Δημήτρης Σταμούλης
▸Σε «εξωγενείς αναταράξεις» επιμένει να αποδίδει το αμείωτο κύμα ακρίβειας που πλήττει τα λαϊκά νοικοκυριά ο πρωθυπουργός παρότι τα επίσημα στατιστικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι αποτελεί δομικό πρόβλημα του καπιταλισμού καθώς μέσα και από αυτόν τον μηχανισμό ανόδου των τιμών το κεφάλαιο απομυζάει μεγάλα κέρδη.
Ειδικότερα, η ακρίβεια στα τρόφιμα έχει εξελιχθεί σε βραχνά για τα ελληνικά νοικοκυριά. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, μέσα σε μία δεκαετία, από το 2016 έως το 2025, τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά έχουν ακριβύνει σωρευτικά κατά 36%. Όσον αφορά τη μηνιαία κατά κεφαλήν δαπάνη των ελληνικών νοικοκυριών για αγορές τροφίμων και ποτών αυξήθηκε κατά 24% από 2015 έως 2024, από τα 310,7 ευρώ το ποσό εκτινάχθηκε στα 385,3 ευρώ. Με βάση την ΕΛΣΤΑΤ, η σωρευτική αύξηση του πληθωρισμού στα τρόφιμα ήταν +4,3% το 2021, +15,5% το 2022, +8% το 2023 και οριακή μείωση -0,6% το 2024. Στα συνολικά μηναία έξοδα των Ελλήνων που ανήλθαν στα 1.725 ευρώ το 2024, οι δαπάνες για τα είδη διατροφής και τα μη οινοπνευματώδη ποτά είχαν το μεγαλύτερο μερίδιο, δηλαδή 20,7%.
Τεράστιο κοινωνικό ζήτημα προκύπτει από το κόστος στέγασης καθώς τα ενοίκια έχουν αυξηθεί από το 2022 κατά 40%, ενώ μόνο το 2025 η αύξηση ήταν στο 10%. Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026 η μίσθωση αυξήθηκε ήδη κατά 4,4%. Στα καύσιμα τα όποια μέτρα της κυβέρνησης αποδεικνύονται… τζούφια. Τώρα ο Κ. Μητσοτάκης, μετά τις ‘εκπτώσεις’-ψίχουλα των διυλιστηρίων, τάζει κρατική επιδότηση της τιμής στην αντλία, αλλά αφήνει άθικτους τους δυσθεώρητους έμμεσους φόρους στα καύσιμα. Ενώ και η λεγόμενη ‘Εθνική Πρωτοβουλία’ για μειώσεις τιμών στα σούπερ μάρκετ θα τρέξει από… Σεπτέμβριο με υποτιθέμενες μειώσεις σε άγνωστο αριθμό προϊόντων, με τις αλυσίδες να κερδίζουν χωρίς απώλειες όλη την τουριστική σεζόν!
Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι το 66% των πολιτών, δηλαδή οι δύο στους τρεις, δηλώνουν πως θα κάνουν λιγότερες ημέρες διακοπών ή δεν θα ταξιδέψουν καθόλου φέτος λόγω οικονομικών δυσκολιών, ενώ από αυτούς που θα ταξιδέψουν, ο ένας στους τρεις θα περιορίσει κόστος ή χρόνο διακοπών. Πλέον οι διακοπές έχουν μετατραπεί σε «πολυτέλεια» για μεγάλο μέρος των εργαζόμενων.
Λιγότερη μόρφωση, περισσότερη φτώχεια
Μεγάλη συσχέτιση παρουσιάζει το εκπαιδευτικό επίπεδο των εργαζόμενων καθώς όσο πιο χαμηλό είναι τόσο αυξάνεται η πιθανότητα έκθεσης σε κίνδυνο φτώχειας. Με βάση την τελευταία έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, το 2025 το ποσοστό στην Ελλάδα για τους απασχολουμένους με χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο 0-2 (αντιστοιχεί σε απόφοιτους Δημοτικού και Γυμνασίου) ήταν 21,3%, έναντι 18,8% στην ΕΕ-27. Η χώρα μας βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και από τις χώρες της Περιφέρειας (19,1%), ενώ είναι χαμηλότερα μόνο από τα Βαλκάνια (36,1%).
Στο εκπαιδευτικό επίπεδο 3-4, που αντιστοιχεί σε απόφοιτους Λυκείου, ο κίνδυνος φτώχειας στην εργασία στην Ελλάδα ανερχόταν το 2025 σε 11,0%, έναντι 8,4% στην ΕΕ-27. Η τιμή αυτή είναι υψηλότερη και από τις τρεις ομάδες σύγκρισης, τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (9,8%), την Περιφέρεια (10,2%) και τα Βαλκάνια (8,7%).
Εκτεθειμένος ένας στους πέντε με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης
Όπως υπογραμμίζει το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, «το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς δείχνει ότι στην Ελλάδα ακόμη και το μεσαίο εκπαιδευτικό επίπεδο δεν προσφέρει την ίδια προστασία από τη φτώχεια στην εργασία που παρατηρείται σε άλλα ευρωπαϊκά εργασιακά περιβάλλοντα».
Συνολικά ο κίνδυνος φτώχειας στους νέους στην Ελλάδα παραμένει υψηλότερος από το επίπεδο του 2009, παρά τη μείωση που καταγράφεται μετά το 2019. Ειδικότερα, ο δείκτης αυξήθηκε από 22,3% το 2009 σε 26,4% το 2019 και στη μειώθηκε σε 24,2% το 2025. Σε επίπεδο χωρών, το ποσοστό των νέων ηλικίας 18-24 ετών σε κίνδυνο φτώχειας στην Ελλάδα (24,2%) βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τη Βουλγαρία και λίγο χαμηλότερα από τη Ρουμανία (25,8%), αλλά σημαντικά υψηλότερα από χώρες όπως η Σλοβενία (8,2%), η Κροατία (10,8%), η Πολωνία (16,9%) και η Πορτογαλία (17,9%). Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρ’ ότι ο κίνδυνος φτώχειας στους νέους έχει μειωθεί σε σχέση με το 2019, εξακολουθεί να βρίσκεται σε σχετικά υψηλά επίπεδα και να διαφοροποιείται από τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 1-2 Αυγούστου 2026
