Από τις Βρυξέλλες έως την Αργυρούπολη…

Βασίλης Μηνακάκης

Αφιέρωμα 200 χρόνια από το ’21

Από τη μια, οι κορυφαίοι θεσμικοί παράγοντες, που καλούν στις επίσημες εκδηλώσεις για τα 200 χρόνια από την έναρξη της Επανάστασης του 1821, τον διάδοχο του βρετανικού θρόνου, πρίγκιπα Κάρολο και τους προέδρους Ρωσίας και Γαλλίας, Βλαντιμίρ Πούτιν και Εμανουέλ Μακρόν (ο οποίος δεν θα έρθει τελικά) — κορυφαίους εκπροσώπους των τριών χωρών των οποίων οι στόλοι καταναυμάχησαν τον οθωμανικό στο Ναβαρίνο, σε μια κρίσιμη για την πορεία της Επανάστασης στιγμή. Κίνηση συμβολική, που υποδηλώνει αυτό που με πιο ακραίο κι ανοιχτό τρόπο διακηρύσσουν νεοφιλελεύθεροι και ευρωπαιολάγνοι εν όψει της επετείου: Χωρίς τους Δυτικούς, η Επανάσταση θα είχε αποτύχει. Τι θα μπορούσαν να κάνουν μια χούφτα κλεφταρματολοί, ένα στράτευμα ατάκτων απέναντι στην πανίσχυρη Οθωμανική Αυτοκρατορία; Συνεπώς, συνεχίζουν ρητά ή υπόρρητα, στους Δυτικούς οφείλουμε την ελευθερία μας και το μέλλον μας είναι άρρηκτα δεμένο με αυτούς.

Από την άλλη, η Αργυρούπολη και η ελληνική λεβεντιά. Ήρωες της Επανάστασης γίνονται γκράφιτι στο αθλητικό κέντρο –σε σημείο που τους βλέπουν πολλά μάτια– από τον «Εύρυτο», ο οποίος θα φωτογραφηθεί με τον δήμαρχο, τον μητροπολίτη Γλυφάδας Αντώνιο και έναν αξιωματικό της Ελληνικής Αστυνομίας. Μικρή… λεπτομέρεια: Ουκ ολίγα από τα γκράφιτι τα οποία φέρουν την υπογραφή του «Εύρυτου» αντανακλούν ένα ανοιχτά ρατσιστικό, νεοναζιστικό και ακροδεξιό πνεύμα.

Ανάμεσα σε αυτά τα δύο «άκρα», θα κινηθεί ο εορτασμός των 200 χρόνων της Επανάστασης. Φυσικά η πανδημία έχει αλλάξει πολύ τα δεδομένα και του χρόνου –μιας και πολλές από τις προγραμματισμένες δράσεις μετατίθενται χρονικά μερικούς μήνες μετά, για περιόδους που οι υγειονομικές συνθήκες θα είναι πιο ασφαλείς– αλλά και του όγκου — μιας και κάποιες άλλες από αυτές τις δράσεις θα ακυρωθούν ή θα μετασχηματιστούν σε διαδικτυακές. Όπως και να έχει όμως, οι δράσεις αυτές σε ό,τι αφορά το πολιτικό και ιδεολογικό τους «χρώμα», θα ακροβατούν μεταξύ αυτών των δύο «άκρων», με άλλη κάθε φορά ισορροπία · μια ισορροπία που θα κλίνει προς την… Αργυρούπολη όσο πιο «χαμηλά» κατεβαίνουμε (δήμοι, τοπικοί φορείς, εκκλησία κ.λπ.) και προς τις… Βρυξέλλες όσο ανεβαίνουμε πιο ψηλά και θεσμικά. Θύμα αυτής της δύσκολης ισορροπίας (που οδήγησε στην έξοδο κάποια από τα αρχικά μέλη της) αλλά και της πανδημίας και της μη στήριξής της από τα επιχειρηματικά ιδρύματα, που ήδη από καιρό είχαν τους δικούς τους προγραμματισμούς, η Επιτροπή της Αγγελοπούλου μοιάζει να εξελίσσεται πλέον περισσότερο σε μια ομπρέλα, που θα σκεπάσει με το επίσημο θεσμικό πλαίσιο ήδη προγραμματισμένες δράσεις, παρά μια ουσιαστική παρέμβαση.

Ας είναι αυτή η βεντάλια –με τις όποιες παραλλαγές της– ξεκάθαρη. Γιατί βρισκόμαστε στο 2021 και όχι στο 1971, οπότε το κυρίαρχο αφήγημα δεν είναι απλώς ένας αναβαπτισμένος εθνικισμός, ένα εκσυγχρονισμένο «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια». Συνενώνει περισσότερα πράγματα — ή επιχειρεί τουλάχιστον να κάνει κάτι τέτοιο. Γιατί, ενόψει της επετείου, βλέπουμε από θεσμούς εορτασμού της (ιδρύματα, πανεπιστήμια, μουσεία κ.λπ.), από δωρεές κλινών ΜΕΘ και συνέδρια για την πανδημία έως νέες ιστορικές μελέτες, σύγχρονες μουσειακές προτάσεις, ανάδειξη αρχειακών πηγών, επιστημονικά συνέδρια και πολλά άλλα.

Η αναμέτρηση με αυτό το εκσυγχρονισμένο πλαίσιο δεν γίνεται με «ευκολίες», με τα «παλιά» — έστω τα χρήσιμα «παλιά». Όποιος μείνει σε αυτά, θα αιφνιδιαστεί βλέποντας την έκταση της συζήτησης για τους εμφυλίους του 1821 ή για τη σφαγή στην κατειλημμένη από τους Έλληνες Τριπολιτσά.