Νίκος Μανάβης
▸Μόλις έξι κτηνίατροι για Λέσβο και Λήμνο
Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, Τετάρτη 25/3, στη Λέσβο είχαν επιβεβαιωθεί 15 κρούσματα αφθώδους πυρετού. Στοιχείο που μαρτυρεί ότι η νόσος δεν έφτασε «ξαφνικά» στο νησί στις 13 Μαρτίου, αλλά πιθανότατα υπήρχε αρκετό καιρό πριν εντοπιστεί. Η εξέλιξη αυτή είναι απόλυτα αναμενόμενη από τη στιγμή που εδώ και ένα χρόνο στα απέναντι τουρκικά παράλια έχουν καταγραφεί αρκετά κρούσματα.
Στην ακτίνα των τριών χιλιομέτρων (ζώνη προστασίας) γύρω από το αρχικό κρούσμα, υπάρχουν 140 κτηνοτροφικές μονάδες. Από αυτές είχαν οριστικοποιηθεί τα αποτελέσματα στις 80, ενώ αναμένονταν τα αποτελέσματα σε άλλες 60. Στη ζώνη των 10 χιλιομέτρων (ζώνη επιτήρησης) γύρω από το αρχικό κρούσμα, οι έλεγχοι αναμενόταν να ξεκινήσουν την Πέμπτη 26/3, 13 ημέρες μετά τον εντοπισμό του πρώτου κρούσματος. Αυτή η πολύ μεγάλη καθυστέρηση είναι αποτέλεσμα της βαρύτατης υποστελέχωσης της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας της Λέσβου, η οποία διαθέτει μόλις πέντε κτηνιάτρους, που ενισχύονται από έναν στρατιωτικό κτηνίατρο. Για έναν πληθυσμό περίπου 380.000 αιγοπροβάτων και 30.000 βοοειδών. Ταυτόχρονα, αυτοί οι έξι κτηνίατροι πρέπει να εξυπηρετήσουν και τη Λήμνο, με τα περίπου 80.000 αιγοπρόβατα, καθώς δεν υπάρχει κανένας στο νησί.
Ο κίνδυνος του αφθώδους πυρετού προκαλεί τεράστια ανησυχία στους κτηνοτρόφους του Έβρου, που βλέπουν μια νέα επιζωοτία να απειλεί τα κοπάδια τους μετά την ευλογιά των προβάτων. Εύλογα ζητούν να προχωρήσει άμεσα ο εμβολιασμός των ζώων τους, μέτρο που ήδη εφαρμόζεται στην Κύπρο.
Η επιζωοτία του αφθώδους πυρετού μπορούσε να είχε προληφθεί, καθώς εδώ και ένα χρόνο ήταν γνωστό πως η ζωονόσος βρισκόταν σε έξαρση στην Τουρκία, λίγα μίλια μακριά από τις ακτές της Λέσβου. Κρούσματα είχαν εντοπιστεί επίσης στη Γερμανία τον Ιανουάριο του 2025, ενώ μερικές εβδομάδες αργότερα η νόσος εντοπίστηκε σε Ουγγαρία και Σλοβακία.
Συνεπώς, υπήρχε χρόνος για να στελεχωθούν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες με το αναγκαίο προσωπικό, να εκπονηθεί ένα σχέδιο ενεργητικής επιτήρησης των κοπαδιών (συστηματική παρακολούθηση και δειγματοληψίες αίματος) για άμεσο εντοπισμό κρουσμάτων. Παράλληλα, βέβαια, θα έπρεπε να έχει γίνει εκπαίδευση των κτηνοτρόφων στην εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας και ανάπτυξη συνεργασίας με τις κτηνιατρικές αρχές της Τουρκίας για ταχύτερη αντιμετώπιση της νόσου.
Τίποτα από τα παραπάνω δεν έγινε. Η κυβέρνηση το μόνο που κάνει είναι να θανατώνει κατά εκατοντάδες τα πρόβατα της Λέσβου, όπως έκανε και στην περίπτωση της ευλογιάς. Μέχρι σήμερα ούτε καν συζητά τον εμβολιασμό των κοπαδιών και, με τα μέτρα που επέβαλε, έριξε όλο το κόστος της ζημιάς που η ίδια προκάλεσε στις πλάτες των κτηνοτρόφων.
Δεν πρόκειται για λάθη ή αστοχίες της κυβέρνησης, αλλά για πολιτική επιλογή που στηρίζεται στις νεοφιλελεύθερες ιδεοληψίες της και στις επιταγές που έχουν θεσπιστεί από την Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ. Αυτές οι επιλογές ευθύνονται για τη μεγάλη εξάπλωση των επιζωοτιών. Ευλογιά, πανώλη και αφθώδης πυρετός είναι ασθένειες της ελεύθερης αγοράς, της υποταγής της αγροτοδιατροφικής παραγωγής στους νόμους της ανταγωνιστικότητας και του κέρδους.
Μεγάλες είναι οι ευθύνες που έχουν και οι τοπικές αρχές (δήμοι και περιφέρειες) του ανατολικού Αιγαίου και της Θράκης, που, ενώ γνωρίζουν το πρόβλημα, έχουν αποδεχθεί τόσο την υποστελέχωση των υπηρεσιών όσο και την απουσία σχεδιασμού για την αντιμετώπιση της νόσου.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 28-29 Μαρτίου 2026
