Παναγιώτης Ξοπλίδης
Ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει στηρίξει την ακροδεξιά αντιπολίτευση της Βενεζουέλας, έχει τηρήσει επιθετική γραμμή στο Ουκρανικό, ενώ πρωταγωνιστεί στην καταπίεση της Δυτικής Σαχάρας, της «Παλαιστίνης της Αφρικής».
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, έχει αναδειχθεί σε ηγετική μορφή της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, σηματοδοτώντας ωστόσο την ιστορική παρακμή της, όπως και τον εκφυλισμό της ρεφορμιστικής αριστεράς που δορυφοριοποείται γύρω της. Η αλληλεγγύη στον παλαιστινιακό λαό, η υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και η εναντίωση στις γκανγκστερικές ενέργειες Τραμπ θεωρούνται σχεδόν «επαναστατικές» πράξεις σήμερα, κάτι που φανερώνει πόσο χαμηλά έχει πέσει ο πήχης εντός της αστικής πολιτικής διεθνώς.
Υπενθυμίζεται πως η άλλοτε κραταιά ευρω-σοσιαλδημοκρατία κυβερνά, επίσης, σε Βρετανία και Δανία. Στην πρώτη, οι Εργατικοί έχουν διαλύσει ό,τι είχε απομείνει όρθιο από το κοινωνικό κράτος του προηγούμενου αιώνα. Στη σκανδιναβική χώρα, οι πολιτικές της Μέτε Φρεντέρικσεν σε ζητήματα μετανάστευσης ελάχιστα απέχουν από τις θέσεις της ακροδεξιάς. Συνολικά, η σοσιαλδημοκρατία (ενισχυμένη σε κάποιες χώρες με πράσινα, «προοδευτικά», ρεφορμιστικά αριστερά κόμματα) είναι σήμερα η πιο φιλοπόλεμη πολιτική δύναμη στην Ευρώπη, με πρωταγωνιστικό ρόλο στα προγράμματα Rearm και αντεργατικές πολιτικές στο όνομα της «πολεμικής οικονομίας».
Η Ισπανία του Σάντσεθ δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτό το θλιβερό σκηνικό. Η κυβέρνησή του στήριξε την Ουκρανία, ως όχημα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, σε όλη την εξέλιξη της σε ένα καθεστώς με φασίζουσες, σοβινιστικές πολιτικές, που στο ιστορικό τους υπόβαθρο έχουν το νεοναζιστικό αναθεωρητισμό.
Συμμετέχει έμμεσα στον πόλεμο, με παροχή εξοπλισμού και υλικής βοήθειας, καθώς και με εκπαίδευση Ουκρανών στρατιωτικών. Είναι από τους πλέον ένθερμους θιασώτες των σκληρών κυρώσεων στη Ρωσία, με αποτέλεσμα η ΕΕ να είναι σήμερα ενεργειακά εξαρτημένη από τις ΗΠΑ.
Ανάλογη είναι η διαχρονική πολιτική της Ισπανίας όσον αφορά τη Λατινική Αμερική, την οποία ο ισπανικός καπιταλισμός θεωρεί ως «ενδοχώρα». Εκεί λειτουργεί ως «μακρύ χέρι» της ΕΕ, αλλά και με αυτονομία, καθώς οι μεγαλύτερες ισπανικές επιχειρήσεις έχουν κολοσσιαίες επενδύσεις στη σε κρίσιμους τομείς (τράπεζες, ενέργεια, πράσινη οικονομία κ.α.). Ο Σάντσεθ είναι ο πιο φανατικός υποστηρικτής της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur, που δίνει τη χαριστική βολή στους φτωχομεσαίους Ευρωπαίους αγρότες στο όνομα της κερδοφορίας πολυεθνικών που καταστρέφουν το περιβάλλον, τη βιοποικιλότητα, την υγεία των ανθρώπων και στις δύο ηπείρους.
Παράλληλα, η κυβέρνησή του συνέχισε την στήριξη της ακροδεξιάς αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα και η Ισπανία είχε τον πιο ενεργό ρόλο, μετά τις ΗΠΑ, σε πολιτικές κυρώσεων και παρεμβατισμού. Η Μαδρίτη είχε αναγνωρίσει την κυβέρνηση-μαριονέτα του Γκουαϊδό και φιλοξενεί ηγέτες της αντιπολίτευσης με πρόσχημα την κριτική στον «αυταρχισμό». Μετά από το σοκ της απαγωγής Μαδούρο και το «νέο δόγμα Μονρόε» του Τραμπ για το Δυτικό Ημισφαίριο, η ανάδειξη του Σάντσεθ σε διεθνή «αντιτραμπική αντιπολίτευση» σχετίζεται άμεσα και με την προσπάθεια του ισπανικού καπιταλισμού να διατηρήσει τα κεκτημένα του στη Λατινική Αμερική.
Όμως, ο πλέον αντιδραστικός ρόλος της κυβέρνησης Σάντσεθ αφορά το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας. Είναι, μαζί με την Παλαιστίνη, η τελευταία εκκρεμότητα της αποικιοκρατικής περιόδου και οι ομοιότητες των δύο περιπτώσεων είναι πάρα πολλές. Ο ρόλος της Ισπανίας είναι ιστορικά και πολιτικά καθοριστικός, καθώς πρόκειται για την πρώην αποικιακή δύναμη της περιοχής μέχρι το 1975. Με τις Συμφωνίες της Μαδρίτης, η διοίκηση πέρασε στο Μαρόκο και στη Μαυριτανία χωρίς δημοψήφισμα αυτοδιάθεσης. Αυτό οδήγησε σε σύγκρουση με το Μέτωπο Πολισάριο, που διεκδικεί ανεξαρτησία για τον λαό των Σαχράουι με αντιιμπεριαλιστικό αγώνα δεκαετιών.
Η Δυτική Σαχάρα είναι μια μικρογραφία της Παλαιστίνης, καθώς το Μαρόκο έχει πλέον καταλάβει όλη την περιοχή, εφαρμόζει εποικιστική πολιτική εθνοκάθαρσης με μεγάλο μέρος των Σαχράουι να ζει σε προσφυγικούς καταυλισμούς στην Αλγερία. Επιπλέον, το Μαρόκο (ο πιο πιστός σύμμαχος των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Μαγκρέμπ και την Αφρική) διεκδικεί την ολοκληρωτική ενσωμάτωση της περιοχής, προβάλλοντας σχέδια για μετατροπή της σε τουριστικό θέρετρο, ανάλογα με αυτά των Τραμπ-Νετανιάχου για τη Γάζα. Η Ισπανία, ως «εγγυήτρια δύναμη» υποστήριζε λύση μέσω του ΟΗΕ, που δεν αναγνωρίζει την μαροκινή κατοχή. Το 2022, όμως, ο Σάντσεθ έκανε σημαντική αλλαγή και στήριξε το αμερικανόπνευστο σχέδιο «αυτονομίας», με κατοχύρωση της μαροκινής κυριαρχίας αντί της ανεξαρτησίας. Αυτή η διπλωματική αλλαγή αποκατέστησε τις σχέσεις Ισπανίας–Μαρόκου, σε συνδυασμό με «θωράκιση» των συνόρων στους θύλακες Θέουτα και Μελίγια, όπου οι αιματοβαμμένοι φράχτες είναι το όριο της Ευρώπης-φρούριο.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε στις 21-22 Μαρτίου 2026
