της Ιωάννας Καρδαρά
Για διαφθορά και φοροδιαφυγή κατηγορείται ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Ζοζέ Σόκρατες. Η έρευνα σε βάρος του κινήθηκε με την υποψία της φορολογικής απάτης, του ξεπλύματος μαύρου χρήματος και των κατηγοριών διαφθοράς. Οι δικαστικές αρχές διέταξαν την παραμονή του υπό κράτηση ύστερα από τριήμερη ανακριτική διαδικασία. Η είδηση έχει προκαλέσει σεισμό στο πολιτικό σκηνικό της Πορτογαλίας και ειδικότερα στο κόμμα των Σοσιαλιστών.
Ο Σόκρατες, 57 ετών, διατέλεσε πρωθυπουργός της Πορτογαλίας με το Σοσιαλιστικό Κόμμα μέχρι το 2011 και ήταν αυτός που οδήγησε τη χώρα στο μηχανισμό στήριξης της Τρόικας. Φιγούρα αμφιλεγόμενη και εμβληματική, συγκέντρωνε διφορούμενες απόψεις και συναισθήματα, καθώς ο κόσμος διχαζόταν ανάμεσα στο θαυμασμό και στην αντιπάθεια, κατά τη διάρκεια της θητείας του.
Η δικαιοσύνη εστιάζει στα μεγάλα ποσά που μεταφέρθηκαν στο λογαριασμό του Σόκρατες, στον πλούσιο τρόπο ζωής του, συμπεριλαμβανομένης και της αγοράς ενός πολυτελούς διαμερίσματος στο Παρίσι, στα κινητά και ακίνητα δηλαδή αγαθά που δεν συμβαδίζουν με τα δηλωμένα εισοδήματά του στις φορολογικές αρχές. Θα επικεντρωθεί ιδιαίτερα στον τρόπο ζωής του πρώην πρωθυπουργού και αρχηγού του Σοσιαλιστικού Κόμματος, όταν ζούσε στο Παρίσι το 2012 για να συνεχίσει τις σπουδές του. Μαζί του είχαν συλληφθεί άλλα τρία άτομα, ανάμεσά τους κι ο προσωπικός του οδηγός που φέρεται να είχε μεταφέρει μεγάλη ποσότητα μετρητών στο Παρίσι, όπου και έμενε τα τελευταία χρόνια ο Σόκρατες. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι καμία από τις ενέργειες αυτές δεν συνδέεται με την επιχείρηση Μόντε Μπράνκο, μια έρευνα που οδήγησε τον Ιούλιο στη σύλληψη του πρώην προέδρου και διευθύνοντα συμβούλου της τράπεζας Εσπίριτο Σάντο Ρικάρντο Σαλγκάντο. Ο δικηγόρος του Ζοζέ Σόκρατες δήλωσε πως η απόφαση είναι βαθιά άδικη και αδικαιολόγητη και θα προχωρήσουν σε έφεση.
Σύμφωνα με εκπρόσωπο μη κυβερνητικής οργάνωσης για τη διεθνή διαφάνεια, η διαφθορά είναι σοβαρό πρόβλημα στην Πορτογαλία και η πολιτική εξουσία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη λόγω της σύγκρουσης συμφερόντων που συχνά εμφανίζεται.
Η υπόθεση του Σόκρατες μπορεί να επηρεάσει όλη την πολιτική σκηνή της Πορτογαλίας. Το συγκεκριμένο γεγονός μπορεί να έχει αντίκτυπο μέσα κι έξω από την Πορτογαλία. Η υπόθεση ωστόσο αποτελεί ιδιαίτερο πλήγμα για το Σοσιαλιστικό Κόμμα, το οποίο είχε ξεκινήσει την προεκλογική του εκστρατεία, με σκοπό να ανακτήσει την εξουσία στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές του 2015. Αρκετά αμήχανος εμφανίζεται ο δήμαρχος της Λισαβόνας Αντόνιο Κόστα, πρώην υπουργός Εσωτερικών και νεοεκλεγμένος Γενικός Γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, αρκέστηκε να δηλώσει πως θα πρέπει να αφήσουν τη δικαιοσύνη να κάνει τη δουλειά της και εξέφρασε την εμπιστοσύνη του στους θεσμούς.
Το όνομα του Ζοζέ Σόκρατες έχει ξανααναφερθεί στο παρελθόν για εμπλοκή του σε σκάνδαλο όταν ήταν υπουργός Περιβάλλοντος το 2010, στο πλαίσιο έρευνας για διαφθορά. Ωστόσο η υπόθεση μπήκε εντέλει στο αρχείο.
Ο Σόκρατες υπέστη συντριπτική ήττα στις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου του 2011, τις οποίες κέρδισε το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα του νυν πρωθυπουργού Πέδρο Πάσος Κουέλιου. Τότε ο Σόκρατες παραιτήθηκε από Γενικός Γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος και αργότερα ξεκίνησε νέα καριέρα ως τηλεοπτικός σχολιαστής για το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο RTP.
Η υπόθεση έρχεται δέκα μέρες έπειτα από ένα άλλο σκάνδαλο διαφθοράς σχετικά με τη χορήγηση καρτών Visa, σε πλούσιους μετανάστες, γεγονός που οδήγησε σε παραίτηση τον υπουργό Εσωτερικών και κατ’ οίκον περιορισμό τον αρχηγό της Αστυνομίας.
Η σύλληψη του Ζοζέ Σόκρατες έχει προκαλέσει αμηχανία στον πολιτικό κόσμο της Πορτογαλίας, καθώς φαίνεται ότι επιχειρείται η πρόωρη και ατιμωτική συνταξιοδότηση της προηγούμενης γενιάς πολιτικών που ανέλαβε την ευθύνη επιβολής των Μνημονίων.
