Δημήτρης Τζιαντζής
▸ Στα «μουλωχτά» «στρώνουν» τον δρόμο για τα 331 «ορόσημα» και τις 175 «παρεμβάσεις» του Ταμείου Ανάκαμψης
Θυσία γίνονται… για το καλό μας(!) ο Κυριάκος Μητσοτάκης και οι υπουργοί του. Αυτό, τουλάχιστον, ισχυρίστηκε ο πρωθυπουργός στο υπουργικό συμβούλιο την περασμένη βδομάδα, προειδοποιώντας ότι «οι πολίτες σκέφτονται ήδη τις διακοπές τους. Εμείς πάλι όχι, γιατί οι μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης δεν προβλέπεται να κάνουν διακοπές ούτε φέτος». Αφήνουμε στην άκρη τη δημαγωγική ρητορική του πρωθυπουργού-τουρίστα, που σε πλήρη αντίθεση με το μέσο εργαζόμενο πέρσι το καλοκαίρι φωτογραφιζόταν κάθε μέρα και σε άλλη παραλία εν μέσω πανδημίας.
Πίσω από το σύνθημα για καυτό «μεταρρυθμιστικό καλοκαίρι», κρύβεται ο σχεδιασμός της κυβέρνησης να φέρει όσα περισσότερα αντιδραστικά πολυνομοσχέδια, «δράσεις και ορόσημα» (προαπαιτούμενα) για το Ταμείο Ανάκαμψης πάνω στα «μπάνια του λαού» για να περιοριστούν οι αντιδράσεις, δημιουργώντας έτσι νέα αρνητικά δεδομένα. Στόχος τους είναι το εργατικό κίνημα να βρει τον Σεπτέμβρη τον δρόμο εντελώς ναρκοθετημένο. Γι’ αυτό η κυβέρνηση, μετά την ψήφιση του αντεργατικού νομοσχεδίου Χατζηδάκη, πατάει γκάζι εκμεταλλευόμενη τη «θερινή ραστώνη» αλλά και τον εθιμοτυπικό συνδικαλισμό της συναίνεσης και της υποταγής που εκφράζουν ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ. Έτσι, ήδη παίρνουν το δρόμο –προς έγκριση αρχικά από το υπουργικό συμβούλιο και στη συνέχεια από τη Βουλή μέσα στον Ιούλιο– τα νομοσχέδια για την ιδιωτικοποίηση της επικουρικής ασφάλισης, γνωστά και ως «κουμπαράς του Πινοσέτ» (βλ. σελ. 5), και το νομοσχέδιο για σχολείο-επιχείρηση με αξιολόγηση σχολικών μονάδων και εκπαιδευτικών (σελ. 7). Το τρίτο νομοσχέδιο αφορά την ακόμα πιο αντιδραστική αναδιάρθρωση της αστυνομίας, η οποία στο όνομα της αντιμετώπισης της παραβατικότητας στοχεύει ουσιαστικά στις εστίες αντίστασης και το μαζικό κίνημα, με τα κανόνια ήχου και τα άλλα «έξυπνα όπλα» να είναι έτοιμα να παραταχθούν και απέναντι στον «εσωτερικό εχθρό.
Οι μεταρρυθμίσεις αυτές είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό συνδεμένες με τη γενικά θετική –αλλά με διορθώσεις– αξιολόγηση του σχεδίου «ανάκαμψης και ανθεκτικότητας» της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ανάλογο μεταρρυθμιστικό τσουνάμι επιχειρείται σε όλη την Ευρώπη, με τον εγκάθετο πρωθυπουργό του τραπεζικού συστήματος στην Ιταλία Μάριο Ντράγκι να επιβάλλει στους Ιταλούς αυτό που ζητούσε εδώ και χρόνια ως επικεφαλής της ΕΚΤ: «Μεταρρυθμίσεις, μεταρρυθμίσεις κι ακόμη περισσότερες μεταρρυθμίσεις με όποιο κόστος!».
Όπως και σε άλλες χώρες, το ελληνικό σχέδιο βαπτίζει το 38% της διάθεσης των κονδυλίων ως «επενδύσεις φιλικές προς το περιβάλλον» για να τις δικαιολογήσει –συνήθως καταχρηστικά– στο πλαίσιο των «κλιματικών στόχων». Χαρακτηριστικό είναι ότι η έμφαση δίνεται στην παραπάνω ιδιωτικοποίηση της αγοράς ενέργειας και όχι στην ενίσχυση των δημόσιων μέσων μεταφοράς. Ταυτόχρονα, επιχειρείται να δοθεί «περιβαλλοντικό» πρόσημο και στην προσπάθεια χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης ιδιωτικοποιήσεων και άλλων μεγάλων πρότζεκτ, όπως το Ελληνικό και ο Βοτανικός. Ανάλογες αλχημείες γίνονται και στο θέμα της «ψηφιοποίησης της οικονομίας και της κοινωνίας», στο οποίο υποτίθεται αποβλέπει το 20% των επενδύσεων, το οποίο πάλι έχει στον πυρήνα τις συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα και όχι την ουσιαστική βελτίωση των υπηρεσιών, την ώρα που η τιμολόγηση του ίντερνετ στην Ελλάδα είναι από τις ακριβότερες στην Ευρώπη.
Η κομισιόν εξέδωσε πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου για τη διάθεση –με το σταγονόμετρο– 17,8 δισ. ευρώ υπό μορφή επιχορηγήσεων και 12,7 δισ. ευρώ υπό μορφή δανείων προς την Ελλάδα στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης. Η έγκριση του σχεδίου από το Συμβούλιο θα οδηγήσει στην εκταμίευση προχρηματοδότησης ύψους 4 δισ. ευρώ. Γι’ αυτόν τον λόγο άλλωστε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκανε πρόσφατα τον γύρο της Ευρώπης, με σύντομες επικοινωνιακές φιέστες για να μοιράσει η ίδια τα «ευρωπαϊκά δώρα» από το Ταμείο Ανάκαμψης. Μόνο την Τρίτη η φον ντερ Λάιεν βρέθηκε σε Βερολίνο, Ρώμη και Ρίγα, κυρίως για να κάνει δηλώσεις μπροστά στις κάμερες. Αυτόν τον χαρακτήρα είχε και η επίσκεψη στην Ελλάδα και το σόου κάτω από την Ακρόπολη, με τη φον ντερ Λάιεν δίπλα στον Κυριάκο Μητσοτάκη να μιλάει για το πολυδιαφημισμένο NextGenerationEU των 800 δισ. ευρώ. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για το μεγαλύτερο σχέδιο ανάκαμψης στην Ευρώπη μετά το σχέδιο Μάρσαλ. Στην πραγματικότητα, το πακέτο είναι «λίγο» και εντελώς ανεπαρκές για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της κρίσης, ενώ η μερίδα του λέοντος ήδη μοιράζεται ανάμεσα στα μεγάλα μονοπωλιακά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Συγκριτικά, οι δαπάνες της αμερικανικής κυβέρνησης το 2021 θα είναι υπερτριπλάσιες από τα ποσά που σχεδιάζουν να διαθέσουν οι χώρες της ευρωζώνης, ενώ το αντίστοιχο πακέτο ανάκαμψης του Μπάιντεν υπολογίζεται στα 1,6 τρισ. ευρώ. Αυτό που υποβάθμισε η φον ντερ Λάιεν είναι πως για να εγκρίνεται η εκταμίευση της επόμενης δόσης μέσα στην επόμενη πενταετία θα πρέπει σταδιακά να εκπληρωθούν περίπου… 331 «ορόσημα και στόχοι», δηλαδή προαπαιτούμενα.
Η διαφορά με τα μνημόνια είναι ότι το βάρος δεν δίνεται τόσο στους δημοσιονομικούς στόχους, που έχουν εκτροχιαστεί λόγω μιας διετίας με lockdown, αλλά στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις θωράκισης της μακροπρόθεσμης κα-πιταλιστικής κερδοφορίας και της ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού κεφαλαίου. Το «πράσινο, ψηφιακό και ανθεκτικό μονοπάτι» που θέλει να βαδίσει η ΕΕ, ωστόσο, θα είναι στρωμένο με «αίμα» από την επιστροφή από το 2023 στα πρωτογενή πλεονάσματα και τη σκληρή δημοσιονομική πειθαρχία, κάτι για το οποίο έχει δεσμευτεί και η κυβέρνηση. Άλλωστε και τα χρέη που αναλαμβάνει τώρα η ΕΕ σχεδιάζεται να μειωθούν σταδιακά μέσω νέων φορολογικών εσόδων και επιβαρύνσεων εισφορών από τα κράτη-μέλη.
