της Μαριάννας Τζιαντζή, από τη σελίδα της στο Facebook
Βλέπω τα τηλεοπτικά πλάνα με τους συγκεντρωμένους έξω από το γραφείο του ανακριτή, στα Τρίκαλα, να εκφράζουν με χειροκροτήματα και πανό τη συμπαράστασή τους στον ιδιοκτήτη του εργοστασίου Βιολάντα που πήγε εκεί για να απολογηθεί. Αυτές τις στιγμές δεν σκέφτομαι μόνο τις πέντε εργάτριες που κάηκαν ζωντανές. Στο νου μου έρχεται ένα εμβληματικό βιβλίο του 20ού αιώνα, το «Αν αυτό είναι ο άνθρωπος» του Πρίμο Λέβι όπου ο συγγραφέας (ένας άθεος αντιφασίστας Εβραίος) περιγράφει τις μέρες που ήταν κρατούμενος στο Άουσβιτς.
Διαβάζοντάς το, διαπιστώνει κανείς όχι μόνο τι κτήνη ήταν οι ναζί αλλά και το πώς καταντούσαν τους ανθρώπους, τα θύματά τους. Η φυσική εξόντωση (από τις κακουχίες ή στους θαλάμους αερίων) συνοδευόταν και από την ψυχική τους εκμηδένιση, την απώλεια της ανθρωπιάς τους. Η προσωπική επιβίωση über alles.
O τρόμος της ανεργίας δεν γεννά μόνο την αντίσταση. Γεννά και την υποταγή. Και στις μέρες μας η υποταγή (ή αυτό που λέμε απάθεια,) γιγαντώνεται όπως γιγαντώνεται και η αγανάκτηση που δεν εκφράζεται με αγώνες συνδικαλιστικούς, πολιτικούς αλλά μας τρώει τα σωθικά, μας γονατίζει, μας κάνει λιγότερο ανθρώπους.
Εύκολο είναι να κουνήσουμε το δάχτυλο στους «παραπλανημένους», στους άντρες και τις γυναίκες που βγήκαν στο δρόμο, μες στη βροχή, για να υπερασπιστούν την αξιοπρέπεια του αφεντικού τους. Όταν όμως δεν έχεις ποτέ δουλέψει σε εργοστάσιο (και μάλιστα νυχτερινή βάρδια), όταν μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει, εισπράττεις έστω έναν ψωρομισθό ή μια συνταξούλα, όταν δεν ζεις στο νοίκι, δεν είναι εύκολο να μπεις στη θέση ενός εργάτη που βλέπει, με την απώλεια της δουλειάς του, να έρχεται και η εξαθλίωση του ίδιου και της οικογένειάς του. Δεν είναι γραμμένο στο DNA του το να γίνει τσιράκι του εργοδότη. Γίνεται για να επιζήσει.
Κάποτε λέγαμε ότι πρέπει να φιλήσεις κατουρημένες ποδιές, δηλαδή να αναζητήσεις πολιτικό μέσο, για να βρεις δουλειά. Σήμερα, ιδίως αν εργάζεσαι στον ιδιωτικό τομέα, πρέπει να φιλάς κατουρημένες ποδιές κάθε μέρα, κάθε ώρα. Να αυτο-εξευτελίζεσαι και, ταυτόχρονα, να πιστεύεις, να έχεις πείσει τον εαυτό σου ότι κάνεις το σωστό, το αναγκαίο.
Οι δύο κόσμοι, ο ένας της «κοινωνικής και πολιτικής ευαισθησίας» και ο άλλος, του συμβιβασμού και της δουλοπρέπειας, μοιάζουν να μη διασταυρώνονται. Αν όμως δεν διασταυρωθούν, οι Βιολάντες θα πολλαπλασιάζονται. Και η φρίκη που περιγράφει ο Πρίμο Λέβι δεν θα περιορίζεται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Με νέες, διαφορετικές μορφές θα διαβρώνει τα πάντα.
