Δημήτρης Σταμούλης
Με το αποτυχημένο μοντέλο της πανδημίας και του πολέμου στην Ουκρανία επιχειρεί η κυβέρνηση υποτίθεται να «ελέγξει» την αύξηση των τιμών λόγω της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στο Ιράν, περιοριζόμενη στο να επιβάλει μόνο ένα πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα, τρόφιμα και κάποια βασικά αγαθά. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κ. Χατζηδάκης έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι δεν υφίσταται κανένα θέμα επάρκειας στον εφοδιασμό και ότι η Ελλάδα δεν παίρνει φυσικό αέριο από τη Μέση Ανατολή, ωστόσο θα το πληρώσει πιο ακριβά έτσι κι αλλιώς αφού στις 9 Μαρτίου η τιμή του εκτινάχθηκε 70%, ενώ δύο μέρες μετά υποχώρησε περίπου 15%. Οι επιπτώσεις θα φανούν τόσο στους λογαριασμούς ρεύματος καθώς το αέριο καλύπτει περίπου το 37,4% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής στη χώρα, όσο και στους χρήστες αερίου για τη θέρμανση των σπιτιών τους. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εκτός από πιο ακριβά καύσιμα, θα σημάνει και σημαντικά πιο ακριβά λιπάσματα (με αλυσιδωτές συνέπειες στις τιμές των τροφίμων), ενώ στις αγορές εμπορευμάτων αυξάνονται οι τιμές σε σιτάρι, μέταλλα και άλλα χύδην προϊόντα που μεταφέρονταν μέσω της θαλάσσιας αυτής οδού.
Όλες αυτές οι παράμετροι ουδόλως απασχόλησαν το κυβερνητικό επιτελείο το οποίο απλώς αρκέστηκε στο πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα καύσιμα (περιθώριο κέρδους έως 5 λεπτά/λίτρο στο χονδρεμπόριο και 12 λεπτά/λίτρο στα πρατήρια) και για τρόφιμα και βασικά αγαθά έως τις 30 Ιουνίου και μετά βλέπουμε. Εκδόθηκε και λίστα 61 προϊόντων τα οποία οι λιανέμποροι δεν θα μπορούν να πωλούν με μεγαλύτερο μικτό περιθώριο ποσοστό κέρδους ανά κωδικό, σε σχέση με αυτό που είχε αυτός ο κωδικός κατά μέσο όρο το 2025.
Η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων θα είναι μηδαμινή. Για παράδειγμα, στα καύσιμα, το μικτό περιθώριο κέρδους διαμορφώνει μόλις το 10% της τελικής τιμής, δηλαδή ψίχουλα. Το πιο σημαντικό είναι ωστόσο ότι την ίδια ώρα που η κυβέρνηση επιβάλει πλαφόν στα πρατήρια καυσίμων, δηλαδή τη λιανική αγορά, αφήνει στο απυρόβλητο τη χονδρική αγορά, δηλαδή τα διυλιστήρια όπου κανείς δεν ελέγχει ούτε τη διαμόρφωση των τιμών χονδρικής ούτε τα κοστολόγια. Ανενόχλητα από την κυβέρνηση, τα διυλιστήρια έχουν εκτινάξει την κερδοφορία τους το 2025, με τη Helleniq Energy να προβλέπει κέρδη EBITDA 1,2 δισ. ευρώ και τη Motor Oil 944 εκατ. δηλαδή αθροιστικά πάνω από 2 δισ. ευρώ!
Κερδισμένο όμως θα συνεχίζει να βγαίνει το κράτος καθώς ο ΕΦΚ (ειδικός φόρος κατνάλωσης) σε βενζίνες και πετρέλαια αντιστοιχεί σε 0,7 και 0,41 €/λίτρο, αντίστοιχα, συν επιπλέον ΦΠΑ 24%, ενώ ακόμα και στο πιο φθηνό πετρέλαιο θέρμανσης, ο ΕΦΚ αποτελεί το 28% της τιμής προ ΦΠΑ. Όσον αφορά στο πλαφόν στα 61 προϊόντα, πέρα από το ότι πολλά βασικά είδη καθημερινής χρήσης εξαιρούνται, υπάρχει δυνατότητα στα σούπερ μάρκετ αύξησης των τιμών σε προϊόντα εκτός λίστας, όπως άλλωστε είχε συμβεί και στο παρελθόν.
Η κυβέρνηση πάντως εντάσσει το νέο άλμα τιμών στο αφήγημά της περί… «παγκόσμιου πληθωρισμού» που «δεν μπορεί να ελέγξει», αλλά «μπορεί να αντιμετωπίσει φαινόμενα αισχροκέρδειας», όπως είπε χαρακτηριστικά ο Κ. Χατζηδάκης. Ωστόσο το διαρκές κύμα ακρίβειας δεν είναι… εισαγόμενο αλλά σε μεγάλο βαθμό εγχώριο. Ο πληθωρισμός που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ για τον Φεβρουάριο, πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, διαμορφώθηκε στο 2,7% (από 2,5% τον Ιανουάριο), με διψήφιες αυξήσεις σε βασικά είδη διατροφής και αγαθά όπως 12,1% σε αρνί και κατσίκι, 13,5% τα φρούτα, 16,7% οι σοκολάτες, 15% ο καφές, 10,9% τα αεροπορικά εισιτήρια, 10,1% ένδυση και υπόδηση, αλλά και 6,5% ξενοδοχεία, καφετέριες, εστιατόρια και 2,6% η στέγαση (ενοίκια κατοικιών, επισκευές κ.α.).
Ωστόσο η αύξηση στα καύσιμα είναι γεγονός μετά την έκρηξη του πολέμου ακόμα και την επομένη του, υπογραμμίζοντας τις ληστρικές διαθέσεις του κεφαλαίου. Συγκρίνοντας τις τιμές από 28/2 (έναρξη πολέμου) με 10/3, η μέση τιμή αμόλυβδης 95 οκτ. έφτασε στα 1,869 ευρώ/λίτρο (+6,2%), το ντίζελ κίνησης στα 1,843 (+15%) και το πετρέλαιο θέρμανσης 1,42 (+16,8%). Στις Κυκλάδες η απλή αμόλυβδη ξεπέρασε τα 2 ευρώ/λίτρο, ενώ σε Δωδεκάνησα 1,97, Λέσβο 1,92 και Φωκίδα 1,91 ευρώ/λίτρο.
Το εργατικό κίνημα να απαιτήσει κτύπημα των κερδών του κεφαλαίου
Τα πλεονάσματα να γυρίσουν στον λαό, όχι σε εξοπλισμούς και επιδοτήσεις στους βιομηχάνους
Είναι φανερό ότι όσο πιο πολύ ανεβαίνουν οι τιμές, τόσο πιο πολύ αυξάνονται τα κρατικά έσοδα, εφόσον η κυβέρνηση δεν έχει καμιά πρόθεση να μειώσει τους έμμεσους φόρους που είναι και οι ταξικοί. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα φορολογικά έσοδα άγγιξαν τα 72 δισ. ευρώ το 2025, κάτι που αποτελεί ρεκόρ και αποδίδεται κυρίως στους έμμεσους φόρους, ενώ μόνο την τελευταία τριετία τα επιπλέον φορολογικά έσοδα ανέρχονται σε 14,3 δισ. ευρώ ή 4,76 δισ. ετησίως! Μάλιστα με βάση τις προβλέψεις, τα συνολικά φορολογικά έσοδα για το 2026 αναμένεται να φθάσουν τα 73,477 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 2,498 δισ. ευρώ ή 3,5% σε σχέση με το 2025. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα είναι στις πέντε χώρες της ΕΕ με τον υψηλότερο ΦΠΑ, μετά την Ουγγαρία (27%) και τις Κροατία, Δανία, Σουηδία (όλες με 25%).
Απέναντι στη νέα προσπάθεια του κεφαλαίου να υφαρπάξει νέο μερίδιο πλούτου από τον κόσμο της δουλειάς και τον λαό, μέσω της ληστρικής ακρίβειας, μετά την περίοδο της Covid-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία, το ταξικό εργατικό κίνημα πρέπει να απαντήσει με αγώνες μαχητικούς και αποφασιστικούς διεκδικώντας από τους καπιταλιστές να χάσουν από τα κέρδη τους, και από την κυβέρνηση να απεμπλακεί από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στη Μέση Ανατολή όπου ήδη παίζει ενεργό ρόλο στο πλευρό των ΗΠΑ και Ισραήλ. Ενάντια στα «ματωμένα» κρατικά πλεονάσματα που δημιουργούνται από την αφαίμαξη της εργατικής τάξης, με ριζική μείωση των έμμεσων φόρων όπως ο ΦΠΑ και ο ΕΦΚ, με πλαφόν στις τιμές και τα συνολικά κέρδη βιομηχανιών τροφίμων (και όχι μόνο σε φαινόμενα «αισχροκέρδειας»), ενεργειακών ομίλων, τραπεζών, αλυσίδων σούπερ μάρκετ κ.α. που πρέπει να φορολογηθούν σημαντικά. Τα πλεονάσματα να επιστρέψουν στον λαό με ριζικές αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις, για υγεία και παιδεία, και όχι να δίνονται για πολεμικούς εξοπλισμούς, εκστρατείες φρεγατών, επιδοτήσεις στο κεφάλαιο, και πρόωρες αποπληρωμές των αρπαχτικών – δανειστών.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν που κυκλοφόρησε στις 14-15 Μαρτίου 2026
