Μαριάννα Τζιαντζή
Στόχος των ΗΠΑ είναι να εξαθλιώσουν τον κουβανικό λαό για να πετύχουν αλλαγή καθεστώτος. Η Κούβα αποτελεί «απειλή» λένε. Όμως απειλή για την παγκόσμια αντιδραστική τάξη αποτελεί όχι μόνο η ζώσα επανάσταση αλλά και η ανάμνησή της, ακόμα και το τραυματισμένο της αποτύπωμα.
H Koύβα πεινά, η Κούβα διψά, η Κούβα ασφυκτιά. Το μακρόχρονο εμπάργκο, σε συνδυασμό με την απαγόρευση εισαγωγών πετρελαίου που επέβαλαν από τον Γενάρη του 2026 οι ΗΠΑ, αποκτά γενοκτονικές διαστάσεις. Σκουπίδια συσσωρεύονται στους δρόμους της Αβάνας καθώς τα απορριμματοφόρα δεν έχουν πετρέλαιο για να κινηθούν, ενώ πολύωρες είναι οι διακοπές ρεύματος. Ελλείψεις σε τρόφιμα και φάρμακα. Γηροκομεία και νοσοκομεία στενάζουν, η βρεφική θνησιμότητα διπλασιάστηκε, ενώ όλοι οι δείκτες δημόσιας υγείας επιδεινώνονται.
Πρόσφατα η Κούβα παρέλαβε από την Κίνα 15.000 τόνους ρύζι, κάτι που σημαίνει ότι σε κάθε Κουβανό αναλογεί ενάμισι κιλό ρύζι – μια προσωρινή ανακούφιση από την πείνα. Ήταν το πρώτο φορτίο και η Κίνα έχει υποσχεθεί να παραδώσει συνολικά 60.000 τόνους κατά φάσεις.
Πριν από αρκετά χρόνια διάβασα το μυθιστόρημα Η υπόσχεση (The Pledge) του Αμερικανού Χάουαρντ Φαστ, που αναφέρεται και στον τρομακτικό λιμό που επέβαλαν στην περιοχή της Βεγγάλης οι Βρετανοί στα χρόνια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, το 1943, με αποτέλεσμα εκατομμύρια Ινδοί να πεθάνουν από πείνα. Τότε έμαθα πόσο πολύτιμος μπορεί να είναι ένας κόκκος ρυζιού. Ένα από τα πρόσωπα του βιβλίου είναι ένας Ινδός κομμουνιστής που γράφει, τυπώνει και διαβάζει μια εφημερίδα. Όταν λέμε «διαβάζει», εννοούμε μεγαλόφωνη ανάγνωση. Ο εκδότης/δημοσιογράφος/τυπογράφος/τελάλης πηγαίνει με το ποδήλατό του από χωριό σε χωριό. Μόλις φτάνει σε έναν οικισμό, οι κάτοικοι, που τον περιμένουν, μαζεύονται γύρω του, κάθονται σταυροπόδι κατάχαμα κι εκείνος ξεδιπλώνει την εφημερίδα και τους διαβάζει τις ειδήσεις, καθώς όλοι είναι αναλφάβητοι. Η αμοιβή του είναι ένας κόκκος ωμού ρυζιού από κάθε ακροατή. Για τα παιδιά δωρεάν. Στόχος του είναι τα είκοσι χωριά την ημέρα, όμως συχνά περιορίζεται σε πολύ λιγότερα καθώς μετά την ανάγνωση ακολουθούν θυελλώδεις συζητήσεις. Το βράδυ επιστρέφει στην πόλη έχοντας μαζέψει μια χούφτα ρύζι, που αρκεί για την επιβίωσή του. Crowdfunding θα λέγαμε σήμερα, συλλογική χρηματοδότηση.
«Ρύζι, Φασόλια, Ζάχαρη». Αυτά τα τρία βασικά είδη διατροφής προσπαθούσε να προσφέρει στον λαό η κυβέρνηση των Σαντινίστας τη δεκαετία του ’80, όταν ο χρηματοδοτούμενος από τους Αμερικανούς πόλεμος των Κόντρας είχε γονατίσει την οικονομία της χώρας και η μαύρη αγορά οργίαζε. Με το δελτίο κάθε Νικαραγουανός εξασφάλιζε ενάμισι κιλό ρύζι το μήνα – ό,τι δεν βρίσκει ένας Κουβανός στις σημερινές συνθήκες του αδυσώπητου οικονομικού πολέμου.
Το Sunny Hong, το κινέζικο πλοίο που έφτασε στην Αβάνα, είναι το σύγχρονο ισοδύναμο του Κουρτουλούς, του ναυλωμένου από τον Ερυθρό Σταυρό τουρκικού πλοίου που στα χρόνια της Κατοχής έφτανε στο λιμάνι του Πειραιά φέρνοντας τρόφιμα (όσπρια και αυγά) στη λιμοκτονούσα Αθήνα. Οι 60.000 τόνοι ρύζι δεν σώζουν αλλά, έστω, είναι μια υπόμνηση ότι ο κουβανικός λαός δεν είναι εντελώς μόνος σ’ αυτή την παρατεταμένη δοκιμασία.
Αν καταρρεύσει η Κούβα, η ελπίδα θα γεράσει απότομα – σε όλο τον κόσμο
Η ιστορία επαναλαμβάνεται, όχι στη μακρινή Κούβα αλλά και στις δικές μας λαϊκές αγορές όπου, μετά τη λήξη τους, άνθρωποι μαζεύουν από τον δρόμο μισοσαπισμένα φρούτα και λαχανικά – και όχι για να ταΐσουν τα κουνέλια τους. Στις οθόνες μας είδαμε δραματικές εικόνες από τη Γάζα: Παλαιστίνιους να πυροβολούνται ενώ στέκονται στην ουρά για την παραλαβή λίγων τροφίμων ενώ άλλοι, επιζήσαντες, να μαζεύουν με τις χούφτες τους το αλεύρι που χύθηκε στο χώμα. Οι Κουβανοί δεν κινδυνεύουν από σφαίρες, ντρόουν και βόμβες – τουλάχιστον προς το παρόν. Στόχος των Αμερικανών είναι να εξαθλιώσουν τον κουβανικό λαό, να του στερήσουν όχι μόνο το ρύζι αλλά και την αξιοπρέπειά του ώστε να επιτευχθεί η αλλαγή καθεστώτος.
Η Κούβα αποτελεί «απειλή» δηλώνει η Ουάσινγκτον. Όμως απειλή για την παγκόσμια αντιδραστική τάξη αποτελεί όχι μόνο η ζώσα επανάσταση αλλά και η ανάμνησή της, ακόμα και το τραυματισμένο της αποτύπωμα. Αν καταρρεύσει η Κούβα, η ελπίδα θα γεράσει απότομα – σε όλο τον κόσμο. Ενάμισι κιλό κινέζικο ρύζι για κάθε Κουβανό είναι πολύτιμο, όμως εμείς έχουμε ανάγκη μια Κούβα όρθια, που δεν θα σέρνεται στα σκοτάδια, που δεν θα της λείπουν τα αυτονόητα, όπως το ταπεινό ρύζι.
Φίλοι που πρόσφατα ταξίδεψαν στην Κούβα μιλούν για την περηφάνια και την αξιοπρέπεια του λαού της όμως η πείνα εύκολα διαβρώνει ό,τι εδώ και δεκαετίες κατακτήθηκε με ιδρώτα και αυταπάρνηση. Η πείνα γίνεται πολεμικό όπλο, όπως αποδείχτηκε στη Γάζα. Και ξανά, 200 χρόνια μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου: «λαλεί πουλί παίρνει σπυρί κι η μάνα το ζηλεύει».
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 20-21 Ιουνίου 2026
