του Θανάση Σκαμνάκη
Ας σταθούμε στην εικόνα. Στις 15 Φεβρουαρίου στη Χαλκιδική βρέθηκαν αντιμέτωπες δυο συγκεντρώσεις. Από τη μια, οι κάτοικοι που αντιτίθενται αρκετά χρόνια τώρα στην καταστροφή την οποία προκαλούν στο περιβάλλον και στη ζωή τους τα μεταλλεία χρυσού, από την άλλη, οι εργαζόμενοι της Ελληνικός Χρυσός που αντιτίθενται στους κατοίκους υπερασπιζόμενοι τη δουλειά τους.
Την προηγούμενη βδομάδα οι εργαζόμενοι έκαναν απεργία. «Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε όσα κερδίσαμε με δίκαιους αγώνες και μας κάνουν περήφανους να πάνε χαμένα» έλεγαν. «Δεν θα θυσιάσουμε το μέλλον μας για το τίποτα».
Το δικαίωμα στη ζωή και το δικαίωμα στη δουλειά σε σύγκρουση. Εργαζόμενοι εναντίον εργαζομένων.
Μοναδική στιγμή; Κάθε άλλο. Πριν από μερικά χρόνια μια αντίστοιχη σκηνή διαδραματιζόταν έξω από τα δικαστήρια. Οι συγγενείς των θυμάτων που είχαν καταπλακωθεί στο αχούρι του εργοστασίου της Ρικομέξ κατά το σεισμό του 1999 προσέφυγαν στα δικαστήρια ζητώντας αποζημιώσεις. Οι αυθαιρεσίες και η οικονομική πολιτική της εταιρείας είχαν στοιχίσει τη ζωή σε εργαζόμενους. Αλλά οι συνάδελφοί τους, υποψήφια θύματα μιας δυνητικής περίπτωσης, υπερασπίζονταν το δικαίωμα του εργοδότη τους να αυθαιρετεί, γιατί αυτό το δικαίωμα το συνέδεαν και με το δικό τους δικαίωμα στη δουλειά. Αν η εταιρεία υποχρεωνόταν να καταβάλει αποζημιώσεις για τους νεκρούς θα χρεοκοπούσε. Οπότε οι νεκροί με τους νεκρούς και οι ζωντανοί με τους ζωντανούς (ακόμα κι αν είναι οι πιθανοί νεκροί της επόμενης φοράς). Αλλά το παρόν μετράει.
Το παρόν μέτραγε και στο Μπομπάλ της Ινδίας, όπου μια ολόκληρη περιοχή ζούσε από το χτισμένο μέσα στην πόλη χημικό εργοστάσιο της Γιούνιον Κάρμπιντ νυν DOW Chemicals. Διέθετε πάνω από 20.000 εργαζόμενους, προερχόμενους από την περιοχή. Η ευημερία και η ευτυχία τους ήταν η εταιρεία. Ποιος τρελός θα διανοούνταν να εγείρει θέμα προστασίας του περιβάλλοντος και ασφάλειας εργαζομένων και κατοίκων; Ώσπου τη νύχτα της 3ης Δεκέμβρη 1984 έγινε έκρηξη. Τα χημικά που διασκορπίστηκαν στο περιβάλλον προκάλεσαν ασύλληπτη καταστροφή. Πάνω από 20.000 άνθρωποι νεκροί, οι 7.000 ακαριαία, πάνω από 500.000 τραυματίες, πάνω από 250.000 όσοι ασθένησαν, δεκάδες χιλιάδες οι τερατογενέσεις. Οι συνέπειες φαίνονται μέχρι και σήμερα. Ο υπεύθυνος της μητρικής εταιρείας είχε δώσει εντολή να περιοριστούν τα συστήματα ασφαλείας, εξοικονομώντας έτσι 60 δολ. την ημέρα.
Το δικαίωμα στη δουλειά έφερε το δικαίωμα στο θάνατο. Μερικές φορές η ζωή λύνει τις αντιθέσεις με το δικό της αμείλικτο τρόπο.
Αυτός ο κόσμος διχάζεται διαρκώς. Το ένα δικαίωμα εναντίον του άλλου. Στρατιές εφορμούν η μια κατά της άλλης, για τοπικά συμφέροντα, για ένα γήπεδο που θα νέμεται ο εφοπλιστής-εργοδότης, για ένα γκολ που δεν μέτρησε ή για ένα άλλο που μέτρησε, εναντίον ουσιαστικά της δικής τους ζωής που δεν μετράει, οργανωμένος μικρόκοσμος, ενίοτε και υπόκοσμος, που παραπέμπει στη διαρκή κοινωνική βία, που διδάσκει στα παιδιά του το μπούλινγκ, την υπεροχή της ανθρωποφαγίας. Κι όσο βουλιάζουμε στην κρίση τόσο η λογική αυτή, που κάνει τα ιερά δικαιώματα ανίερα, που κάνει την κοινωνική ζωή αρένα, κυριαρχεί. Καθιστώντας ακόμα πιο δύσκολη την έξοδο. «Να σου δώσω μια να σπάσεις, αχ βρε κόσμε γυάλινε»!
