Στην ατζέντα της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ Μπλόκου της Αριστεράς, Σοσιαλιστών και Κομμουνιστών στην Πορτογαλία περιλαμβάνεται η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, η πλήρης αποκατάσταση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, η αύξηση των κατώτατων συντάξεων και του κατώτατου μισθού στα 600 ευρώ.
της Αμελίας Αξιώτη
Όταν ο πρόεδρος της Πορτογαλίας, Ανιμπάλ Καβάκο Σίλβα, μετά το αποτέλεσμα των εκλογών της 19ης Οκτωβρίου, έδωσε εντολή στον Πέδρο Πάσος Κοέλιου να δημιουργήσει κυβέρνηση διαφαινόταν το πολιτικό αδιέξοδο. Το επιβεβαίωναν άλλωστε και αναλυτές από όλον τον κόσμο που απορούσαν για το πως θα σταθεί η νέα κυβέρνηση, την ίδια στιγμή που συντηρητικοί ευρωπαίοι ηγέτες, από τον Μαριάνο Ραχόι ως την Άνγκελα Μέρκελ, έσπευδαν να στείλουν το μήνυμα : ΤΙΝΑ και στην Πορτογαλία . «Το μέλλον της Πορτογαλίας εκτός ΕΕ και ευρωζώνης θα ήταν καταστροφικό» δήλωνε τότε ο πορτογάλος πρόεδρος, αδιάφορος για την πολιτική αστάθεια που ήταν δεδομένο πως θα προκαλέσει η κίνησή του. Η «κυβέρνηση ζόμπι» Κοέλιου, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν μπόρεσε να επιβιώσει πέραν της 10ης Νοεμβρίου όταν δεν πήρε την ψήφο εμπιστοσύνης της πλειοψηφίας του κοινοβουλίου. Πλέον όλοι περιμένουν από τον πρόεδρο της χώρας να αναθέσει τον σχηματισμό κυβέρνησης στον πρόεδρο των Σοσιαλιστών που έχει ήδη καταλήξει σε συμφωνία συμμαχίας με το Μπλόκο της Αριστεράς, το Κομμουνιστικό Κόμμα Πορτογαλίας και τους Οικολόγους. «Σήμερα έπεσε ένα ταμπού και γκρεμίστηκε ένας τοίχος», δήλωνε ο Αντόνιο Κόστα, ο ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος μετά την καταψήφιση της κυβέρνησης Κοέλιου την Τρίτη από τη Βουλή, με ψήφους 107 «Ναι» και 123 «Όχι», έντεκα μόλις ημέρες μετά τον σχηματισμό της. Το κόμμα του Κοέλιου ήταν μεν ο νικητής των εκλογών χωρίς όμως να διαθέτει την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και αρκούσε η πρόταση μομφής των Σοσιαλιστών για να του δείξει την έξοδο από την εξουσία. Όμως ο Κόστα δεν αρκέστηκε στη μομφή. Την επόμενη μέρα ζήτησαν από το πορτογαλικό ΤΑΙΠΕΔ να σταματήσει την ιδιωτικοποίηση της κρατικής αεροπορικής εταιρείας TAP. «Το Σοσιαλιστικό Κόμμα δεν δέχεται το κράτος να μην έχει το πλειοψηφικό πακέτο, ψήφο και παρουσία στη στρατηγική πορεία αυτής της εταιρείας» ανακοίνωσε η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος σε επιστολή της, αντίγραφο της οποίας έχει τεθεί υπόψη του πρακτορείου Reuters. Η πώληση της TAP επρόκειτο να ολοκληρωθεί στις 12 Νοεμβρίου, δηλαδή αύριο.
Το πάγωμα των ιδιωτικοποιήσεων και η προσπάθεια ανάκλησης αυτών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, δεν είναι το μόνο που βρίσκεται στην ατζέντα της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ των μελλοντικών κυβερνητικών εταίρων της Πορτογαλίας. Επιπλέον, περιλαμβάνεται η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, η πλήρης αποκατάσταση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων, η αύξηση των κατώτατων συντάξεων και η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 600 ευρώ, η διασφάλιση των εργασιακών δικαιωμάτων με αιχμή τις συλλογικές συμβάσεις, η καταπολέμηση των επισφαλών σχέσεων εργασίας, η επαναφορά του 35ωρου στον δημόσιο τομέα, η κατάργηση μέσα στην επόμενη διετία του «φόρου αλληλεγγύης» 3,5% επί των μισθών που είχε επιβληθεί από την αρχή της κρίσης για να γεμίσουν τα κρατικά ταμεία, η μείωση του ΦΠΑ στα εστιατόρια στο 13%, η ενίσχυση του εθνικού συστήματος υγείας, το πάγωμα των απολύσεων. «Δεν έχουμε πραξικόπημα εδώ. Έχουμε δημοκρατία. Όποιος δεν έχει την πλειοψηφία του κοινοβουλίου δεν μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση» δήλωσε η Καταρίνα Μάρτινς, η επικεφαλής του Μπλόκου της Αριστεράς. «Η χώρα μας θα εγκαταλείψει σήμερα την πολιτική της καταστροφικής λιτότητας και θα ανοίξει μια νέα προοπτική για το μέλλον των ανθρώπων της. Μια προοπτική αξιοπρέπειας, σεβασμού των δικαιωμάτων και δημοκρατικής συμμετοχής» συμπλήρωσε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του Μπλόκου, Πέδρο Φελίπε Σοάρες, στο κοινοβούλιο, καθιστώντας σαφές ότι η νέα πλειοψηφία έχει έτοιμο το τετραετές κυβερνητικό πρόγραμμά της. «H Δεξιά έπεσε από τους εκατομμύρια Πορτογάλους που την ημέρα των εκλογών ψήφισαν εναντίον της λιτότητας. Με την πρόταση μομφής υπερασπιζόμαστε την αξιοπρέπεια του λαού μας, θα αγωνιστούμε για να ανακτήσουμε τους στρατηγικούς τομείς της χώρας μας» τόνισε στη Βουλή ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του Πορτογαλικού ΚΚ Ζοάο Ολιβέιρα, εκτιμώντας πως ο δεξιός συνασπισμός «είναι απομονωμένος και έχει μόλις έναν σύμμαχο, τον δεξιό πρόεδρο της Δημοκρατίας». Οι πολιτικές εξελίξεις στην Πορτογαλία δεν αφήνουν βέβαια αδιάφορες τις «αγορές» με τους οικονομικούς παίκτες να μην δείχνουν ιδιαίτερα ικανοποιημένοι από την πολιτική στροφή που προδιαγράφεται. Η πίεση που δέχεται η χώρα αντανακλάται στην πτώση του πορτογαλικού χρηματιστηρίου αλλά και στις δηλώσεις των απερχόμενων υπουργών. Η υπουργός Οικονομικών Μαρία Λουίς Αλμπουκέρκι ήταν αυτή που επέσεισε τον κίνδυνο «ελληνοποίησης» της Πορτογαλίας, καθώς θα χάσει -όπως είπε- την «εμπιστοσύνη των επενδυτών» και μπορεί να ξεσπάσει νέα κρίση χρέους και να χρειαστεί ξανά Μνημόνιο.Την ίδια στιγμή οι «αγορές» οδηγούσαν σε άνοδο τα spreads και μαζί με τον ΟΟΣΑ προειδοποιούσαν για «αναμενόμενη κυβερνητική και πολιτική αστάθεια» στη Λισσαβώνα, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιούσε ότι θα εξετάσει αργότερα εάν η Πορτογαλία θα βγει από την εποπτεία. Παράλληλα, το ενδεχόμενο μιας υποβάθμισης των πορτογαλικών κρατικών ομολόγων έδειχνε ο οίκος αξιολόγησης DBRS, απειλώντας πως τέτοια εξέλιξη θα οδηγήσει στον αποκλεισμό τους από το πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων και άλλων στοιχείων ενεργητικού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που είναι γνωστό και ως ποσοτική χαλάρωση. Φαίνεται πως και στην Πορτογαλία η λαϊκή βούληση δεν είναι καλοδεχούμενη…
