερινής με κάποιο ασυνήθη, αλήθεια, ύφος, «περιγραφή της ρύθμισης του χρέους πρέπει να γίνει άμεσα. Οι εταίροι και δανειστές οφείλουν να κάνουν το δικό τους καθήκον». Φοβούνται ότι «αν δεν το πράξουν, η χώρα θα ξαναβυθιστεί στην αβεβαιότητα, η οικονομία θα βουλιάξει και θα ξαναρχίσει ο γνωστός καταραμένος φαύλος κύκλος των τελευταίων ετών». Την ίδια αγωνία εξέφρασε και ο Κυρ. Μητσοτάκης, από το βήμα του Συνδέσμου Βιομηχάνων Βορείου Ελλάδος, όπου και αυτός απαίτησε κάποια «ρύθμιση του χρέους».
Μέσα στην απόγνωσή της, η αστική τάξη άρχισε να προβάλει την ιδέα ενός «εθνικού μετώπου» για τη διεκδίκηση κάποια ελάφρυνσης του χρέους. Από παιδί και από τρελλό μαθαίνεις την αλήθεια. Ο Σταύρος Θοδωράκης, δεν είναι ούτε το ένα, ούτε το άλλο, όμως είναι ένας γνωστός «λαγός» των επιδιώξεων που προωθεί το «βαθύ» κεφάλαιο. Πριν λίγες ημέρες, πρότεινε «εθνικό μέτωπο για τη ρύθμιση του χρέους». Το ίδιο και ο Β. Λεβέντης. Δεν αποκλείεται, αυτή η ιδέα να οργανωθεί πρακτικά στην πορεία προς το Γιούρογκρουπ του Ιουνίου.
Πρόκειται για μια ιδέα που εκτός των ιδιοτελών επιδιώξεων της άρχουσας τάξης, στοχεύει και στο να αποπροσανατολίσει και να υποτάξει τους εργαζόμενους και το κίνημά τους σε αυτούς τους ιδιοτελείς σκοπούς. Η μαχόμενη και αντικαπιταλιστική Αριστερά, το εργατικό και λαϊκό κίνημα δεν έχουν κανένα λόγο να συμμετέχουν ή να δώσουν ανοχή σε ένα τέτοιο «εθνικό μέτωπο». Αντίθετα, έχουν ανάγκη από ένα «λαϊκό μέτωπο» για τη διαγραφή του χρέους, με άμεσο στόχο την παύση πληρωμών στους δανειστές, την επιστροφή όλων των «πλεονασμάτων» στις λαϊκές ανάγκες, μαζί με την κατάργηση όλης της πολιτικής των «πλεονασμάτων» και των μνημονίων.
Οι εργαζόμενοι δεν έχουν τίποτε να κερδίσουν από κάποια «ελάφρυνση» ή «ρύθμιση» του χρέους γιατί συνοδεύονται με μνημόνια, λιτότητα, αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις σε όλα τα κοινωνικά πεδία. Συνοδεύονται με επιτροπεία μόνιμη, με επιτροπεία δεκαετιών, όπως πρακτικά σημαίνουν και τα τρια σενάρια των Ρέκλινγκ-Σόιμπλε. Δεν έχουν τίποτε να κερδίσουν από τη διαμάχη ΔΝΤ-Γερμανίας, εκτός από τη χειρότερη εκδοχή του καθενός, όπως απόδειξε η ζωή. Αντιθετα, έχουν να κερδίσουν μέσα από την έξοδο από αυτή τη διαμάχη μέσα από την τριπλή έξοδο από ευρώ, ΕΕ και ΔΝΤ.
Δύσκολος αγώνας, που σήμερα έγινε ακόμη δυσκολότερος. Ωστόσο, η επιστροφή στην κανονικότητα της υπερ-εκμετάλλευσης που θα φέρει η όποια «ανάπτυξη» είναι πολύ χειρότερη από την «κανονικότητα του αγώνα». Πολύ περισσότερο, που, όπως σοφά είπε η Ντόρα Μπακογιάννη, τα 140 μέτρα που ψηφίστηκαν δεν οδηγούν στην ανάπτυξη αλλά σε ένα νέο κύκλο ύφεσης.
