Παναγιώτης Ξοπλίδης
Βαλκάνια
Αμαξοστοιχίες που κινούνται αντίθετα στην ίδια γραμμή. Οροφή νεοανακαινισμένου σιδηροδρομικού σταθμού που καταρρέει. Πυρκαγιά σε νυχτερινό κέντρο που λειτουργεί παράνομα. Φαινόμενα όλα της διαπλοκής ανάμεσα σε κεφάλαιο, κυβερνήσεις και κρατικούς μηχανισμούς και μιας διαφθοράς η μητρόπολη της οποίας βρίσκεται στην καρδιά της ίδιας της ΕΕ.
Τρία προαναγγελθέντα εγκλήματα που διαπράχθηκαν πάνω στον ίδιο καμβά
Τα Βαλκάνια ζουν μέρες κοινωνικού αναβρασμού χωρίς προηγούμενο. Με αφορμή τραγωδίες, που όλες έχουν στον πυρήνα τους το καπιταλιστικό κέρδος, οι λαοί βγαίνουν στο δρόμο αναζητώντας αρχικά δικαιοσύνη, πυροδοτώντας ήδη σημαντικές πολιτικές διεργασίες και ανακατατάξεις.
Στο Βελιγράδι, το Σάββατο 15 Μάρτη, πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη διαδήλωση στη σύγχρονη ιστορία της Σερβίας. Το κίνημα, με πρωτοπορία των φοιτητικών συνελεύσεων, συγκροτήθηκε ως απάντηση στην κατάρρευση της οροφής του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ στην οποία 15 άτομα σκοτώθηκαν και καθορίζει πλέον τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα με την παραίτηση της κυβέρνησης και την πιθανή πρόωρη προσφυγή σε εκλογές.
Είναι γεγονός ότι ορισμένες φωνές εντός του κινήματος προσπαθούν να ανακατευθύνουν τη διαμαρτυρία προς ορισμένες ιδέες που δεν έχουν ευρεία λαϊκή υποστήριξη. Τα φιλελεύθερα φιλοδυτικά κόμματα της αντιπολίτευσης ελπίζουν σε ανάληψη της εξουσίας, χωρίς όμως να έχουν μαζική υποστήριξη. Εθνικιστικές, ακροδεξιές και θρησκευτικές ομάδες με πανό εκκλησιών, σημαίες του Ιησού, εικόνες, διεκδικήσεις για το Κόσοβο, προσπαθούν να διαδώσουν μια θρησκευτική, συντηρητική και σοβινιστική γραμμή στην κοινωνία.
Η κομμουνιστική οργάνωση Κόκκινη Πρωτοβουλία, όμως, σε ανακοίνωση της αναφέρει: «Ο αμεσοδημοκρατικός χαρακτήρας της φοιτητικής εξέγερσης εισάγει μια νέα ποιότητα στην πολιτική ζωή της Σερβίας. Η πολιτική των αστικών κοινοβουλευτικών κομμάτων είχε αποξενωθεί από τις μάζες. Τώρα, οι μάζες δημιουργούν την δική τους πολιτική και αυτή των κομμάτων υστερεί, προσπαθώντας με παλιές παραδοσιακές τεχνικές – τα ΜΜΕ και τη χειραγώγηση – να ανακατευθύνουν την διαδικασία προς όφελός τους. Μέχρι στιγμής, δεν τα έχουν καταφέρει, χάρη στην οργάνωση των φοιτητικών συνελεύσεων στα κατειλημμένα πανεπιστήμια».
Η κυβέρνηση κατέφυγε στην κρατική τρομοκρατία για να καταστείλει το κίνημα. Η μυστική αστυνομία άσκησε πίεση στις εταιρείες μεταφορών, απειλώντας τις με αφαίρεση πινακίδων κυκλοφορίας και κατάσχεση οχημάτων, με στόχο να σταματήσει η άφιξη διαδηλωτών στο Βελιγράδι. Παράλληλα, η κήρυξη εργάσιμου Σαββάτου σε κρατικές επιχειρήσεις που συνήθως δεν λειτουργούν τη συγκεκριμένη μέρα, απέτυχε να σταματήσει την εκδήλωση της λαϊκής οργής. Ο κρατικός μηχανισμός κατέφυγε και σε ένα όπλο που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά. Κατά τη διάρκεια του φόρου τιμής στα θύματα με δεκαπέντε λεπτά σιγής, χρησιμοποιήθηκε ένα «ηχητικό κανόνι» για να διαλύσει το πλήθος και να σπείρει πανικό. Η Κόκκινη Πρωτοβουλία σημειώνει: «Η ανοιχτή άσκηση βίας σε βάρος μεγάλου αριθμού ανθρώπων είναι πάντα κίνηση των απελπισμένων. Οι μάζες δεν φοβήθηκαν, το αντίθετο. Τέτοιες κινήσεις προσελκύουν όλο και περισσότερους ανθρώπους στον αγώνα».
Κι ενώ αυτά συμβαίνουν στη Σερβία, τα ξημερώματα της επόμενης μέρας ήρθε μια νέα τραγωδία, αυτή τη φορά σε μια μικρή πόλη της Βόρειας Μακεδονίας, το Κότσανι, όπου 59 νέοι βρήκαν τραγικό θάνατο από πυρκαγιά σε κλαμπ. Η οργάνωση Σοσιαλιστική Αυγή, σε ανακοίνωσή της, είναι αποκαλυπτική για τις ευθύνες: «Σχεδόν σε κάθε πόλη, εγκαταλελειμμένα κτήρια μετατράπηκαν σε νυχτερινά κέντρα, καμπαρέ και ντίσκο. Στον αγώνα για κέρδος και γρήγορο εισόδημα, οι κανόνες παραβιάζονται και ο έλεγχος παρακάμπτεται. Ενώ η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση θα επιδοθούν σε ένα προεκλογικό πινγκ-πονγκ ευθυνών για το ποιος τελικά είναι υπεύθυνος για την τραγωδία και ενώ η εισαγγελία και η δικαιοσύνη θα προσπαθήσουν τις επόμενες μέρες να ξανακερδίσουν την εμπιστοσύνη που ποτέ δεν είχαν αληθινά, είναι η ώρα να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους και να υποδείξουμε ως ενόχους κατευθείαν τους τοπικούς επιχειρηματίες και τοπικούς διαμορφωτές εξουσίας που έχουν διοριστεί ως σερίφηδες».
Και συνεχίζει η ανακοίνωση: «Είναι η ώρα να πούμε ποιοι ευθύνονται ως τάξη και όχι ως άτομα. Το λεγόμενο νυχτερινό κέντρο λειτουργούσε αδιάκοπα για πάνω από 10 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κεντρική και τοπική κυβέρνηση άλλαξαν πολλές φορές, ενώ η γραφειοκρατία γέρασε και αντικαταστάθηκε. Αλλά τα εγκληματικά σχέδια παρέμειναν και συνεχίστηκαν. Παρέμειναν γιατί ο καπιταλισμός δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς αυτά». Αυτός πρακτικά είναι και ο λόγος που τις επόμενες μέρες, μαζικές συγκεντρώσεις εκδηλώθηκαν σε όλη τη χώρα, ξανά με τη νεολαία και τους φοιτητές να εκδηλώνουν μαχητικά την συνολική αντίθεση τους στο υπάρχον πολιτικό σύστημα.
Τα Βαλκάνια «φλέγονται» από τις μαζικές λαϊκές αντιδράσεις, που δρομολογούν ήδη πολιτικές ανατροπές
Όπως και στην Ελλάδα, γίνεται προσπάθεια αυτές οι τραγωδίες να εμφανιστούν ως συμπτώματα «διαφθοράς» και βαλκανικής «καθυστέρησης». Προβάλλεται το επιχείρημα ότι η ΕΕ θα είναι ο εγγυητής εξάλειψης τέτοιων φαινομένων. Στην πραγματικότητα, βεβαίως, η βαλκανική διαφθορά είναι «ψιλικατζίδικο» αν συγκριθεί με το Ευρωκοινοβούλιο και τα γραφεία της ΕΕ σε Στρασβούργο και Βρυξέλλες. Εκεί όπου 19 λομπίστες καπιταλιστικών επιχειρήσεων αναλογούν για κάθε ευρωβουλευτή, ενώ το 50% των Επιτρόπων μετά το τέλος της θητείας τους προσλαμβάνονται από εταιρείες, τράπεζες και ομάδες συμφερόντων. 485 πρώην βουλευτές έγιναν οι ίδιοι λομπίστες για να συνεχίσουν την καριέρα τους ως εξαρτήματα ενός αδηφάγου τέρατος διαφθοράς που εγγυάται την κερδοφορία των επιχειρηματικών κολοσσών.
Ο θεμελιώδης χαρακτήρας του καπιταλισμού είναι που παράγει τραγωδίες όπως τα Τέμπη, το Νόβι Σαντ, το Κότσανι. Τα κέρδος εταιριών όπως η Ferrovie, η Hellenic Train ή των εμπόρων καυσίμων στα Τέμπη, των εργολάβων που αναλαμβάνουν δημόσια έργα στο Νόβι Σαντ, των ιδιοκτητών επιχειρήσεων αναψυχής και εστίασης στο Κότσανι είναι η ρίζα του κακού. Τέτοιες τραγωδίες συμβαίνουν παντού στον κόσμο, αλλά η έκρηξη της λαϊκής οργής στα Βαλκάνια συνδέεται με την γενικευμένη φτώχεια, την συνολική απαξίωση της καθημερινής ζωής της κοινωνικής πλειοψηφίας. Όπως σημειώνει η Σοσιαλιστική Αυγή: «Το κυνήγι του κέρδους και του γρήγορου πλουτισμού είναι ο μοχλός που κινεί την καπιταλιστική μηχανή. Ο καπιταλισμός υποβαθμίζει την αξία της ανθρώπινης ζωής σε όλο τον κόσμο. Αυτό το σύστημα θα συνεχίσει να μας αντιμετωπίζει ως σκλάβους, υπηρέτες και πόρους. Λαμβάνοντας υπόψιν όλα αυτά, είναι η ώρα να εξετάσουμε ξανά το τι είναι κανονικό και αναμενόμενο. Είναι απαραίτητο να προχωρήσουμε στην πολιτική οργάνωση των καταπιεσμένων ώστε να φέρουμε τις αναγκαίες επαναστατικές αλλαγές».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 22-23 Μαρτίου
