Λήδα Δώδου, Γράμμα από Αυστρία
Όσο η κρίση στις χώρες της ΕΕ βαθαίνει, ανεξάρτητα από την αιτιολογία που της αποδίδεται κάθε φορά (κορονοϊός, δασμοί των ΗΠΑ, πόλεμος στην Μέση Ανατολή) τόσο παλαιότερα κεκτημένα αναιρούνται. Σε αυτό το πλαίσιο, τους τελευταίους μήνες, τόσο στην Αυστρία όσο και στη Γερμανία, οι κυβερνήσεις έχουν βάλει στο στόχαστρο δύο ζητήματα που αποτελούν πλευρές του ίδιου νομίσματος. Αφενός, περικόπτουν διαρκώς κοινωνικές δαπάνες – από τα κονδύλια των υπηρεσιών απασχόλησης για μετεκπαίδευση των ανέργων μέχρι τη συμμετοχή των ασφαλισμένων σε εξετάσεις. Αφετέρου, εγκαλούν τους εργαζόμενους να δουλέψουν περισσότερο προκειμένου να συνεισφέρουν στο ασφαλιστικό σύστημα, πολλές φορές εξαναγκάζοντάς τους μέσω αντεργατικών ρυθμίσεων, όπως με νόμο που πρακτικά επιτρέπει την 12ωρη εργασία.
Ένας από τους στόχους τους είναι αυτό που έχουν ορίσει ως «lifestyle μερική απασχόληση». Ένα μοντέλο το οποίο, ισχυρίζονται, αποτελεί πρόβλημα γιατί οι εργαζόμενοι αντί να δουλεύουν και άρα να συμβάλλουν στην ευρωστία των ταμείων, κάθονται και απολαμβάνουν τον ελεύθερο χρόνο τους. Κι αν από μόνη της αυτή η επιχειρηματολογία είναι προβληματική, καθ’ ότι έμμεσα αναγνωρίζει ότι στις σημερινές συνθήκες εργασίας, οι άνθρωποι που δουλεύουν πλήρες ωράριο στην πραγματικότητα δεν έχουν ελεύθερο χρόνο και ότι το να έχει κανείς ελεύθερο χρόνο αποτελεί πρόβλημα για την κοινωνία, το ζήτημα της στοχοποίησης της μερικής απασχόλησης αποκρύπτει πολύ βαθύτερα και σημαντικότερα ζητήματα.
Όπως έχουν δείξει πολλές έρευνες, πολλοί απ’ τους ανθρώπους που δουλεύουν μειωμένο ωράριο το κάνουν από ανάγκη, γιατί δεν βρίσκουν πλήρες. Ταυτόχρονα, παραβλέπεται ο έμφυλος χαρακτήρας του φαινομένου, καθώς είναι κατεξοχήν οι γυναίκες οι οποίες αναγκάζονται να καταφεύγουν στην μερική απασχόληση, τόσο γιατί αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο κομμάτι της «δεύτερης βάρδιας» αλλά και γιατί οι εργασίες στις οποίες απασχολούνται κατά κόρον, θεωρούνται υποδεέστερες.
Στα ευρωπαϊκά καπιταλιστικά κέντρα, λοιπόν, το να δουλεύεις δεν αρκεί. Πρέπει να είσαι διατεθειμένος να μην έχεις καν υποψία ελεύθερου χρόνου.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 4-5 Απριλίου 2026
