Η είσοδος πολιτικών από το ακροδεξιό περιθώριο στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής αποτελεί φαινόμενο που παρατηρείται σε ολόκληρη την Ευρώπη, από την Ισπανία και τη Βρετανία μέχρι τη Γερμανία. Επίσης, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στις ΗΠΑ, με τα λαϊκιστικά και ακροδεξιά μηνύματα του Ντόναλντ Τραμπ.
της Ειρήνης Κοσμά
H αυστριακή κυβέρνηση μετρά τις πληγές της μετά την εκλογική αναμέτρηση-σοκ της περασμένης Κυριακής. Ο Νόρμπερτ Χόφερ του ακροδεξιού κόμματος «Ελευθερία» αναδείχτηκε νικητής στον πρώτο γύρο των εκλογών για την προεδρία. Τα δύο κυβερνώντα κόμματα υπέστησαν βαρύτατη ήττα.
Το εκλογικό αποτέλεσμα δείχνει ότι η πλειοψηφία των ψηφοφόρων αμφισβητεί τα παραδοσιακά πολιτικά σχήματα. Έχοντας χάσει τους δεσμούς με τη λαϊκή τους βάση, τα κόμματα εξουσίας απορρίπτονται από το εκλογικό σώμα, καθώς κρίνονται αναποτελεσματικά.
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, ο Νόρμπερτ Χόφερ έρχεται καθαρά πρώτος με 36% στον πρώτο γύρο των εκλογών για την προεδρία, μία θέση με κυρίως τυπικά καθήκοντα και περιορισμένο πολιτικό ρόλο, αλλά και εξουσίες.
Οι υποψήφιοι από τα δύο κυρίαρχα κόμματα, που κυβερνούν στην Αυστρία από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και έπειτα, απέτυχαν ακόμα και να διασφαλίσουν τη συμμετοχή τους στον δεύτερο γύρο, που θα διεξαχθεί στις 22 Μαΐου. Κατρακύλησαν στην τέταρτη και πέμπτη θέση συγκεντρώνοντας ποσοστό γύρω στο 11%. Το αποτέλεσμα σημαίνει ότι για πρώτη φορά από το 1945, η Αυστρία δεν θα έχει πρόεδρο που να προέρχεται από τους Σοσιαλδημοκράτες του καγκελαρίου Βέρνερ Φάιμαν ούτε από τους κεντροδεξιούς συμμάχους του στο Λαϊκό Κόμμα. Η είσοδος στο πρώην παλάτι της δυναστείας των Αψβούργων ενός προέδρου που δεν προέρχεται από τα δύο κυρίαρχα κόμματα θα μπορούσε να ταράξει το κλίμα ηρεμίας και ομοφωνίας που παραδοσιακά χαρακτηρίζει την αυστριακή πολιτική ζωή. «Πρόκειται για την έναρξη μιας νέας πολιτικής εποχής», δήλωσε ο επικεφαλής του κόμματος «Ελευθερία» Χάινζ-Κρίστιαν Στράσε, σχολιάζοντας το αποτέλεσμα, το οποίο χαρακτήρισε «ιστορικό». Είναι άλλωστε το καλύτερο ποσοστό, σε ομοσπονδιακό επίπεδο, που έχει πετύχει το ακροδεξιό κόμμα, μετεξέλιξη της πρώην «Συμμαχίας για το Μέλλον» του επίσης ακροδεξιού, Γεργκ Χάιντερ. Ο Τύπος στην Αυστρία είδε τη νίκη του Χόφερ σαν «τσουνάμι που έφερε τα πάνω κάτω στην πολιτική ζωή». Ο 45χρονος Χόφερ είναι ένας «ευγενικός και όμορφος πολιτικός που καλύπτει τις κτηνώδεις διακηρύξεις του κόμματος Ελευθερία κατά των προσφύγων, χρησιμοποιώντας πιο ήπια γλώσσα», σύμφωνα με αναλυτές. Ο Φάιμαν από την πλευρά του, είδε το αποτέλεσμα της Κυριακής σαν «ξεκάθαρη προειδοποίηση προς την κυβέρνηση ότι πρέπει να εργαστούμε μαζί πιο δυναμικά». Διευκρίνισε πάντως, ότι το κόμμα του δεν εξετάζει αλλαγές προσώπων, και φυσικά, ούτε αντικαταστάτη για τον ίδιο.
Αντίπαλος του Χόφερ στις 22 Μαΐου θα είναι ο Αλεξάντερ φαν ντερ Μπέλεν, υποψήφιος των Πρασίνων, που συγκέντρωσε ποσοστό 20%, μπροστά από την Ίρμγκαρντ Γκρις, δικαστικό και ανεξάρτητη υποψήφια, που κέρδισε το 18,5% των ψήφων.
Ο μοναδικός που τα πήγε χειρότερα από τους υποψηφίους των κυβερνώντων κομμάτων ήταν ο Ρίτσαρντ Λούγκνερ, 83χρονος δισεκατομμυριούχος, μέλος της «υψηλής κοινωνίας» της Βιέννης, παντρεμένος με πρώην μοντέλο του Playboy, ο οποίος κέρδισε κάτι περισσότερο από 2%.
Η είσοδος πολιτικών από το περιθώριο στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής αποτελεί φαινόμενο που παρατηρείται σε ολόκληρη την Ευρώπη, από την Ισπανία και τη Βρετανία μέχρι τη Γερμανία. Επίσης, κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στις ΗΠΑ, με τα λαϊκιστικά και ακροδεξιά μηνύματα του Ντόναλντ Τραμπ. Η Μαρίν Λεπέν, επικεφαλής του γαλλικού «Εθνικού Μετώπου», που ελπίζει να αναδειχθεί πρόεδρος στις επερχόμενες εκλογές, συνεχάρη μέσω του tweeter το κόμμα «Ελευθερία» για το «εξαιρετικό αποτέλεσμα». «Μπράβο στον αυστριακό λαό», πρόσθεσε.
Πέρυσι, η Αυστρία υποδέχτηκε 90.000 αιτούντες άσυλο, τον δεύτερο υψηλότερο αριθμό στην Ευρώπη ανά κάτοικο. Η κυβέρνηση του Φάιμαν υιοθέτησε αυστηρά αντιμεταναστευτικά μέτρα τις προηγούμενες εβδομάδες. Κάτι που δεν ανέκοψε την αυξανόμενη υποστήριξη στο κόμμα «Ελευθερία». Πρόσφατες δημοσκοπήσεις τοποθετούν την ακροδεξιά στην πρώτη θέση με ποσοστό άνω του 30% στην πρόθεση ψήφου, ενόψει των επόμενων προγραμματιζόμενων βουλευτικών εκλογών το 2018. Αντίθετα, η υποστήριξη στα δύο κυρίαρχα κόμματα πέφτει εδώ και χρόνια και στις εκλογές του 2013 μόλις που κατάφεραν να συγκεντρώσουν ικανό ποσοστό για να ξανασχηματίσουν τον μεγάλο κυβερνητικό συνασπισμό. Η παραδοσιακά ισχυρή οικονομία της Αυστρίας έχει επίσης κατεβάσει ρυθμούς και δεν διαθέτει πλέον το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ. Ο συνασπισμός υπό τον Φάιμαν, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2008, ακολούθησε την οδό των νεοφιλελεύθερων «μεταρρυθμίσεων», παρά τις κοινωνικές αντιδράσεις.
Ο Νταβίντ Πφαρχόφερ, ερευνητής σε ινστιτούτο σφυγμομετρήσεων, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο, σημείωσε ότι το αποτέλεσμα της Κυριακής έδειξε ότι τα παραδοσιακά κόμματα δεν θα μπορέσουν να συνεχίσουν «να διαλύουν τα πάντα», αν θέλουν να παραμείνουν στην εξουσία.
Η αποτυχία στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης προς όφελος της κοινωνικής πλειοψηφίας και η φασιστική διολίσθηση των κομμάτων εξουσίας, οδήγησε στην άνοδο της ακροδεξιάς στην Αυστρία, όπως και αλλού. Οι πρόσφατες πρωτοβουλίες για κλείσιμο του λεγόμενου βαλκανικού διαδρόμου για τους πρόσφυγες και οι ακραίες δηλώσεις κατά της Αθήνας από τη Βιέννη συντέλεσαν στο εκλογικό αποτέλεσμα της περασμένης Κυριακής.
Μεγάλο τμήμα του αυστριακού πληθυσμού έχοντας εξοικειωθεί με τον ουγγρικό αυταρχισμό, από τις πρόσφατες στενές επαφές της Βιέννης με τη Βουδαπέστη, επιλέγει τον πιο αυθεντικό εκφραστή του αυταρχισμού στη χώρα. Το κατά πόσο η ψήφος στην ακροδεξιά αποτελεί αντιδραστική στροφή με πιο μόνιμα χαρακτηριστικά ή κυρίως έκφραση δυσαρέσκειας στα παραδοσιακά κόμματα θα φανεί στον δεύτερο γύρο με όλα τα ενδεχόμενα να παραμένουν προς το παρόν ανοιχτά.
