Με μεγάλη συμμετοχή κόσμου, παρά τις αντιξοότητες, πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση της ομάδας Ιστορικού Προβληματισμού της ΑΝΤΑΡΣΥΑ με αφορμή την συμπλήρωση 90 χρόνων από την Μικρασιατική Καταστροφή και με συμμετοχή αγωνιστών από την Τουρκία.
του Κώστα Παλούκη
Μετά από μια μικρή περιπέτεια με τον χώρο της εκδήλωσης, αφού μια ημέρα νωρίτερα η γραμματεία της πρυτανείας του ΕΚΠΑ ενημέρωσε πως το Πανεπιστήμιο Αθηνών αναίρεσε την απόφαση παραχώρησης της αίθουσας, η ημερίδα μεταφέρθηκε στο αμφιθέατρο του κτιρίου Γκίνη στο Παλιό Πολυτεχνείο. Πάνω από 150 άτομα από όλες τις ηλικίες παρακολούθησαν τις ανακοινώσεις και συμμετείχαν στη συζήτηση, παρά το γεγονός ότι η ημερίδα συνέπεσε με την πανευρωπαϊκή ημέρα χωρίς αυτοκίνητο και η πρόσβαση στο κέντρο της Αθήνας ήταν εξαιρετικά δύσκολη είτε με μέσα μαζικής μεταφοράς είτε με αυτοκίνητο.
Η ομάδα ιστορικού προβληματισμού της ΑΝΤΑΡΣΥΑ προσπαθεί να σηκώνει το γάντι του δημόσιου διαλόγου σε ζητήματα ιστορίας τα οποία τα οποία καθορίζουν την συλλογική μνήμη αυτής της κοινωνίας. Με αυτό το κριτήριο αποφάσισε να οργανώσει μια συζήτηση για τη Μικρασιατική Εκστρατεία και τη Μικρασιατική Καταστροφή που επέφερε ο πόλεμος σε όλους τους λαούς της Ανατολίας. Αυτή είναι και η βασική προβληματική της ομάδας. Ο πόλεμος και η καταστροφή δεν έπληξε μόνο τους Έλληνες, αλλά όλους τους λαούς. Γι’ αυτό ακριβώς και θεωρήθηκε σκόπιμο να συμμετέχουν ιστορικοί της Αριστεράς και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου.
Η ημερίδα έγινε σε δύο κύκλους συζητήσεων. Στον πρώτο κύκλο με θέμα «Μικρά Ασία: ο άγνωστος πόλεμος για το εκπαιδευτικό σύστημα Ελλάδας και Τουρκίας», ομιλητές ήταν ο Αλέξανδρος Κατσιγιάννης, εκπαιδευτικός, ο υπογράφων, ιστορικός και ο Μπουλέντ Κεπενέκ, εκπαιδευτικός, καθηγητής τουρκικής φιλολογίας σε γυμνάσιο και συνδικαλιστής. Στο δεύτερο κύκλο με θέμα το «εργατικό κίνημα, Αριστερά σε Ελλάδα και Τουρκία και ο πόλεμος στη Μικρά Ασία», ομιλητές ήταν ο Θανάσης Καμπαγιάννης, ιστορικός, ο Τάσος Κωστόπουλος, ιστορικός, δημοσιογράφος και ο Φώτης Μπενλίσοϊ, ιστορικός, διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου.
Ο Αλέξανδρος Κατσιγιάννης παρουσίασε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η μικρασιατική εκστρατεία στα ελληνικά σχολικά εγχειρίδια, πώς αποσιωπάται ο ρόλος του διεθνούς ιμπεριαλισμού, το κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο, τον ρόλο και τις ευθύνες του βενιζελισμού, πώς διαχειρίστηκε την ήττα των βενιζελικών στις εκλογές του 1920 και πώς αποσιωπάται ο ρόλος της Αριστεράς.
Ο Μπουλέντ Κεπενέκ τόνισε τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάστηκε η εικόνα του «εχθρού Έλληνα» μέσα στο τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα για να ενισχύσει τον τουρκικό εθνικισμό, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι το γεγονός της κατοχής της Μικράς Ασίας από τον ελληνικό στρατό χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα προκειμένου να δείξει ότι είναι μια υπαρκτή απειλή. Ενδιαφέρουσα ήταν η επισήμανση πώς τα τελευταία χρόνια αυτή η αρνητική εικόνα έχει αρχίσει να ξεθωριάζει, καθώς το ρόλο του «εχθρού» στην εθνικιστική προπαγάνδα έχουν πάρει οι Κούρδοι και ο αντι-κουρδικός εθνικισμός.
Υποστήριξε πως στην καθημερινότητα του Τούρκων δεν κυριαρχεί η αρνητική εικόνα για τους Έλληνες ούτε εμποδίζει την αμοιβαία συνύπαρξη, εκτός από τις περιπτώσεις που η εχθρότητα οξύνεται από τα ΜΜΕ και την εκάστοτε κυβέρνηση. Μάλιστα, ο τουρκικός λαός δείχνει συμπάθεια και αλληλεγγύη στον ελληνικό λαό σήμερα και εμπνέεται από τους αγώνες που δίνει έναντια στην τρόικα και το ΔΝΤ. Σε αυτό το σημείο από πολλούς υποστηρίχθηκε πως αντίθετα στην Ελλάδα δεν υπάρχει μια αντίστοιχη υποχώρηση της αρνητικής εικόνας για τους Τούρκους.
Ο υπογράφων αναφέρθηκε στην υπόθεση του βιβλίου της Στ΄ Δημοτικού. Το κεντρικό του επιχείρημα ήταν ότι η διευρυμένη και πέρα από το δεξιό κοινό που ανέδειξε το ζήτημα ενόχληση στη φράση «συνωστισμός» θα πρέπει να συνδεθεί με τη σχέση του προσφυγικού ζητήματος με το κοινωνικό ζήτημα, ιδιαίτερα σε περίοδο όξυνσής του από την αστική τάξη.
Στον δεύτερο κύκλο ο Τάσος Κωστόπουλος παρέθεσε μια σειρά από ιστορικά στοιχεία και τεκμήρια που αποσιωπώνται από την εθνική αφήγηση για το 1922, σχετικά με την ελληνική κατοχή της Μικράς Ασίας και τον πόλεμο, τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα της μικρασιατικής εκστρατείας ως κομμάτι της συνολικής ιμπεριαλιστικής εκστρατείας στην καταρρέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία υπό την καθοδήγηση και προς εξυπηρέτηση του αγγλικού ιμπεριαλισμού.
Ο Φώτης Μπενλίσοϊ παρουσίασε εντελώς άγνωστες πλευρές για το ελληνικό κοινό του σοσιαλιστικού και κομμουνιστικού κινήματος στην Οθωμανική Τουρκία και τη σχέση των μπολσεβίκων με το τουρκικό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα. Υποστήριξε πως η ρωσική επανάσταση επηρέασε τους λαούς της Τουρκίας και ότι ο Κεμάλ προσπάθησε να ενσωματώσει και ταυτόχρονα να χτυπήσει αυτό το ρεύμα, διαλύοντας το νεοσύστατο κομμουνιστικό κόμμα και ιδρύοντας ένα άλλο, απόλυτα ελεγχόμενο από το κεμαλικό κράτος.
Ο Θανάσης Καμπαγιάννης αναφέρθηκε στη στάση του ελληνικού εργατικού κινήματος και της Αριστεράς απέναντι στον πόλεμο, τονίζοντας τις απεργίες που έγιναν σε καιρό πολέμου, ιδιαίτερα στον κρίσιμο τομέα των σιδηροδρομικών, τις εξεγέρσεις που έγιναν με επισιτιστικές διεκδικήσεις σε κάποιες πόλεις και στην αντιπολεμική προπαγάνδα στο μέτωπο επί ποινή προδοσίας της πατρίδας.
Τις εισηγήσεις ακολούθησαν ερωτήσεις και τοποθετήσεις, ενώ από το Συντονιστικό της ΑΝΤΑΡΣΥΑ χαιρέτισε ο Σπύρος Αλεξίου αναφέροντας τη λογική της ημερίδας και καλώντας στη γενική απεργία στις 26 Σεπτεμβρίου.
Αυτός ο καταιγισμός αγνώστων σημαντικών και καίριων πληροφοριών για τον μικρασιατικό πόλεμο και της Μικρασιατικής Καταστροφής, την ελληνική και τουρκική Αριστερά, τον ελληνικό και διεθνή ιμπεριαλισμό, τον ρόλο της ρωσικής επανάστασης, αλλά κυρίως οι αιρετικές και ριζοσπαστικές αναγνώσεις των νέων ιστορικών, πρέπει να γίνουν κτήμα όλου του μαχόμενου δυναμικού, ώστε να ενδυναμώσουν τα επιχείρηματα απέναντι στον ελληνικό εθνικισμό όλων των εκδοχών, αλλά και να ανανεώσουν τον δημόσιο διάλογο τόσο μέσα στην κοινωνία όσο και μέσα στην επίσημη ιστοριογραφία. Γι’ αυτό το λόγο τα ηλεκτρονικά αρχεία της ημερίδας θα αναρτηθούν επεξεργασμένα και υποτιτιλισμένα στα τουρκικά στις ιστοσελίδες της ΑΝΤΑΡΣΥΑ.
